Kijk terug: Jonge Boeren Verkiezingsdebat 2025

Op 27 oktober gingen tien politieke partijen met elkaar in debat tijdens het Jonge Boeren Verkiezingsdebat 2025 op Aeres Hogeschool Dronten. Het debat, georganiseerd door NAJK in samenwerking met Aeres Hogeschool Dronten en Nieuwe Oogst, stond volledig in het teken van de toekomst van de agrarische sector en de positie van jonge boeren en tuinders.

Tijdens het debat gingen vertegenwoordigers van VVD, D66, CDA, GroenLinks-PvdA, ChristenUnie, FvD, SGP, BBB, Volt en NSC met elkaar in gesprek over thema’s als bedrijfsopvolging, ruimtelijke ordening, dierwelzijn, plantgezondheid en Europa.

Grote opkomst

Het debat trok een volle zaal met jonge boeren, studenten en andere geïnteresseerden. Tijdens de aansluitende borrel werd nagepraat over de verschillende standpunten en over de keuzes die kiezers op woensdag 29 oktober kunnen maken. Ook online werd het debat goed gevolgd.

Vooruitblik op de verkiezingen

NAJK hoopt dat het debat jonge boeren heeft geholpen om hun stem goed geïnformeerd uit te brengen bij de komende Tweede Kamerverkiezingen op woensdag 29 oktober.

Debat terugkijken of luisteren

Heb je het debat gemist? Geen probleem! Via onderstaande link kun je het debat terugkijken of terugluisteren:

Kijk hier het debat terug

Luister hier het debat terug

BNDR: Column door Pytsje van der Veen

Blijven communiceren en omkijken naar elkaar

Pytsje van der Veen (37)
Leidinggevende dagbesteding voor ouderen, toezichthouder zorginstelling en melkveehoudster
AJF-lid Achtkarspelen en Kollumerland

Als zorgboerin werk ik dagelijks met cliënten en hun mantelzorgers waarbij mentale druk, geestelijke problematiek en overbelasting een grote rol spelen. Mentale gezondheid is een onderwerp die ons allen treft, óók agrariërs. Mentale druk kan variëren van lichte stress tot ernstige zorgen. De één kan er beter mee om gaan dan de ander.

In mijn werk zie ik regelmatig overbelaste mantelzorgers. Zodra zij (of iemand uit hun omgeving) hulp inschakelen ontstaan er vaak mogelijkheden om hen te ontlasten. Dit brengt weer balans en ruimte in hun leven om de zorg vol te houden. Die ervaring is waardevol, ook voor agrariërs die onder druk staan.

Er zijn verschillende redenen wat het boerenleven kwetsbaar maakt. Denk aan de economische onzekerheid door mestproblematiek, wisselende prijzen en vergunningen. De toenemende regelgeving en administratie, spanningen rondom de overname of juist het ontbreken van opvolging. Om over de gevolgen van ingrijpende dierziektes, de weersafhankelijkheid, eenzaamheid en isolement of lichamelijke en psychische problematiek nog maar te zwijgen.

Bij familiebedrijven lopen werk en privé vaak door elkaar. Ondernemen binnen verschillende generaties vraagt veel. Er is vaak een sterk plichtsgevoel. Er wordt heel veel van je gevraagd waar je zelf verantwoordelijk voor bent. Het werk in de landbouw kent vaak geen 9-5 mentaliteit en in drukke seizoenen loopt de belasting op. De zorg voor de dieren gaat het hele jaar door. Dat herken ik ook bij de mantelzorgers. Zorg voor hun familielid of partner houdt nooit op.

Veel agrariërs vinden het lastig om hulp te zoeken. Problemen worden liever zelf opgelost. Ze ervaren het gevoel dat niemand de situatie kan veranderen of kennen schaamte, angst of onmacht. Tegelijkertijd heeft een groot deel van de agrariërs moeite om het onderwerp bespreekbaar te maken bij anderen. Je wilt je niet teveel met een ander bemoeien en ziet angst om de relatie te schaden.

Communicatie en omkijken naar elkaar is van groot belang. Praten over mentale gezondheid is net zo belangrijk als praten over lichamelijke klachten. Een goed gesprek kan lucht geven, het voorkomt isolement, het brengt perspectief en het opent de weg naar hulp. Het doorbreekt bovendien het taboe dat nog steeds rust op mentale problemen.

In mijn werk zie ik wat er mogelijk is als mensen wel om hulp vragen. Er ontstaat ruimte. Er komt weer lucht. Soms is er professionele ondersteuning nodig, soms is een klein steuntje genoeg. Het belangrijkste is dat je het niet opkropt. Want pas als je erkent dat het niet meer gaat, kun je ook iets veranderen.

Er is vaak meer hulp beschikbaar dan je denkt. De eerste stap kan al dichtbij liggen, bijvoorbeeld een gesprek met de huisarts. Maat er zijn ook organisaties als Zorg om Boer en Tuinder (ZOB) of Taboer die agrariërs mentaal steun kunnen bieden. Zij kennen het boerenbestaan van binnenuit en spreken dezelfde (boeren)taal.

Wat ik heb geleerd in mijn werk als zorgboerin en als melkveehoudster is dat niemand alles alleen kan dragen. Zowel de mantelzorger als de boer. Maar als we op tijd omkijken naar elkaar en ook zelf durven zeggen ‘het gaat niet meer’,  blijft het leven werkbaar. Dan blijft er ruimte over voor jezelf, je gezin en je bedrijf!

NAJK: Bouwsteen Natuur versterkt Bouwsteen Emissiereductie Landbouw

Op 21 oktober is de Bouwsteen Natuur uitgebracht door natuurorganisaties, provincies, gemeenten en waterschappen. In deze bouwsteen zijn afspraken gemaakt over onder andere geborgd natuurbeheer, geborgd natuurherstel en agrarisch natuur en landschapsbeheer.  “Voor het mogelijk maken van vergunningverlening is geborgd natuurherstel erg belangrijk. Deze bouwsteen geeft hier handen en voeten aan en versterkt daarmee de door NAJK getekende Bouwsteen Emissiereductie Landbouw”, stelt Merel Straathof, portefeuillehouder leefomgeving.

Inhoud Bouwsteen Emissiereductie Landbouw

In de Bouwsteen Emissiereductie Landbouw zijn afspraken gemaakt over de volgende zaken:

  1. Erkenning dat PAS-melders en interimmers niet kunnen reduceren zonder geldige natuurvergunning.
  2. Erkenning dat het bestaansrecht van de sector net zo zwaar weegt als het natuurbelang.
  3. Steun voor oplossing legalisering van PAS-melders en interimmers door hun huidige uitstoot als basis te nemen voor een vergunning.
  4. Steun voor de omslag naar doelsturing in het stikstofbeleid.
  5. Steun voor uitvoerbaar structuurbeleid, waarin zowel boeren die door willen als boeren die vrijwillig stoppen goed worden ondersteund.
  6. Het realiseren van additionaliteit (een plan waarin wordt aangetoond en geborgd dat de natuur niet verslechtert), zodat intern en extern salderen weer kan plaatsvinden.

Verantwoordelijkheid natuurorganisaties

Met deze afspraken worden natuurorganisaties goed gemonitord op hun prestaties in natuurbeheer en daarmee natuurherstel. Het is belangrijk dat er sancties zijn wanneer natuurorganisaties onvoldoende beheer of herstel toepassen in natuurgebieden. Hier zijn zij aan zet om te werken aan een natuur die niet verslechtert.

Samenhang natuurherstel en emissiereductie

Om weer vergunningen te kunnen verlenen, is een combinatie van geborgde emissiereductie én geborgd natuurbeheer en -herstel randvoorwaardelijk. Met beide bouwstenen wordt hier invulling aan gegeven. De Bouwsteen Emissiereductie Landbouw borgt emissiereductie. De Bouwsteen Natuur borgt natuurbeheer en herstel. “Met deze afspraken zijn we weer een stap dichter bij een toekomst voor PAS-melders en interimmers,” aldus Straathof.

EU zet stap richting betere agrarische bedrijfsopvolging, nu Den Haag nog

De Europese Commissie heeft vandaag een belangrijke communicatie gepubliceerd over bedrijfsopvolging in de landbouw. NAJK verwelkomt deze stap: het is een erkenning dat jonge boeren geen gebrek aan ambitie hebben, maar wél de juiste randvoorwaarden nodig hebben om hun bedrijf toekomstbestendig voort te zetten.

 Al jaren pleiten NAJK en CEJA voor een Europese strategie die jonge boeren écht vooruithelpt. In de vandaag gepresenteerde communicatie worden drie cruciale thema’s benoemd: toegang tot financiering, toegang tot grond en toegang tot kennis en innovatie. Dat zijn precies de knelpunten waar jonge boeren in de praktijk dagelijks mee te maken hebben.

“Het is goed om te zien dat de Europese Commissie nu erkent wat wij al jaren roepen: zonder een gerichte strategie en concrete acties blijft streven naar meer bedrijfsopvolging een papieren werkelijkheid,” zegt Coen van de Bighelaar, portefeuillehouder Bedrijfsovername bij NAJK. “Maar we zijn er nog lang niet. Mooie woorden zijn een begin, maar het gaat nu om concrete uitvoering – zowel in Brussel als in Den Haag. Met het net opgestarte bedrijfsovernameplatform kunnen en willen we daar een bijdrage aan leveren.”

Tijd om door te pakken in Nederland

Juist in Nederland is het nú tijd om door te pakken. De verkiezingen en daaropvolgende kabinetsformatie bieden een uitgelezen kans om bedrijfsopvolging stevig te verankeren in het land- en plattelandsbeleid. NAJK roept politieke partijen op om de Europese strategie niet alleen te omarmen, maar ook te vertalen naar nationale actie.

“Toegang tot grond, financiering en kennis zijn geen luxe, maar randvoorwaarden voor jonge boeren die willen investeren in hun toekomst en bijdragen aan een duurzame landbouw,” benadrukt Gerben Boom, vicevoorzitter van NAJK en portefeuillehouder internationaal. “Wij rekenen erop dat Den Haag deze thema’s prominent meeneemt in de onderhandelingen over het nieuwe kabinet.”

NAJK blijft zich inzetten voor een toekomstbestendige landbouw met ruimte voor jonge ondernemers. De Europese strategie is een belangrijke stap, maar het echte werk begint nu: van woorden naar daden, ook in Nederland.

 

Kabinet verhoogt budget Vestigingssteun 2025

Goed nieuws voor jonge boeren: het kabinet trekt extra geld uit voor de Vestigingssteun 2025. Het budget stijgt van €47,4 miljoen naar €60,1 miljoen, waardoor er ruimte komt om de meeste serieus ingediende aanvragen te honoreren.

Voor veel jonge ondernemers betekent dit een broodnodige steun in de rug bij bedrijfsovername of -start. Waar de eerste openstelling nog gepaard ging met strenge regels en teleurstellingen, zien we nu een duidelijke omslag naar realistischer beleid en meer begrip voor de praktijk.

“Het extra budget laat zien dat de overheid bereid is te investeren in de toekomst van onze sector”, zegt Coen van den Bighelaar, portefeuillehouder Bedrijfsovername bij NAJK.

De openstelling van de Vestigingssteun in 2026 is nog niet volledig bekend, maar de verwachting is dat de regeling ook dan wordt voortgezet. Jonge landbouwers die in 2026 een bedrijf willen starten of overnemen, kunnen dan eenmalig rekenen op financiële ondersteuning, mits de overname niet langer dan een jaar geleden plaatsvond.

BNDR: Maak kennis met Amber Laan

Amber Laan is sinds augustus de nieuwe portefeuillehouder melkveehouderij bij NAJK. Deze 29-jarige enthousiasteling wil niet alleen práten over verandering, maar er ook mee aan de slag. Vanuit haar boerderij in Warder (NH) neemt ze graag, samen met de rest van het dagelijks bestuur, het voortouw om landbouw en beleid beter met elkaar te verbinden. We stellen haar graag aan je voor!

Amber Laan groeide op tussen de koeien en de ‘grutto’s’ in het Noord-Hollandse Warder. Toch was het lang niet altijd zeker dat zij het familiebedrijf zou overnemen. “Op de middelbare school dacht ik: boer zijn betekent áltijd aanstaan. Geen vrije weekenden en geen spontane plannen. Dat leek me toen niks.” Toch begon het tijdens de studie agrarische economie in Wageningen en een master bestuur en beleid in Utrecht te kriebelen.

Van studentenstad terug naar de koeien

Lange tijd was Ambers jongere zus de beoogde opvolger van het melkveebedrijf. “Zij zat op de agrarische school en was veel actiever op de boerderij dan ik,” vertelt Amber. “Tijdens mijn studie besefte ik: als je echt verandering wil brengen in de landbouw, kun je er eindeloos over praten… of je doet het gewoon zelf. Toen heb ik thuis voorzichtig gezegd dat ik misschien tóch mee wilde draaien op onze melkveehouderij.” Dat kwam als verrassing, maar na veel gesprekken kon Amber toetreden tot de maatschap. “En toen m’n zus naar Ierland vertrok en daar bleef, stond ik ineens zelf aan het roer.” En dus ruilde ze haar kamer in de grote stad in voor het boerenbedrijf. Met 70 melkkoeien op 60 hectare grasland, waarvan een flink deel onder agrarisch natuurbeheer valt, draait Amber tegenwoordig volop mee in de praktijk. “De eerste weken moest ik echt nog veel praktische dingen leren. Ik wist niet eens hoe je iets aankoppelt aan een trekker. Nu zie ik resultaat, en dat motiveert enorm!”

Nieuw bloed in de melkveehouderij

Met haar benoeming als dagelijks bestuurder bij NAJK brengt Amber praktijkervaring én beleidsexpertise aan tafel. Een gouden combinatie in een sector die onder druk staat. Amber ziet een duidelijke taak voor zichzelf: boeren vooruit laten kijken. “Er is veel focus op korte termijnproblemen. Maar als we daar blijven hangen, pakken we nooit de kansen die er op de  lange termijn zijn”, aldus de nieuwe portefeuillehouder melkveehouderij. We moeten volgens Amber niet alleen nadenken over ‘hoeveel mest mag ik nog rijden’, maar ook: ‘hoe maak ik mijn bedrijf toekomstbestendig én rendabel?’ Denk aan verdienmodellen voor natuurbeheer of innovaties in stalontwerp. “Een extra liter melk levert vaak nog altijd meer op dan natuurbeheer”, vult Amber aan. “Dat moet anders, als je kijkt naar de maatschappelijke opgaven die op melkveehouders afkomen. Als de maatschappij iets van ons wil, dan moet daar ook een verdienmodel tegenover staan.”

Tussen frustratie en verbinding

De melkveesector is in beweging en dat gebeurt niet altijd vrijwillig. Boeren voelen zich geregeld overvraagd door de overheid, terwijl hun marges onder druk staan. Amber snapt die frustratie als geen ander. “Boeren willen gewoon weten waar ze aan toe zijn en waarvoor ze hun bed uitkomen. En terecht!”

Juist daarom vindt ze het belangrijk dat NAJK duidelijk communiceert, luistert én zichtbaar is. “Tijdens de sessies van NAJK rondom het Landbouwakkoord merkte ik hoe waardevol het is om open in gesprek te gaan. Eerst komt de frustratie eruit, maar daarna ontstaat vaak ook begrip.”

Boerenverstand én beleidstalent

Amber combineert haar achtergrond in beleid met het boerenleven. “De rode draad in alles wat ik doe? De vertaalslag maken. Wat betekent een regel in de praktijk? En hoe zorgen we dat beleid ook echt werkt?” Bij het HAJK (Hollands Agrarisch Jongeren Kontakt) zette ze al stappen op provinciaal niveau, maar bij NAJK wil ze nóg meer impact maken. “Het speelveld is landelijk en dus complexer. Maar dat maakt het ook interessanter. Er liggen veel kansen als de sector samen optrekt.”

Een nieuwe stal, een nieuwe koers

Op haar eigen bedrijf werkt Amber ook aan de toekomst: “Ik wil een nieuwe stal met melkrobots, vooral voor flexibiliteit én koecomfort.” Ze denkt aan dichte vloeren voor veiligheid, betere mestbenutting en meer dierwaardigheid. “Je hoeft niet morgen alles te veranderen. Maar je moet nu wel nadenken over wat er over tien jaar van je gevraagd wordt en hoe je daar naartoe werkt.”

Niet de makkelijkste weg, wél de mooiste

Met een volle week in de stal en NAJK is haar agenda niet bepaald leeg. Maar Amber kiest hier bewust voor. “Ik had het ook makkelijk kunnen houden, gewoon één baan en klaar. Maar ik vind het mooi dat ik vanuit het boerenleven ook iets mag doen voor de sector. Juist nu. Want verandering komt er sowieso. Dan kun je er maar beter voor zorgen dat het jóuw kant op valt.”

Maak kennis met… dagelijks bestuurder Amber Laan

Vragen? Neem contact op door een e-mail te sturen naar alaan@najk.nl.

Benieuwd wat Amber de leden van NAJK te bieden heeft? Bekijk de video op YouTube waarin ze zichzelf voorstelt.

 

Lancering Bedrijfsovernamewijzer belangrijke mijlpaal voor jonge boeren en tuinders

Vandaag is het online platform www.bedrijfsovernamewijzer.nl officieel gelanceerd: hét centrale, onafhankelijke punt waar bedrijfsopvolgers en -overdragers, familieleden, zij-instromers en erfbetreders terechtkunnen voor advies, begeleiding en inspiratie bij bedrijfsovername. Met dit initiatief bundelen overheid, belangenorganisaties en onderwijsinstellingen hun krachten om de opvolging in de land- en tuinbouw toekomstbestendig te maken. Het platform is onderdeel van het programma in oprichting ‘Voor de volgende generatie’. Het programma zal de komende vier jaar activiteiten ontwikkelen gericht op succesvolle duurzame bedrijfsovernames en op de verdere ontwikkeling van het platform.

Voor NAJK, de vereniging van jonge boeren en tuinders, is dit een belangrijke stap. Bedrijfsovername is één van de speerpunten van NAJK. Al jarenlang zet de organisatie zich in voor betere begeleiding, eerlijke kansen en meer bewustzijn rondom de uitdagingen van bedrijfsopvolging.

“Voor jonge boeren en tuinders is bedrijfsovername vaak een grote uitdaging. Het gaat niet alleen om financiële en juridische vraagstukken, maar ook om emotie, familieverhoudingen en toekomstplannen. Met de Bedrijfsovernamewijzer is er nu één centrale plek waar al die aspecten samenkomen. Dit helpt jonge ondernemers én hun families in het maken van de juiste keuzes voor de toekomst,” aldus Coen van den Bighelaar, portefeuillehouder bedrijfsovername bij NAJK.

Het platform maakt kennis uit onderzoek en praktijk direct toegankelijk. Naast juridische en financiële thema’s is er nadrukkelijk aandacht voor de sociale en emotionele kanten van bedrijfsovername. Families krijgen ondersteuning bij gesprekken en het maken van keuzes. Ook ontstaat door de verbinding met andere agrarische ondernemers, adviseurs en hogescholen een krachtig netwerk dat opvolgers en overdragers in elke fase van het proces ondersteunt.

NAJK blijft zich inzetten om bedrijfsovername hoog op de agenda te houden en jonge boeren en tuinders te ondersteunen bij de stap naar ondernemerschap. De lancering van de Bedrijfsovernamewijzer is daarbij een belangrijke mijlpaal.

NAJK: Ontwerp Nota Ruimte geeft erkenning, maar geen borging voor landbouw

Demissionair minister Keijzer heeft afgelopen vrijdag het ontwerp van de Nota Ruimte gepubliceerd. Dit document benoemt keuzes en biedt richting voor beslissingen over grote ruimtelijke uitdagingen, variërend van landbouw en natuur tot woningbouw, economie en veiligheid. Dit ontwerp is een laatste stap richting de definitieve Nota Ruimte. “Het kabinet erkent de functie en meerwaarde van landbouw, maar de uiteindelijke keuzes geven hier geen invulling aan”, aldus Merel Straathof, portefeuillehouder Leefomgeving.

NAJK is voorstander van een Nota Ruimte, omdat dit duidelijkheid kan geven over wat een ondernemer wel of niet kan in zijn omgeving. Essentieel hierbij is dat de nota onderbouwde keuzes maakt in de verdeling van de schaarse ruimte. Oftewel, welke sector krijgt welke ruimte, waarom, en wat zijn hiervan de consequenties voor Nederland?

Het ontwerp maakt duidelijk welke functie en meerwaarde het kabinet de landbouw toekent. De sector is een belangrijke speler op nationaal en internationaal niveau, beschikt over een goed ontwikkelde (kennis)infrastructuur en levert een cruciale bijdrage aan verschillende maatschappelijke waarden. Ook erkent het kabinet dat ruimtelijke keuzes nodig zijn om voldoende ruimte te behouden voor een sterke, veerkrachtige landbouwsector.

Toch blijft het volgens NAJK bij erkenning. Het voorgestelde afwegingskader dat moet zorgen voor een beperkte omzetting van landbouwgrond naar andere functies wordt niet juridisch geborgd en mag nadrukkelijk geen vertraging veroorzaken bij grote ruimtelijke opgaven. Met woorden erkent het kabinet de waarde van landbouw, maar in de praktijk ontbreekt de juridische borging om die waarde echt te beschermen.

Nederland vervult wereldwijd een sleutelrol binnen het agrocluster. Tegelijkertijd is de landbouw van oudsher netto-leverancier van ruimte. Volgens NAJK is de tijd aangebroken om strategische en juridisch geborgde keuzes te maken in het ruimtelijk domein. “Willen we agroclusters in de benen houden, dan moeten we ook de benodigde omvang hiervoor in stand houden,” stelt Straathof. Dat betekent niet alleen ruimteclaims voor natuur, woningbouw of industrie, maar óók een duidelijke geborgde ruimteclaim voor de landbouw. Rekening houdend met opgaven zoals waterkwaliteit en klimaat en met de landbouw in brede zin: van akkerbouw tot graasdierbedrijven en van productieve graslanden tot varkenshouderij.

De komende periode onderzoekt NAJK of het ontwerp voldoende invulling geeft aan haar behoefte voor strategische keuzes. Via de reguliere consultatieprocedure volgt een officiële reactie. Jonge boeren en tuinders willen door met het ontwikkelen van hun bedrijven en hebben het recht om te weten of hun plannen passen in de ruimte die de overheid hen biedt.

Onderzoek naar agrarische jongeren en natuurinclusieve landbouw

Wat helpt jongeren met ambities in de agrarische sector om te kiezen voor natuurinclusieve landbouw?

Afgelopen jaar organiseerden onderzoekers van Wageningen Research, samen met het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK),peer-to-peer bijeenkomsten bij vier jonge, natuurinclusieve boeren. Jongeren met ambities in de sector kregen hier de kans om vragen te stellen, twijfels te delen en ervaringen uit te wisselen.

De toekomst van de Nederlandse landbouw ligt grotendeels bij de jonge generatie boeren en tuinders. Zij staan aan de lat om keuzes te maken over belangrijke maatschappelijke opgaven als voedselproductie en natuurbeheer en worden gevraagd oplossingen waarin deze opgaven samengaan in de praktijk te brengen op hun bedrijf. Het is dan ook waardevol dat juist hun perspectief centraal staat in dit onderzoek van Wageningen University naar natuurinclusieve landbouw. Er is geluisterd naar de kritische vragen die zij hebben en hun ideeën en ervaringen.

Uit de observaties kwamen een aantal belangrijke inzichten naar voren:

  • Praktijkvoorbeelden en ervaringen van leeftijdsgenoten werken inspirerend en motiverend. Ook om beter te begrijpen wat natuurinclusieve landbouw inhoudt.
  • Elke bedrijfssituatie is anders → maatwerk is nodig.
  • Veel jongeren vinden natuurinclusief nog ingewikkeld en weinig rendabel, maar zien óók de voordelen voor milieu, biodiversiteit en maatschappelijk draagvlak

We hopen dat dit rapport jongeren, beleidsmakers en andere betrokkenen informeert en inspireert om samen verder te bouwen aan een toekomstbestendige landbouw, met oog voor de realiteit van (jonge) agrarische ondernemers.

Nieuwsgierig naar alle resultaten? Lees hier het volledige rapport.

 

NAJK positief over besluit Nitraatcomité voor toelating Renure

NAJK is positief over het besluit van het Nitraatcomité om RENURE als kunstmestvervanger toe te laten. Een stap waar NAJK zich samen met andere landbouworganisaties afgelopen jaren voor heeft ingezet. RENURE, als product uit dierlijke mest, helpt richting een meer circulaire landbouw en biedt mogelijk verlichting op de overvolle mestmarkt.

RENURE is een vorm van dierlijke mest die na bewerking kan worden ingezet als kunstmestvervanger. Tot op heden werd dit juridisch nog als dierlijke mest gezien, waardoor ze onder de Europese norm van maximaal 170 kg stikstof per hectare vielen.

Voorwaarden toepassing RENURE nog onbekend

De precieze voorwaarden van de goedkeuring van RENURE zijn nog niet gepubliceerd. Dit zal ongetwijfeld binnenkort gebeuren. NAJK heeft eerder, samen met LTO, NMV en POV gepleit voor een aantal aandachtspunten in de precieze invulling en hoopt deze terug te zien in het voorstel waarover is gestemd vandaag. Mede dankzij de sterke lijnen in het Europese speelveld kan NAJK terugkijken op een succesvolle lobby.

Invulling in de Nederlandse praktijk

Het succes en de positieve impact van RENURE voor jonge boeren en tuinders hangt af van een snelle en werkbare implementatie in Nederlandse wet- en regelgeving. NAJK zet in op vlotte en praktische implementatie om zo snel mogelijk en zo breed mogelijk gebruik te kunnen maken van RENURE. ‘Afhankelijk van het tempo van implementatie en de definitieve voorwaarden zal blijken hoeveel baat jonge boeren en tuinders hebben bij de toepassing van RENURE, maar de eerste stap is gezet’ aldus Amber Laan, portefeuillehouder melkveehouderij bij NAJK.