Waarom deze actie?
De boodschap dat onze toekomst met de voorgenomen plannen doodloopt is keiharde werkelijkheid voor de jonge generatie op het platteland, aldus NAJK. Wie een bedrijf wil overnemen of verduurzamen, heeft perspectief en zekerheid nodig voor de komende dertig jaar. Maar in plaats van zekerheid en perspectief zet de overheid ons met de veelheid en hevigheid aan maatregelen op dit moment klem. Wij willen door, maar hebben meer nodig dan een stapeling aan nieuwe doelen en eisen om aan te voldoen.
Van doodlopende weg naar route vooruit
Als de overheid wil dat jonge boeren en tuinders verduurzamen, moet zij eerst de basis op orde brengen. NAJK eist de volgende 10 stappen:
-
Afspraak is afspraak: borg de rechtszekerheid
Wie een geldige, onherroepelijke vergunning heeft, moet daarop kunnen bouwen. Trek geen vergunningen in van ondernemers die volgens de regels werken, maar geef hen de zekerheid om te blijven investeren. Daarmee is een keiharde randvoorwaarde dat ondernemers die aan de regels voldoen niet langer hoeven te vrezen voor intrekking of handhaving.
-
Maak duidelijk wanneer het vergunningenloket weer opengaat
Zonder vergunningverlening kunnen jonge boeren en tuinders niet verder. Zonder vergunning staat alles stil. Provincies moeten vóór eind 2026 glashelder maken wat er per Natura 2000-gebied nodig is om de vergunningverlening weer te starten. Vóórdat nieuwe opgaven wettelijk worden vastgelegd, moet voor jonge ondernemers helder zijn wanneer zij weer naar het vergunningenloket kunnen.
-
Geef PAS-melders en interimmers échte legalisatie
PAS-melders en interimmers wachten al jaren in onzekerheid. Alleen ‘vrijstelling van handhaving’ is niet genoeg. Geef deze ondernemers een volwaardige vergunning op basis van een reëel referentiemoment, zodat zij weer door kunnen.
-
Geen verplichte zones zonder wetenschappelijke onderbouwing
Leg niet op voorhand stikstofzones rondom natuurgebieden vast. Verplichtende maatregelen mogen alléén gelden binnen maximaal 500 meter, én uitsluitend als wetenschappelijk vaststaat dat het lokaal noodzakelijk is. Buiten die 500 meter is alles op basis van vrijwilligheid.
-
Geef gebiedsprocessen een serieuze kans met tijd én duidelijke spelregels
Geef provincies en boeren de tijd om samen tot maatwerk te komen. Stel vooraf de spelregels vast: wat is de opgave, wie doet wat en wanneer is het doel gehaald? Geen haastwerk met grote gevolgen voor jonge boeren, maar een zorgvuldig proces met een duidelijke eindstreep. Neem daarnaast varkens, pluimvee en kalverhouderij bedrijven serieus mee in de gebiedsprocessen
-
Maak normen haalbaar vóórdat je boeren erop afrekent
Stel geen onhaalbare ammoniak- en klimaatdoelen als de technieken om ze te halen nog niet eens zijn goedgekeurd. Zorg dat de gemiddelde ondernemer de doelen kan behalen zonder onbetaalbare investeringen, én reken het buitenlandse aandeel eerlijk mee.
-
Stuur op resultaat, niet op hectares
Grond is schaars en duur. De harde 85%-eisen voor grondgebondenheid drukken jonge boeren uit de markt. Geef ondernemers de ruimte om doelen op hun eigen manier te halen. Beloon het behaalde resultaat, niet de hoeveelheid grond.
-
Zorg vooraf voor financiële steun
Grote duurzaamheidseisen vragen grote investeringen. Laat jonge boeren niet in het duister tasten, maar maak vooraf duidelijk welke subsidies, fiscale regelingen en faciliteiten beschikbaar zijn. Eerst het perspectief en de middelen, dán de plichten.
-
Kijk naar het hele erf: Neem veldemissies mee in doelsturing
Beperk doelsturing niet tot alleen de stal en opslag. Geef boeren de vrijheid om te reduceren waar dat op hún bedrijf de meeste impact maakt, inclusief veldemissies. Stuur op de totale emissie van het boerenbedrijf.
-
Maak resultaten van natuurherstel en emissiereductie zichtbaar
Goed beleid staat of valt met feiten. Zorg voor landelijke, transparante protocollen om natuurherstel te monitoren en verwerk emissiereductie op het erf direct in de NEMA. Alleen met actuele en eerlijke data zien we wat werkt en waar bijsturing nodig is.
