Veel nieuwe vogelgriepuitbraken: belangrijke maatregelen op een rij

17 november 2025

De afgelopen weken zien we in Nederland opnieuw veel uitbraken van vogelgriep. Opvallend dit jaar is dat het virus op allerlei verschillende plekken in het land opduikt én dat het zo vroeg in het seizoen is. Verschillende regio’s, diverse typen pluimveebedrijven en ook kleinschalige houderijen zijn getroffen. Dit zorgt begrijpelijk voor spanning en onzekerheid in onze sector.

NAJK wil jullie dan ook met klem oproepen om extra alert te zijn en alle bioveiligheidsmaatregelen strikt na te leven. Tegelijk willen we iedereen een hart onder de riem steken in weer een spannende tijd.

Wat kun je doen? Belangrijke bioveiligheidsmaatregelen op een rij:

Beperk bezoek aan uw bedrijf, waar het kan en laat alleen noodzakelijk bezoek toe in de stal.
Zorg ervoor dat toeleveranciers en afnemers op uw bedrijf, bijv. eiervervoer of levering van diervoeder, zich aan alle hygiënevoorschriften houden.
Optimaliseer de toepassing van hygiënemaatregelen zoals:
- Het consequent wassen en desinfecteren van handen en werkmaterialen, werkmaterialen en voertuigen.
- Het consequent gebruik van bedrijfskleding en bedrijfseigen schoeisel.
Voorkom “even snel heen en weer lopen” maar wissel zelf ook consequent van schoeisel en kleding. Ook aan de achterkant van de stal.
Optimaliseer hygiënevoorzieningen zoals: wastafels, douche- en omkleedruimtes en zorg voor voldoende schone bedrijfskleding en schoeisel.
Zorg voor een hygiënische omgang met kadavers. Verzamel deze hygiënisch en bewaar kadavers in afgesloten voorzieningen.
Schenk extra aandacht aan het voorkomen en zo nodig de bestrijding van ongedierte.
Controleer of stallen en bedrijfsgebouwen zoveel mogelijk ontoegankelijk zijn voor ongedierte en andere dieren zoals wilde vogels en overweeg het gebruik van windbreekgaas.
Probeer de omgeving van de stallen zoveel mogelijk onaantrekkelijk te maken voor ongedierte en andere dieren zoals wilde vogels. Beperk schuilplaatsen en haal voedselbronnen zoveel mogelijk weg.
Zorg voor een opgeruimd erf en goede afwatering

Voor meer informatie over hygiëne en bioveiligheid kun je terecht op de website van AVINED.

Let extra op de gezondheid van je dieren

Zie je verschijnselen die voldoen aan de meldcriteria? Meld dit dan direct bij de NVWA. Twijfel je? Informeer dan bij je dierenarts.

De Groot en Slot nieuwe partner van NAJK

13 november 2025

Tijdens het jubileumweekend ter ere van het 70-jarig bestaan van De Groot en Slot is de samenwerkingsovereenkomst tussen De Groot en Slot en NAJK officieel ondertekend. De ondertekening vond plaats tijdens een inspirerend symposium over innovatie, klimaat en de toekomst van de uienteelt.

Tijdens het evenement werd teruggeblikt op zeven decennia van uienzaadveredeling én vooruitgekeken naar de toekomst. Onderwerpen als data, precisielandbouw en kunstmatige intelligentie kwamen uitgebreid aan bod; thema’s die een steeds belangrijkere rol spelen in de moderne landbouw. NAJK: “De Groot en Slot werkt volop aan kwaliteit en innovatie. Daarnaast zijn ze als veredelaar bezig met de langere termijn. Deze kernwoorden sluiten perfect aan bij NAJK.”

De Groot en Slot, een familiebedrijf in de uienzaadveredeling, kijkt met vertrouwen vooruit. Samen met telers, partners en de nieuwe generatie blijft het bedrijf werken aan sterke rassen en een toekomstbestendige uienteelt. De samenwerking met NAJK, de vereniging voor jonge boeren en tuinders van Nederland, past daar perfect bij.

“De uienteelt wordt in Nederland een steeds groter begrip onder akkerbouwers. Samen met De Groot en Slot willen we werken aan een toekomstbestendige akkerbouwsector waarin deze teelt mogelijk is,” aldus Hilde Coolman, portefeuillehouder Akkerbouw bij NAJK.

Met dit partnerschap bundelen De Groot en Slot en NAJK hun krachten voor de toekomst van de Nederlandse landbouw en de nieuwe generatie telers.

NAJK: Doelsturing biedt perspectief, generieke kortingen niet

10 november 2025

NAJK pleit voor een koerswijziging in het mestbeleid: weg van generieke aanscherpingen, richting doelsturing en maatwerk. Dat schrijft NAJK in haar zienswijze op de internetconsultatie over de voorgestelde aanpassingen van de stikstofgebruiksnormen en aandachtsgebieden, die onderdeel zijn van het 8e Actieprogramma Nitraatrichtlijn (8e APN).

Doelsturing boven generieke aanscherpingen

De afgelopen jaren is duidelijk geworden dat steeds strengere generieke normen onvoldoende resultaat opleveren voor de waterkwaliteit. NAJK pleit daarom voor een omslag van mestbeleid naar bodembeleid, waarbij doelsturing centraal staat. “Boeren willen bijdragen aan betere waterkwaliteit, maar niet met beleid dat hen vastzet in een neerwaartse spiraal van beperkingen zonder resultaat,” aldus Hilde Coolman portefeuillehouder akkerbouw.

Tijd en duidelijkheid nodig

Nog geen twee maanden voor de ingang van het 8e Actieprogramma (per 1 januari 2026) bestaat er nog steeds onduidelijkheid over de nieuwe normen. Boeren zijn al volop bezig met hun bouw- en bemestingsplannen. Grote kortingen op de stikstofgebruiksruimte op Zand Zuid – soms meer dan 30%, zoals bij pootaardappelen en zomertarwe – zijn volgens NAJK niet op te vangen zonder gevolgen voor opbrengst, bodemkwaliteit en teeltkeuze.

Ook leidt een structureel tekort aan stikstof niet alleen tot lagere opbrengsten, maar ook tot een grotere gevoeligheid voor ziekten en plagen en het op termijn uitmijnen van de grond. Daarnaast wijst NAJK op inconsistenties: gewassen die in het 7e Actieprogramma nog als niet-uitspoelingsgevoelig golden, worden nu plotseling wél als risicovol aangemerkt.

NAJK roept het ministerie op om de ingangsdatum van de nieuwe normen uit te stellen, zodat boeren meer tijd krijgen om zich aan te passen en discrepanties in het beleid kunnen worden hersteld.

Behoud van grasland en rustgewassen

Grasland en granen spelen een cruciale rol in het vasthouden van nutriënten en het voorkomen van uitspoeling. NAJK pleit voor behoud en stimulering van deze gewassen door meer bemestingsruimte toe te kennen. “Juist grasland biedt kansen om op verantwoorde wijze ruimer te bemesten, zonder dat dit ten koste gaat van de waterkwaliteit,” stelt Amber Laan, portefeuillehouder melkveehouderij.

Transparantie en perspectief

NAJK waardeert de vervanging van NV-gebieden door aandachtsgebieden, maar vraagt om transparantie over de onderliggende data en duidelijke communicatie richting ondernemers. Ook roept de organisatie het ministerie op om de doelsturingssystematiek, zoals beschreven in het concept 8e APN, snel en volledig uit te werken, zodat ondernemers weten waar ze aan toe zijn en met vertrouwen kunnen bijdragen aan betere waterkwaliteit én toekomstperspectief.

Lees hier de volledige zienswijze van NAJK.

Lancering visiedocument toekomst Nederlands voedselcluster

3 november 2025

Vandaag heeft NAJK, samen met partijen uit de primaire sector, het bedrijfsleven en de onderzoekswereld, een visiedocument gepresenteerd over de toekomst van een ondernemend en innovatief voedselcluster. NAJK gelooft sterk in samenwerking tussen boeren, bedrijven en kennisinstellingen. Het is volgens NAJK cruciaal dat deze coalitie tijdens de formatie gezamenlijk optrekt en zo een duidelijk signaal afgeeft aan onder meer het ministerie van Economische Zaken. Daarom steunt NAJK dit visiedocument. “De formatie én andere ministeries moeten inzien hoe belangrijk ons voedselcluster is — van boer & tuinder tot verwerker tot supermarkt tot onderzoek,” aldus de voorzitter van NAJK.

Zonder regie geen toekomst

Het voedselcluster is goed voor 7% van de Nederlandse economie en investeert jaarlijks fors in innovatie en onderzoek. Volgens NAJK is iedere schakel in dit cluster onmisbaar. “Zonder boeren en tuinders geen innovatie, maar andersom komen wij ook niet verder,” zegt Meijer. “Innovaties moeten bovendien betaald worden én vergunningstechnisch mogelijk zijn. Dat vraagt samenwerking tussen boeren, tuinders, bedrijfsleven en overheid.” Op dit moment is het voedselcluster volgens NAJK een stuurloos schip. Niemand heeft de regie over de koers waarin ondernemers en investeerders zich bewegen. “Voor jonge ondernemers is dat funest,” stelt Meijer. “Wij moeten kunnen investeren in slimme oplossingen die onze bedrijven financieel versterken én helpen bij het aanpakken van uitdagingen.” NAJK vindt dat er een vaste plek voor samenwerking en beleidsafstemming moet komen tussen sector en overheid. Daarom pleit de organisatie voor een nieuw type productschap, zoals het in het visiedocument genoemde Regieorgaan Voedselsysteem (RVS).

Strategie en uitvoering

Om het voedselcluster ook over 10 tot 15 jaar innovatief en ondernemend te houden, zijn nu slimme investeringen nodig en aandacht voor jonge boeren en tuinders. Zij moeten straks de kar gaan trekken. Investeringen die de hele keten versterken én jonge boeren en tuinders helpen hun bestaanszekerheid te vergroten binnen de verduurzamingsopgaven. “Als jonge boeren, tuinders, bedrijven, onderzoekers en overheid dit samen oppakken, kunnen we grote stappen zetten,” zegt Meijer. “Maar dan moet er wel een duidelijk plan zijn én een uitvoeringsorgaan dat het realiseert. Alleen een overheid redt het niet — die legt de rekening uiteindelijk bij de (jonge) boer en tuinder.” NAJK wil dat voorkomen en gebruikt dit visiedocument om de samenwerking binnen de keten verder vorm te geven.

Veelgestelde vragen

NAJK heeft een ‘Vraag en antwoord’-document opgesteld voor vragen over het visiedocument over het voorgestelde voedselcluster.

Verkiezingsuitslag: Toekomst voedselcluster vraagt samenwerking met jonge ondernemers

30 oktober 2025

Op 29 oktober koos Nederland een nieuwe Tweede Kamer. NAJK feliciteert alle winnaars en kijkt uit naar goede samenwerking met de nieuwe Kamerleden. “Politiek Den Haag: vorm snel een stabiele coalitie,” zegt NAJK-voorzitter Roy Meijer. “Aan de nieuwe coalitie: geef jonge boeren en tuinders vertrouwen. Werk samen met ons aan toekomstperspectief voor een innovatief en ondernemend voedselcluster in onze vruchtbare delta.”

Samen werken aan een toekomst

Jonge boeren en tuinders zijn de spin in het web van het voedselcluster van de toekomst. NAJK roept de nieuwe coalitie op om jonge boeren en tuinders te koesteren. “Dat gaat niet vanzelf. Daarom is samenwerking tussen een kabinet, het bedrijfsleven, jonge boeren en tuinders hard nodig!”, stelt Meijer.

Zij moeten weten waar ze aan moeten voldoen en of een kabinet hen hierin helpt of laat bungelen. De sector heeft behoefte aan heldere keuzes en helder beleid. “Dit zorgt voor een goed ondernemersklimaat waarbinnen wij kunnen werken aan de uitdagingen die voor ons liggen,” aldus Meijer.

Kijk terug: Jonge Boeren Verkiezingsdebat 2025

28 oktober 2025

Op 27 oktober gingen tien politieke partijen met elkaar in debat tijdens het Jonge Boeren Verkiezingsdebat 2025 op Aeres Hogeschool Dronten. Het debat, georganiseerd door NAJK in samenwerking met Aeres Hogeschool Dronten en Nieuwe Oogst, stond volledig in het teken van de toekomst van de agrarische sector en de positie van jonge boeren en tuinders.

Tijdens het debat gingen vertegenwoordigers van VVD, D66, CDA, GroenLinks-PvdA, ChristenUnie, FvD, SGP, BBB, Volt en NSC met elkaar in gesprek over thema’s als bedrijfsopvolging, ruimtelijke ordening, dierwelzijn, plantgezondheid en Europa.

Grote opkomst

Het debat trok een volle zaal met jonge boeren, studenten en andere geïnteresseerden. Tijdens de aansluitende borrel werd nagepraat over de verschillende standpunten en over de keuzes die kiezers op woensdag 29 oktober kunnen maken. Ook online werd het debat goed gevolgd.

Vooruitblik op de verkiezingen

NAJK hoopt dat het debat jonge boeren heeft geholpen om hun stem goed geïnformeerd uit te brengen bij de komende Tweede Kamerverkiezingen op woensdag 29 oktober.

Debat terugkijken of luisteren

Heb je het debat gemist? Geen probleem! Via onderstaande link kun je het debat terugkijken of terugluisteren:

Kijk hier het debat terug

Luister hier het debat terug

BNDR: Column door Pytsje van der Veen

25 oktober 2025

Blijven communiceren en omkijken naar elkaar

Pytsje van der Veen (37)
Leidinggevende dagbesteding voor ouderen, toezichthouder zorginstelling en melkveehoudster
AJF-lid Achtkarspelen en Kollumerland

Als zorgboerin werk ik dagelijks met cliënten en hun mantelzorgers waarbij mentale druk, geestelijke problematiek en overbelasting een grote rol spelen. Mentale gezondheid is een onderwerp die ons allen treft, óók agrariërs. Mentale druk kan variëren van lichte stress tot ernstige zorgen. De één kan er beter mee om gaan dan de ander.

In mijn werk zie ik regelmatig overbelaste mantelzorgers. Zodra zij (of iemand uit hun omgeving) hulp inschakelen ontstaan er vaak mogelijkheden om hen te ontlasten. Dit brengt weer balans en ruimte in hun leven om de zorg vol te houden. Die ervaring is waardevol, ook voor agrariërs die onder druk staan.

Er zijn verschillende redenen wat het boerenleven kwetsbaar maakt. Denk aan de economische onzekerheid door mestproblematiek, wisselende prijzen en vergunningen. De toenemende regelgeving en administratie, spanningen rondom de overname of juist het ontbreken van opvolging. Om over de gevolgen van ingrijpende dierziektes, de weersafhankelijkheid, eenzaamheid en isolement of lichamelijke en psychische problematiek nog maar te zwijgen.

Bij familiebedrijven lopen werk en privé vaak door elkaar. Ondernemen binnen verschillende generaties vraagt veel. Er is vaak een sterk plichtsgevoel. Er wordt heel veel van je gevraagd waar je zelf verantwoordelijk voor bent. Het werk in de landbouw kent vaak geen 9-5 mentaliteit en in drukke seizoenen loopt de belasting op. De zorg voor de dieren gaat het hele jaar door. Dat herken ik ook bij de mantelzorgers. Zorg voor hun familielid of partner houdt nooit op.

Veel agrariërs vinden het lastig om hulp te zoeken. Problemen worden liever zelf opgelost. Ze ervaren het gevoel dat niemand de situatie kan veranderen of kennen schaamte, angst of onmacht. Tegelijkertijd heeft een groot deel van de agrariërs moeite om het onderwerp bespreekbaar te maken bij anderen. Je wilt je niet teveel met een ander bemoeien en ziet angst om de relatie te schaden.

Communicatie en omkijken naar elkaar is van groot belang. Praten over mentale gezondheid is net zo belangrijk als praten over lichamelijke klachten. Een goed gesprek kan lucht geven, het voorkomt isolement, het brengt perspectief en het opent de weg naar hulp. Het doorbreekt bovendien het taboe dat nog steeds rust op mentale problemen.

In mijn werk zie ik wat er mogelijk is als mensen wel om hulp vragen. Er ontstaat ruimte. Er komt weer lucht. Soms is er professionele ondersteuning nodig, soms is een klein steuntje genoeg. Het belangrijkste is dat je het niet opkropt. Want pas als je erkent dat het niet meer gaat, kun je ook iets veranderen.

Er is vaak meer hulp beschikbaar dan je denkt. De eerste stap kan al dichtbij liggen, bijvoorbeeld een gesprek met de huisarts. Maat er zijn ook organisaties als Zorg om Boer en Tuinder (ZOB) of Taboer die agrariërs mentaal steun kunnen bieden. Zij kennen het boerenbestaan van binnenuit en spreken dezelfde (boeren)taal.

Wat ik heb geleerd in mijn werk als zorgboerin en als melkveehoudster is dat niemand alles alleen kan dragen. Zowel de mantelzorger als de boer. Maar als we op tijd omkijken naar elkaar en ook zelf durven zeggen ‘het gaat niet meer’, blijft het leven werkbaar. Dan blijft er ruimte over voor jezelf, je gezin en je bedrijf!

NAJK: Bouwsteen Natuur versterkt Bouwsteen Emissiereductie Landbouw

24 oktober 2025

Op 21 oktober is de Bouwsteen Natuur uitgebracht door natuurorganisaties, provincies, gemeenten en waterschappen. In deze bouwsteen zijn afspraken gemaakt over onder andere geborgd natuurbeheer, geborgd natuurherstel en agrarisch natuur en landschapsbeheer. “Voor het mogelijk maken van vergunningverlening is geborgd natuurherstel erg belangrijk. Deze bouwsteen geeft hier handen en voeten aan en versterkt daarmee de door NAJK getekende Bouwsteen Emissiereductie Landbouw”, stelt Merel Straathof, portefeuillehouder leefomgeving.

Inhoud Bouwsteen Emissiereductie Landbouw

In de Bouwsteen Emissiereductie Landbouw zijn afspraken gemaakt over de volgende zaken:

Erkenning dat PAS-melders en interimmers niet kunnen reduceren zonder geldige natuurvergunning.
Erkenning dat het bestaansrecht van de sector net zo zwaar weegt als het natuurbelang.
Steun voor oplossing legalisering van PAS-melders en interimmers door hun huidige uitstoot als basis te nemen voor een vergunning.
Steun voor de omslag naar doelsturing in het stikstofbeleid.
Steun voor uitvoerbaar structuurbeleid, waarin zowel boeren die door willen als boeren die vrijwillig stoppen goed worden ondersteund.
Het realiseren van additionaliteit (een plan waarin wordt aangetoond en geborgd dat de natuur niet verslechtert), zodat intern en extern salderen weer kan plaatsvinden.

Verantwoordelijkheid natuurorganisaties

Met deze afspraken worden natuurorganisaties goed gemonitord op hun prestaties in natuurbeheer en daarmee natuurherstel. Het is belangrijk dat er sancties zijn wanneer natuurorganisaties onvoldoende beheer of herstel toepassen in natuurgebieden. Hier zijn zij aan zet om te werken aan een natuur die niet verslechtert.

Samenhang natuurherstel en emissiereductie

Om weer vergunningen te kunnen verlenen, is een combinatie van geborgde emissiereductie én geborgd natuurbeheer en -herstel randvoorwaardelijk. Met beide bouwstenen wordt hier invulling aan gegeven. De Bouwsteen Emissiereductie Landbouw borgt emissiereductie. De Bouwsteen Natuur borgt natuurbeheer en herstel. “Met deze afspraken zijn we weer een stap dichter bij een toekomst voor PAS-melders en interimmers,” aldus Straathof.

EU zet stap richting betere agrarische bedrijfsopvolging, nu Den Haag nog

21 oktober 2025

De Europese Commissie heeft vandaag een belangrijke communicatie gepubliceerd over bedrijfsopvolging in de landbouw. NAJK verwelkomt deze stap: het is een erkenning dat jonge boeren geen gebrek aan ambitie hebben, maar wél de juiste randvoorwaarden nodig hebben om hun bedrijf toekomstbestendig voort te zetten.

Al jaren pleiten NAJK en CEJA voor een Europese strategie die jonge boeren écht vooruithelpt. In de vandaag gepresenteerde communicatie worden drie cruciale thema’s benoemd: toegang tot financiering, toegang tot grond en toegang tot kennis en innovatie. Dat zijn precies de knelpunten waar jonge boeren in de praktijk dagelijks mee te maken hebben.

“Het is goed om te zien dat de Europese Commissie nu erkent wat wij al jaren roepen: zonder een gerichte strategie en concrete acties blijft streven naar meer bedrijfsopvolging een papieren werkelijkheid,” zegt Coen van de Bighelaar, portefeuillehouder Bedrijfsovername bij NAJK. “Maar we zijn er nog lang niet. Mooie woorden zijn een begin, maar het gaat nu om concrete uitvoering – zowel in Brussel als in Den Haag. Met het net opgestarte bedrijfsovernameplatform kunnen en willen we daar een bijdrage aan leveren.”

Tijd om door te pakken in Nederland

Juist in Nederland is het nú tijd om door te pakken. De verkiezingen en daaropvolgende kabinetsformatie bieden een uitgelezen kans om bedrijfsopvolging stevig te verankeren in het land- en plattelandsbeleid. NAJK roept politieke partijen op om de Europese strategie niet alleen te omarmen, maar ook te vertalen naar nationale actie.

“Toegang tot grond, financiering en kennis zijn geen luxe, maar randvoorwaarden voor jonge boeren die willen investeren in hun toekomst en bijdragen aan een duurzame landbouw,” benadrukt Gerben Boom, vicevoorzitter van NAJK en portefeuillehouder internationaal. “Wij rekenen erop dat Den Haag deze thema’s prominent meeneemt in de onderhandelingen over het nieuwe kabinet.”

NAJK blijft zich inzetten voor een toekomstbestendige landbouw met ruimte voor jonge ondernemers. De Europese strategie is een belangrijke stap, maar het echte werk begint nu: van woorden naar daden, ook in Nederland.

Kabinet verhoogt budget Vestigingssteun 2025

15 oktober 2025

Goed nieuws voor jonge boeren: het kabinet trekt extra geld uit voor de Vestigingssteun 2025. Het budget stijgt van €47,4 miljoen naar €60,1 miljoen, waardoor er ruimte komt om de meeste serieus ingediende aanvragen te honoreren.

Voor veel jonge ondernemers betekent dit een broodnodige steun in de rug bij bedrijfsovername of -start. Waar de eerste openstelling nog gepaard ging met strenge regels en teleurstellingen, zien we nu een duidelijke omslag naar realistischer beleid en meer begrip voor de praktijk.

“Het extra budget laat zien dat de overheid bereid is te investeren in de toekomst van onze sector”, zegt Coen van den Bighelaar, portefeuillehouder Bedrijfsovername bij NAJK.

De openstelling van de Vestigingssteun in 2026 is nog niet volledig bekend, maar de verwachting is dat de regeling ook dan wordt voortgezet. Jonge landbouwers die in 2026 een bedrijf willen starten of overnemen, kunnen dan eenmalig rekenen op financiële ondersteuning, mits de overname niet langer dan een jaar geleden plaatsvond.