NAJK moedeloos van bureaulogica bij mestbeleid

Minister Adema stuurde vanmiddag een Kamerbrief waar in stond dat hij moest terug komen op eerder genoemde tijdspaden van de implementatie van het 7e actieprogramma en derogatie. Dit betekent dat het niet mogen bemesten van bufferstroken nu al in gaat en ook per direct verontreinigde gebieden worden aangewezen, waar minder mest mag worden uitgereden. NAJK is enorm boos over deze gang van zaken.

Eind september 2022 kwam na een lange tijd de derogatiebeschikking dan eindelijk. Op 2 december 2022 volgde de implementatie van het 7de actieprogramma en de derogatiebeschikking door het ministerie van LNV. In die Kamerbrief stond beschreven dat 2023 als een overgangsjaar zou worden gezien. De bufferstroken en het verplicht inzaaien van vanggewassen op zand- en lössgronden zouden later (1 januari 2024) ingaan.

Vandaag kwam naar buiten dat de Europese commissie van mening is dat Nederland de derogatiebeschikking niet goed heeft geïmplementeerd en dreigt met intrekken hiervan. “Brussel geeft Nederland nul ruimte voor een fatsoenlijke invoering van mestregels die recht doet aan onze boerenpraktijk. Deze bureaulogica slaat nergens op en is onacceptabel!”, aldus Meijer.

Per 1 maart 2023 zullen de regels van de derogatiebeschikking en het 7e actieprogramma al gelden:

  • Er mag dan geen mest uitgereden worden op verplichte bufferstroken.
  • Naast het al eerder aangekondigde verontreinigde gebieden (zuidelijk en centraal zand en lössgebieden), worden ook de gebieden van waterschappen Noord-Hollands Noorderkwartier, Delfland en Brabantse Delta aanwezen. In deze gebieden wordt de derogatie sneller afgebouwd en zal per 2025 de stikstofnorm met 20% afnemen.
  • Op zand en löss gronden moet na de oogst voor 1 oktober een vanggewas ingezaaid worden, anders volgt er een korting op de stikstofgebruiksnormen in het daaropvolgende jaar. Winterteelten zijn uitgezonderd van deze maatregel.

“Weer houdt beleid geen stand. Dit wekt frustratie, verminderd het vertrouwen en maakt een ieder moedeloos. We hebben lange termijn beleid nodig. We moeten kunnen bouwen op beleid. Wijzigingen in eerder gecommuniceerd of gevoerd beleid, doet afbreuk daaraan. We kunnen niet op deze manier zo doorgaan.”, aldus NAJK-voorzitter Roy Meijer.

 

Lees de Kamerbrief (6 pagina’s) hier.

Werk mee aan een veilige melkveehouderij!

Een volledig ingevulde RIE (Risico-inventarisatie en -evaluatie) inclusief plan van aanpak helpt om veiliger te werken. Iets wat nog steeds heel hard nodig is én blijft tijdens de werkzaamheden op de boerderij. In Nederland vinden jaarlijks gemiddeld dertien dodelijke ongevallen plaats tijdens werkzaamheden op het agrarisch bedrijf. Helaas is dit het topje van de ijsberg, want er zijn ook veel ongevallen met (ernstig) letsel en situaties waarin het maar net goed ging. 

Om melkveehouders te stimuleren om met de RIE aan de slag te gaan, bieden BoerVeilig en Stigas ook dit jaar weer de sticker ‘Wij werken aan een veilige melkveehouderij!’ aan. Deze sticker kan geplakt worden op een mooie zichtbare plek in de stal of ontvangstruimte. Daarmee wordt voor iedereen duidelijk dat op het betreffende bedrijf bewust aan een veiliger erf wordt gewerkt.

Melkveehouders die al gestart zijn met de RIE van Stigas, hebben een herinnering ontvangen via Stigas over deze actie. Wie nog niet gestart is, kan zich aanmelden. Als de RIE volledig is ingevuld, wordt de sticker toegestuurd.

BoerVeilig wil bewustzijn creëren en actie ondernemen om ongevallen te voorkomen. Zo kunnen we de passie voor het agrarisch leven van generatie op generatie blijven doorgeven. Stigas is hét kenniscentrum voor veilig en gezond werken in de agrarische en groene sector en biedt ondersteuning bij het maken van de RIE.

Win!
Heb je de sticker ontvangen? Plak hem op een mooie zichtbare plek op het bedrijf, maak een foto en deel deze via info@najk.nl. Je maakt kans op een EHBO-koffer of Verkeersmaatje (Victor Veilig)!

BoerVeilig is een initiatief van NAJK, NMV, LTO, Stigas, NZO en (wordt gefinancierd door) ZuivelNL. Wil je meer weten over BoerVeilig? Kijk dan eens op www.boerveilig.com. Wil je meer weten over de RIE? Neem dan contact op met Stigas via info@stigas.nl, bel 085-0440700 of ga direct naar: derievanstigas.nl.

Hoe kunnen jonge veehouders überhaupt nog stikstofdoelen halen?

Vandaag, woensdag 7 september, heeft de Raad van State uitgesproken dat er onvoldoende zekerheid is dat twee typen emissiearme stalsystemen de reductie halen, waar bij de vergunningverlening mee gerekend wordt. NAJK baalt van deze uitspraak, omdat jonge boeren die te goeder trouw handelen, hiermee met lege handen komen te staan. Het is weer een enorme onzekerheid voor de jonge veehouders er wordt gevreesd voor de verdere gevolgen.

De uitspraak werd gedaan na een hoger beroep tegen een eerdere uitspraak van de rechtbank waarin al was uitgesproken dat er onvoldoende zekerheid is. De Raad van State kwam vandaag tot dezelfde conclusie. De uitspraak ging specifiek over twee soorten emissiearme stallen, de types A1.13 en A1.28. Andere emissiearme stalsystemen in de melkveesector en de stallen in de pluimvee- en varkenssector zijn uitgesloten. “De jonge melkveehouders hebben stalsystemen gebruikt die zijn goedgekeurd door de overheid. De jonge melkveehouders die in de aanvraag gebruik maakte van deze stalsystemen staan nu echter met lege handen. Dit is weer een grote klap in het gezicht van de ondernemers die vooruit willen”, aldus NAJK-voorzitter Roy Meijer. Daarnaast is de grote vraag wat de gevolgen zullen zijn van deze uitspraak. Hoewel deze slechts voor twee stalsystemen van toepassing is, is de vraag of de andere stalsystemen niet volgen. “Het is belachelijk dat deze stalsystemen met een door de overheid onderbouwde bewijslast, alsnog niet juridisch geborgd zijn. De overheid moet heel snel voor een beter protocol zorgen, zodat emissiearme systemen goed geborgd zijn.”

‘Hoe gaan we doelen halen?’
Dat is de grote vraag die NAJK zich hardop afvraagt. “De stikstofemissie moet gereduceerd worden, maar de overheid heeft geen goede protocollen volgens de rechter om reducerende systemen te borgen. Het is op deze manier een onmogelijke opgave waar de jonge veehouders voor staan”, aldus Meijer. Daarnaast is dit helemaal ondoenlijk voor Noord-Brabant. In Noord-Brabant is gesteld dat in 2024 alle stallen emissiearm moeten zijn. “Provincie Noord-Brabant kan dit niet van hun ondernemers vragen. Velen hebben een van de twee afgeschoten stalvloeren gebruikt om een nieuwe vergunning aan te vragen, waarmee ze een poging doen het provinciale doel te halen. Daarnaast zijn er nauwelijks andere opties met de gestelde maximale emissie. Wij ondersteunen daarom de oproep van onze provinciale afdeling BAJK om de gestelde deadline van 2024 snel te herzien en perspectief te bieden aan de jonge veehouders in Noord- Brabant”, sluit de voorzitter af.

Reactie NAJK-voorzitter op commotie rondom nieuwsbericht brief LNV

Er is commotie ontstaan over ons persbericht welke gaat over de brief van LNV die gisteren is verschenen. Namens NAJK geeft voorzitter Roy Meijer een reactie. 

“Het enige wat NAJK heeft proberen te duiden, is dat de overheid ons inziens beweegt in haar stikstofbeleid. Niets meer dan dat. Als gevolg hiervan ben ik door verschillende collega boeren benaderd en dat is heel goed. Net als iedereen die mij benaderd heb ik ook een familiebedrijf. Ons bedrijf bevindt zich vlakbij een Natura 2000-gebied op straal van 750 meter. Ook ik maak me enorme zorgen over de toekomst van ons bedrijf en natuurlijk die van de sector. Ik kan het bijzonder waarderen dat iedereen zich rechtstreeks tot mij wendt, omdat ze bezorgd zijn over onze gezamenlijke toekomst. Dat zijn we allemaal, schouder aan schouder en dat blijft ook zo. Het doet mij enorm verdriet dat er collegaboeren zijn die twijfelen aan mijn integriteit, want dat is het laatste wat ik te grabbel wil gooien. Ik zet mij dag en nacht in voor een toekomst van jonge boeren en tuinders.”

Roy Meijer

Voorzitter NAJK

 

Openingen in Kamerbrief over aanpassingen Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG)

Vrijdag 15 juli, heeft minister van der Wal een Kamerbrief gestuurd over de stand van zaken stikstof en landelijk gebied. NAJK is positief over de openingen die in de brief gegeven worden. Zo krijgt legalisering van PAS-melders urgentie, de ecologische autoriteit inhoud, gaat het beruchte kaartje van tafel en worden er stappen gezet om de KDW uit de wet te halen. Er moeten nog heel veel stappen worden gezet, maar dit is een eerste stap in de goede richting.

Kaartje lijkt van tafel
Hoewel het niet met zoveel woorden in de Kamerbrief staat beschreven, kan er tussen de regels door worden gelezen dat de stikstofreductiekaart van tafel gaat. Er staat letterlijk in de brief dat de kaart niet bedoeld is om te kijken of te beoordelen wat de aanpak van het Nationaal Programma Landelijk Gebied (NPLG) betekent voor een individueel bedrijf. “Als de kaart niks zegt over de reductie van je bedrijf, banken hier volgens het kabinet niet naar hoeven te kijken en de provincies de kaart ook nog mogen aanpassen, dan staat hier eigenlijk dat de kaart passé is en daar zijn we blij mee”, aldus NAJK-voorzitter Roy Meijer.

Exit KDW ingezet
Ook staat er in de brief letterlijk benoemd dat het hoofddoel van de Vogel- en Habitatrichtlijn de gunstige staat van instandhouding van de natuur is. De brief stelt dat er gekeken wordt naar de omgevingscondities, welke breder zijn dan de  kritische depositiewaarde. Zo kan het ook zijn dat in gebieden door aanvullende manieren van natuurherstel de gunstige staat van instandhouding wordt bereikt, terwijl de KDW in die gebieden overschreden blijft worden. “In onze ogen stelt deze brief dat het NPLG het behalen van de KDW niet meer centraal stelt, maar moet kijken naar de staat van instandhouding, ongeacht of de KDW gehaald wordt of niet”, aldus Meijer. Als laatste wordt ook de evaluatie van het gebruik van de omgevingswaarde (lees KDW) naar voren gehaald en gelijk gesteld aan het tijdspad van het aanpassen van de huidige wet. Daarnaast wordt er ingezet op het ontwikkelen van nieuwe onderbouwde indicatoren om de goede staat van de natuur aan te tonen. “Voor het eerst spreekt dit kabinet zich uit over het aanpassen van de huidige focus op de KDW. Er moeten nog veel stappen worden gezet, maar dit is een goede start”, aldus Meijer.

 Ecologische autoriteit
Zoals hierboven aangegeven gaat het kabinet toetsen op de brede natuurdoelstelling. Daarvoor wordt een onafhankelijke ecologische autoriteit opgericht. De ecologische autoriteit is verantwoordelijk voor het toetsen, met het oog op de huidige en beoogde kwaliteit van de beschermde natuur, of de essentiële ecologische informatie aanwezig is voor de besluitvorming. Ook zijn zij verantwoordelijk voor het op onafhankelijke wijze beoordelen van de wetenschappelijke onderbouwing. Deze autoriteit wordt voor 1 oktober 2022 opgericht.

 PAS-melders
Het kabinet gaat versneld geld beschikbaar stellen voor het legaliseren van de PAS-melders. PAS-melders zitten volgens NAJK al te lang in onzekerheid en ook provincies liepen vast bij het legaliseren. Nu er versneld geld beschikbaar wordt gesteld, roept NAJK provincies op het voorbeeld van provincie Overijssel te volgen. Daar wordt op vrijwillige basis ruimte gekocht van stoppers, om melders en interimmers te legaliseren.

Met deze brief stelt het kabinet de uitgangspunten van het NPLG bij. De kleurplaat lijkt van tafel en de KDW begint zijn weg naar de uitgang te vinden door het omschreven proces wat ingegaan wordt.

VACATURE | Word jij de nieuwe dagelijks bestuurder van NAJK?

Om het zevenkoppige bestuur te komen versterken is NAJK op zoek naar twee nieuwe dagelijks bestuurders. Iemand met de portefeuille akkerbouw en een portefeuillehouder varkens, pluimvee en kalverhouderij. Als bestuurder signaleer jij zaken waar de jonge akkerbouwers of intensieve veehouders in Nederland mee te maken krijgen en draagt deze aspecten uit aan politiek Den Haag en de rest van het dagelijks bestuur. 

Binnen jouw portefeuille vertegenwoordig je jouw achterban bij de lobby in Den Haag. Daarnaast ben je met de zes andere bestuursleden verantwoordelijk voor NAJK.

Heb jij dag in dag uit met één van deze sectoren te maken? Ben jij een (inter)nationale agrarische trendwatcher die graag op de hoogte is van de laatste ontwikkelingen, deze ook kan signaleren en denkt in kansen? Wellicht ben jij dan de teamplayer die we zoeken!

Je vindt beide vacatures op onze vacaturepagina!

Solliciteren?
Enthousiast geworden? Solliciteer direct door je brief met cv te mailen naar sollicitatie@najk.nl. Eerst nog wat meer informatie? Neem contact op met NAJK via 030-2769869 / sollicitatie@najk.nl of de huidige dagelijks bestuurder met de bijbehorende portefeuille.

Akkerbouw: Leendert Jan Onnes (06-36347004 / lonnes@najk.nl)

Varkens, pluimvee en kalverhouderij: Tim van der Mark (06-49914851 / tvandermark@najk.nl)

UITNODIGING | Dialoogsessie toekomstbestendige pluimveeketen

Vanuit het project Waardecreatie in Ketens (WiK), waarin NAJK, LTO/NOP, NVP en Rabobank samenwerken, werd duidelijk dat er behoefte is aan een bredere ketenafstemming. Graag nodigen deze partijen daarom alle pluimveehouders uit voor een dialoogsessie over een toekomstbestendige pluimveeketen op donderdag 1 september. Daarbij willen we met elkaar in gesprek om te onderzoeken of en zo ja welke brede gemeenschappelijke belangen er zijn om de toekomst van de pluimveeketen in Nederland te borgen. Hoe maken we onze schakel in de keten winstgevender en het geheel toekomstbestendiger?

Pluimveehouders uit alle geledingen van de sector kunnen deelnemen, zowel legpluimveehouders, vleeskuikenhouders als vermeerderaars en kalkoenen- en eendenhouders. Ook pluimveehouders die niet zijn aangesloten bij NAJK, LTO/NOP of NVP zijn natuurlijk van harte welkom om hun inbreng te delen.

Met de aanwezige pluimveehouders willen we in gesprek over de volgende vraagstukken:

  • Welke kansen zien we om de pluimveeketen (en onze positie daarin) te versterken?
  • Wat betekent dit voor jou als ondernemer?
  • Welke brede gemeenschappelijke belangen zijn er?
  • Welke beelden en ervaringen heb je als ondernemer?
  • Hoe kijken we met elkaar naar de (nabije) toekomst?

De dialoogsessie zal plaatsvinden op donderdag 1 september van 13.30 – 16.00 uur. Deelname is zowel op locatie in Apeldoorn (Eendrachtstraat 133) als digitaal via Teams mogelijk.

Programma
De dialoogsessie zal starten met een kort welkomstwoord en een introductie. Daarna gaan we met elkaar in gesprek in subgroepen. Door ervaringen en inzichten uit te wisselen, ontstaat een visie op de mogelijke verbeteringen en kansen. En daarmee ook inzicht in welke acties nodig zijn om deze verbeteringen te bereiken. Op deze manier werken we samen aan het versterken van de keten en de ondernemers die daarin actief zijn.

De uitkomsten van deze dialoogsessie met pluimveehouders vormen het uitgangspunt voor een volgende dialoogsessie met de andere schakels in de keten die tevens vanuit WiK georganiseerd zal worden.

Aanmelden
Heb je interesse om deel te nemen en mee te denken? Meld je dan nu aan via deze link. Meld je op tijd aan, want het aantal pluimveehouders dat kan deelnemen is beperkt. Aanmelden kan tot 15 augustus. Daarna ontvang je van ons een bevestigingsmail van jouw deelname.

 

                         

Derogatie onzeker; jonge boeren in de shit!

In allerlei media verschijnt het bericht dat de derogatie op de tocht staat. NAJK maakt zich daarom grote zorgen. Een werkbare derogatie is nodig voor perspectief, de gebiedsgerichte aanpak en de wateropgave.

“Wij, jonge boeren, zijn de laatste weken ons perspectief kwijtgeraakt door onhaalbare doelen. Wij zijn boer en blijven boer en zullen opzoek blijven naar perspectief. Derogatie is onderdeel van dat perspectief”, aldus Marije Klever dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille melkveehouderij. “Als er geen werkbare derogatie komt, dan kan het niet zo zijn dat er geen plan is om met deze ‘shit’, veroorzaakt door falend beleid, om te gaan en jonge boeren aan hun lot worden overgelaten.”

Derogatie noodzakelijk voor behalen waterkwaliteit
Zonder derogatie is het behalen van een goede waterkwaliteit een enorme opgave. “De huidige derogatie draagt positief bij aan de waterkwaliteit. Het verliezen of aanpassen van deze derogatie betekent verslechtering van de waterkwaliteit”, aldus Klever. Het behalen van de waterdoelen in de aankomende gebiedsprocessen wordt hierdoor een enorme opgave. NAJK is van mening dat het hebben van derogatie funest is voor het slagen van de gebiedsgerichte aanpakken.

NAJK in Brussel
De derogatie is een door de Europese Unie verleende uitzondering op de vanuit Europa toegestane hoeveelheid stikstof afkomstig uit dierlijke mest die een boer op zijn land mag aanwenden. De derogatie wordt aangevraagd door een lidstaat bij de Europese Commissie milieu. De lidstaat onderhandelt hierover met de Europese Commissie om te komen tot een stemadvies van de Europese Commissie Milieu aan het Europese nitraatcomité. Vanuit elke lidstaat zit hier iemand in. NAJK is ook naar Brussel geweest om te pleiten voor een werkbare derogatie voor jonge boeren. Klever: “Wij zijn heel helder geweest. Het verkrijgen van een werkbare derogatie is van groot belang voor perspectief voor jonge melkveehouders en de toekomst van de melkveehouderij. Geen werkbare derogatie, betekent geen perspectief en verslechtering van de waterkwaliteit. Hierdoor wordt het jonge boeren nog moeilijker gemaakt om de waterdoelen te halen.”

Waar blijft dat perspectief?!
“Al weken horen wij niets anders dan opgaves voor de landbouw, zonder een duidelijk perspectief. Perspectief is voor ons ook het krijgen van een werkbare derogatie”, aldus Klever. NAJK is van mening dat het niet krijgen van werkbare derogatie de zoveelste klap is die boeren moeten verduren.

Geen derogatie in 2022 ondenkbaar
Het uitrijseizoen is bijna voorbij en er is nog steeds geen duidelijkheid. Het is voor NAJK ondenkbaar dat na jaren derogatie deze voor dit jaar niet komt zonder dat daar van te voren helderheid over gegeven is. NAJK verwacht dan ook dat ieder weldenkend mens en ook de Haagse en Brusselse ambtenaar dit snapt.

NAJK gaat niet in op uitnodiging Staghouwer

Donderdagmiddag 30 juni werd via een bericht op de NOS-website bekend dat minister Staghouwer (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) met landbouwpartijen in gesprek wil over de toekomst van de landbouw. Dit omdat hij zijn perspectiefbrief moet herzien in opdracht van de Tweede Kamer. NAJK heeft kennis genomen van dit bericht en besloten niet in te gaan op deze uitnodiging. “Wij maken pas op de plaats”, aldus NAJK-voorzitter Roy Meijer.

NAJK-vergadering
Toevallig stond gisteren een vergadering met de afvaardiging uit de provinciale AJK’s gepland. Tijdens deze vergadering is de uitnodiging van minister Staghouwer besproken. “Het was een hele goede, maar ook emotionele en verbindende vergadering. Tijdens deze vergadering werd nogmaals duidelijk hoeveel verdriet, onzekerheid en onbegrip er door landelijke en provinciale bestuurders ervaren wordt bij onze leden. De emoties zijn hoog, zowel bij leden als bij onze bestuurders. Het was goed het daar samen over te hebben en er met elkaar woorden aan te geven. Wij willen daarom ook adviseren: praat met elkaar over wat je voelt en welke emotie dat oproept. Het klinkt niet stoer en het lost ook niet het probleem op, maar het lucht wel op om met je naasten over je gevoel of de ontstane situatie te praten”, stelt Meijer.

Pas op de plaats
NAJK heeft gisteren besloten dat zij niet ingaan op de uitnodiging van minister Staghouwer. Al sinds het begin van de stikstofimpasse hebben jonge boeren en tuinders hun best gedaan om plannen aan te leveren voor zowel perspectief voor de land- en tuinbouw, als het behalen van de doelstellingen omtrent stikstof, water en klimaat. NAJK heeft input geleverd voor de eerste versie van de perspectiefbrief en aan die input is nog geen letter veranderd. “NAJK zal daarom haar plannen nogmaals insturen aan het ministerie van LNV. Vervolgens is het aan hen om naar ons, de jonge boeren en tuinders, toe te komen. Het LNV moet zelf laten zien dat ze onze input serieus willen verwerken in de nieuwe perspectiefbrief! Tot die tijd maakt NAJK pas op de plaats en zal zij niet ingaan op de uitnodiging van minister Staghouwer. Het kabinet is eerst aan zet!”, aldus Meijer.

De provincie: daar ligt de oplossing
NAJK is van mening dat het verschil gemaakt kan worden in de provincies. Hier kan afgeweken worden van de stikstofkaart van minister Van der Wal (Natuur & Stikstof), waarin Nederland is ingekleurd als een kleurplaat. “Waar provincies de hand uitsteken naar ons als jonge boeren en tuinders om in gezamenlijkheid te werken aan een beleid, zullen onze provinciale afdelingen met de provincies hard aan de slag gaan om dit perspectief ook te realiseren.”, zegt Meijer. NAJK roept dan ook elke provincie op om afstand te nemen van de stikstofkaart van minister Van der Wal en een eigen plan op te stellen met een goed perspectief voor jonge boeren en tuinders in samenwerking met de provinciale afdelingen.

Tijd voor actie!

In aanloop naar de demonstratie op woensdag 22 juni organiseert NAJK, samen met verschillende jongerenraden uit de agroketen, ludieke acties om duidelijk te maken hoe hard dit beleid (jonge) boeren raakt. NAJK roept haar leden daarnaast op om deel te nemen aan de actiedag aanstaande woensdag. Juist nu is het belangrijk dat jonge boeren van zich laten horen, omdat de toekomst van de landbouw wordt bedreigd!

Zoals NAJK afgelopen vrijdag al in een reactie op de website liet weten, is met ontsteltenis de Kamerbrief gelezen waarin Nederland als kleurplaat werd beschouwd. De stikstofdoelen, zoals opgesteld door de minister voor Natuur en Stikstof, zijn volgens NAJK letterlijk een strop voor veel agrarisch ondernemers. Daarom heeft NAJK ook al eerder deze week aangegeven positief tegen (passende) actie(s) te staan en een gepaste landelijke actiedag van 22 juni te steunen.

Ludieke acties
NAJK is druk bezig om een aantal ludieke acties op te zetten waarmee zij aandacht trekt van burgers en politiek voor het onrealistische beleid. Dit zal worden uitgezet in aanloop naar de landelijke actiedag. “Met deze ludieke acties willen we de impact van het over ons uitgestorte beleid duidelijk maken en zetten we de landelijke actiedag ook kracht bij”, aldus NAJK-voorzitter Roy Meijer. Houd vanaf aanstaande dinsdag de socials en website van NAJK in de gaten.

Landelijke actiedag
NAJK roept haar leden op om deel te nemen aan de actiedag op woensdag 22 juni. Houd voor de precieze informatie over de dag, de berichten van de hoofdorganisatoren van de actiedag in de gaten. Motto is: doe mee, maar doe het netjes!