NAJK dient haar zienswijze in op het concept voor de herziening van de pachtregelgeving. Hierin onderstreept NAJK de noodzaak van modernisering, maar benadrukt dat essentiële aanpassingen nodig zijn voor een succesvolle wetswijziging.

De basis die het wetsvoorstel legt is stevig. NAJK heeft zich de afgelopen jaren hard gemaakt voor een wetswijziging die de verduurzaming en langjarige zekerheid in de sector ondersteunt, en is dan ook positief over de gepresenteerde voorstellen. “Met concrete aanpassingen kunnen we ervoor zorgen dat de wetswijziging de gewenste resultaten oplevert voor pachter én verpachter” aldus Merel Straathof, dagelijks bestuurder bij NAJK.

Pachtvormen

Langjarige pachtvormen bieden volgens NAJK kansen voor financiering en bedrijfsontwikkeling, maar voorgestelde volledig vrije prijsvorming kan leiden tot onbetaalbare pachtprijzen. NAJK pleit voor een gereguleerde vrijere prijsvorming en toepassing van fiscale voordelen zoals box‑3‑korting op langjarige pacht.

Bij kortlopende pacht ziet NAJK risico’s op verschuiving naar grijze pacht als registratie en controle niet goed worden ingericht. Daarom vraagt NAJK om een sluitende koppeling tussen RVO en de grondkamer én registratie via de Gecombineerde Opgave.

Waar het voorstel tekortschiet is het ontbreken van een regeling voor grondruil, terwijl dit essentieel is voor vruchtwisseling en samenwerking tussen akkerbouw en veehouderij. NAJK roept op om grondruil formeel te verankeren om ongewenste schaduwconstructies te voorkomen.

Duurzaamheidsafspraken en fiscale obstakels

Duurzaamheidsafspraken zijn zeer gewenst. Zowel bij de agrarische pachtcontracten als bij natuurpacht. Een verplichte prijscompensatie en een bemiddelende rol voor de grondkamer ontbreken echter nog. NAJK ziet een grote noodzaak om dit toe te voegen aan de wetswijziging.

Als laatst zitten fiscale obstakels de werking van pacht in de weg. Op dit moment verliezen ondernemers (een deel van) de bedrijfsovernameregeling (BOR) en/of de landbouwvrijstelling bij samenwerking tussen akkerbouwer en veehouder. NAJK pleit dan ook voor het verwijderen van de ongewenste fiscale nadelen bij grondruil tussen agrarische ondernemers. “Het kan niet zo zijn dat boeren die wíllen samenwerken, daarvoor fiscaal worden afgestraft. Een moderne pachtwet vraagt om moderne fiscale ondersteuning,” stelt Straathof

Met enkele gerichte verbeteringen kan de nieuwe pachtwetgeving uitgroeien tot een stelsel dat aantrekkelijk is voor jonge boeren en tuinders. Lees de zienswijze voor de concrete voorstellen. Intussen blijft NAJK zich inzetten voor een pachtwet die toegankelijk, betaalbaar en toekomstgericht is!

Gister is de laatste naam bekendgemaakt van de nieuwe bewindspersonen van het ministerie van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN). Jaimi van Essen is namens D66 beoogd minister van LVVN en Silvio Erkens namens de VVD beoogd staatssecretaris van LVVN.

NAJK wil beide heren van harte feliciteren en succes wensen met hun nieuwe functie. “Onze hoop is dat beide bewindspersonen het in het regeerakkoord omschreven belang van jonge boeren en tuinders, omzet in beleid waar onze achterban mee vooruit kan. We zien uit naar een prettige samenwerking om te bouwen aan toekomstperspectief voor onze prachtige sector.”, aldus Roy Meijer voorzitter NAJK

NAJK heeft vandaag de visie Samen werken aan weerbaar telen – Visie van jonge boeren voor gezonde gewassen gepubliceerd. In een tijd waarin het debat over gewasbescherming vaak draait om emoties versus feiten, kiest NAJK bewust voor een bredere benadering. Niet het middel staat centraal, maar de vraag hoe we teeltsystemen zo kunnen inrichten dat gewassen duurzaam gezond blijven.

De druk op de teelt van gezonde gewassen neemt toe. Klimaatverandering leidt tot meer ziekten en plagen, terwijl het beschikbare en effectieve middelenpakket afneemt en maatschappelijke zorgen over gewasbescherming toenemen. Tegelijkertijd staan boeren voor grote opgaven op het gebied van waterkwaliteit, biodiversiteit en klimaat. “Deze combinatie van ontwikkelingen vraagt om systeemdenken in plaats van losse maatregelen.” – aldus Hilde Coolman Portefeuillehouder Akkerbouw.

In de visie staat weerbaar telen centraal: structureel bouwen aan een robuust teeltsysteem met weerbare rassen, bodemkwaliteit, functionele biodiversiteit en precisietechniek. Binnen Integrated Crop Management (ICM) is chemische gewasbescherming geen standaardoplossing, maar een bewuste keuze wanneer preventie tekortschiet en risico’s voor opbrengst, kwaliteit of milieu te groot worden.

Een belangrijk uitgangspunt in de visie is gedeelde verantwoordelijkheid binnen de keten. “Teeltrisico’s liggen nu vaak volledig bij de boer, terwijl de opgaven blijven stapelen. Dat is niet houdbaar.”- Aldus Hilde. NAJK pleit daarom voor een gewasgerichte ketenaanpak: telers, veredelaars, adviseurs en toeleveranciers, afnemers, financiers en overheid maken samen één weerbaarheidsagenda per gewas, met gedeelde verantwoordelijkheid.

Met deze visie wil NAJK het gesprek over gewasbescherming verbreden en concreet maken. In het coalitieakkoord is het voornemen opgenomen om samen met de glastuinbouw, akkerbouw en ketenpartijen te komen tot convenanten om de milieu-impact van gewasbeschermingsmiddelen te verminderen. NAJK ziet deze visie als inhoudelijk vertrekpunt voor dat gesprek met overheid en ketenpartijen. Via systeemkeuzes en gedeelde verantwoordelijkheid kan worden toegewerkt naar gezonde gewassen, een betere leefomgeving en perspectief voor boeren.

Bekijk hier de visie.

Vrijdagmiddag hebben D66, VVD en CDA het nieuwe regeerakkoord gepresenteerd. NAJK ziet duidelijke aanknopingspunten maar stelt tegelijk dat er nog genoeg werk te verzetten is. Voorzitter Roy Meijer: “Een sterke inhoudelijke basis is gelegd om jonge boeren en tuinders weer perspectief te bieden en het stikstofprobleem aan te pakken. We zien veel van onze inbreng terug. De uitdaging is nu om woorden om te zetten in daden want er is echt nog werk aan de winkel.” NAJK gaat de komende tijd het regeerakkoord verder bestuderen.

NAJK waardeert dat het kabinet de rol van jonge boeren en tuinders erkent en investeert in deze nieuwe generatie. Daarnaast is er gekozen voor een stevige stikstofaanpak waarin PAS-melders en interimmers worden gelegaliseerd. De basis komt voort uit het stikstofplan waar NAJK aan mee heeft gewerkt. Fiscale regelingen blijven bestaan en de landbouw kan rekenen op een ruim en geborgd budget voor ondersteuning. Toch zijn er een aantal aandachtspunten. Denk aan het uitbouwen en verstevigen van de Europese strategie.

Meijer benadrukt het belang van goed leiderschap: “Het is essentieel dat er een daadkrachtige, maar ook menselijke minister wordt aangesteld, die met redelijkheid durft te kiezen. Wij gaan graag in gesprek met de nieuwe bewindspersoon om samen de schouders eronder te zetten.”

Hieronder zet NAJK een aantal positieve punten en aandachtspunten op een rij.

 

Positieve punten

• Sterke inzet op jonge boeren en tuinders
  

  NAJK is positief te zien dat het nieuwe kabinet zich beseft dat de nieuwe generatie een cruciale rol speelt in de toekomst van de agrarische sector. Zo blijft de vestigingssteun behouden tot 2035, er komen extra financieringsmogelijkheden, ook de bedrijfsovernameregeling (BOR) en de landbouwvrijstelling blijven in stand. Daarnaast wil het kabinet bouwblokken van stoppende bedrijven op gunstige locaties zoveel mogelijk doorschuiven naar jonge boeren en tuinders die willen doorgaan, maar moeten of willen verplaatsen. Ook is er voor gekozen om de extra ruimte die binnen het GLB wordt geboden, in te zetten voor de ondersteuning van jonge boeren en tuinders. Dit biedt perspectief voor de volgende generatie.

• Legalisatie PAS-melders en interimmers met overname van proces en inhoud stikstofplan
  

  Het stikstofplan dat NAJK vóór de zomervakantie samen met provincies, gemeenten, waterschappen en LTO presenteerde, vormt duidelijk een fundament voor de procesaanpak en bijbehorende inhoud om vergunningverlening weer los te krijgen. De wet wordt aangepast en PAS-melders en interimmers worden gelegaliseerd. Rondom Natura 2000-gebieden komt een zonering die voldoende is voor het betreffende gebied, zo krijgt additionaliteit een gebiedsafhankelijke invulling. Hierbij komt inzet op flankerend beleid en financiële ondersteuning voor de betreffende ondernemers. Doelsturing wordt ingevoerd en is vanaf 2035 afrekenbaar. Positief hierbij is de keuze af te rekenen per dier, op basis van emissie per fosfaat- of dierrecht. Op deze manier kan je als ondernemer nog rechten bijkopen, mocht je in 2035 je doel niet behalen.

• Ruim en geborgd budget
  

  Het kabinet stelt 20 miljard euro beschikbaar voor de komende jaren. Dit budget wordt ondergebracht bij de minister van LVVN. NAJK is positief over deze duidelijke borging van middelen.

• Productschappen worden vernieuwd ingevoerd
  

  Het kabinet wil zwaar investeren in uitvoeringskracht in de vorm van vernieuwde productschappen invoeren, waarin sectorpartijen, bedrijfsleven en overheden gezamenlijk beleid ontwikkelen én uitvoeren. Hierdoor krijgt de sector weer meer grip op de uitvoering, wat NAJK als een belangrijke stap ziet.

• Evaluatie van Natura 2000-doelen
  

  De doelen van Natura 2000-gebieden worden geëvalueerd op haalbaarheid. NAJK vindt dit zeer verstandig omdat op dit beleid een stuk realisme gewenst is kijkend naar wat je wilt en wat er kan.

• Convenant gewasbeschermingsmiddelen
  

  Het kabinet wil komen tot een landelijk convenant over gewasbeschermingsmiddelen. NAJK ziet hier de toegevoegde waarde van in, omdat het zorgt voor duidelijkheid en wisselend beleid vanuit gemeenten voorkomt.

Aandachtspunten

• De natuuropgave blijft fors

In het regeerakkoord staat nog steeds een grote natuuropgave. Die kan een stevige impact hebben op het areaal landbouwgrond en op de bedrijfsvoering van jonge ondernemers. NAJK vindt dat er oog moet zijn voor de gevolgen hiervan op het boerenerf door stevig flankerend beleid.

• Ontbreken van een landbouw-Europastrategie

Ondanks een uitgebreide Europaparagraaf ontbreekt een duidelijke landbouwstrategie. Het regeerakkoord biedt onvoldoende richting om EU-eisen te combineren met een haalbare en uitvoerbare toepassing voor Nederland, zoals bij een mogelijk achtste actieprogramma, de natuurherstelwet en een GLB passend bij de praktijk.

• Grondgebondenheid moet haalbaar zijn voor jonge boeren
  

  Als er gekozen wordt voor grondgebondenheid als keuzemodel (via normering of doelsturing) dan is het van cruciaal belang dat er beleid komt om dit haalbaar te maken. Dit vraagt om sterke uitwerking van doelsturing en voldoende flankerend beleid. In de huidige plannen zien we nog onvoldoende terugkomen wat jonge veehouders concreet gaat helpen om te komen tot de doelen.

 

Bekijk hier het regeerakkoord

Bekijk hier het stikstofplan

Bekijk hier onze inbreng voor de formatie