Juridische verkenning biedt perspectief voor PAS-melders en interimmers

NAJK ziet perspectief in de juridische verkenning van het zogenoemde hedendaags referentiemoment. Uit onderzoek van advocatenkantoor Stibbe blijkt dat deze door NAJK aangedragen oplossingsrichting conceptueel juridisch verdedigbaar is. Daarmee komt een oplossing voor PAS-melders en interimmers een stap dichterbij. NAJK roept het kabinet op om voortvarend werk te maken van de verdere uitwerking.

Jonge boeren en tuinders moeten kunnen investeren, verduurzamen en hun bedrijf overnemen. Voor bedrijven die buiten hun schuld om niet over een natuurvergunning beschikken, staat die toekomst al jarenlang onder druk. Om deze onzekerheid te doorbreken, heeft NAJK het hedendaags referentiemoment voorgesteld. Samen met het Interprovinciaal Overleg (IPO) gaf NAJK advocatenkantoor Stibbe opdracht om de juridische haalbaarheid hiervan te onderzoeken.

Juridisch verdedigbaar, verdere uitwerking noodzakelijk

De conclusie van Stibbe biedt perspectief: het hedendaags referentiemoment is conceptueel juridisch verdedigbaar. Enkele belangrijke voorwaarden dienen nader uitgewerkt te worden voordat het kan worden ingevoerd.

Het kabinet heeft inmiddels aangekondigd met deze oplossingsrichting aan de slag te gaan. NAJK benadrukt dat snelheid daarbij noodzakelijk is. PAS-melders en interimmers wachten al veel te lang op duidelijkheid en rechtszekerheid. Het is tijd om perspectief om te zetten in concrete stappen.

Volledige juridische verkenning openbaar

Om bij te dragen aan een snelle en zorgvuldige uitwerking maakt NAJK de volledige juridische verkenning van Stibbe openbaar. Hiermee wil NAJK de verdere besluitvorming ondersteunen en bijdragen aan een juridisch houdbare oplossing voor de betrokken ondernemers.

Lees hier de volledige juridische verkenning van Stibbe.

NAJK: Fundamentele aanpassingen stikstofplan brengen haalbaarheid binnen bereik, maar grote opgaven blijven

Het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) blijft zeer kritisch op het vandaag gepresenteerde stikstofpakket van het kabinet. Hoewel de plannen na maandenlange intensieve gesprekken op fundamentele punten zijn verbeterd, blijft de uitwerking cruciaal om daadwerkelijk te voldoen aan de eisen van NAJK. Het blijft een gigantisch ingrijpend pakket dat een enorme opgave neerlegt bij jonge boeren en tuinders. Ondanks deze belangrijke stappen moet de verdere uitwerking uitwijzen of de maatregelen in de praktijk daadwerkelijk haalbaar, betaalbaar en uitvoerbaar zijn en jonge boeren en tuinders rechtszekerheid bieden. Belangrijk is dat NAJK continu verbeteringen heeft aangedragen, maar niet tot een akkoord is gekomen met het kabinet.

Jonge boeren en tuinders zijn bereid hun verantwoordelijkheid te nemen, maar niet tegen elke prijs. NAJK heeft daarom de afgelopen maanden concrete voorstellen aangedragen om de kabinetsplannen binnen de gestelde doelstellingen fundamenteel te verbeteren. Die inzet heeft op cruciale onderdelen tot noodzakelijke aanpassingen geleid voor de achterban van NAJK!

Dankzij de inzet van NAJK is er concreet perspectief ontstaan op legalisatie van PAS-melders en interimmers. NAJK is zich altijd blijven inzetten voor deze ondernemers. Daarnaast ligt er een helder tijdspad richting vergunningverlening en is bij de zonering meer ruimte gecreëerd voor een gebiedsgerichte aanpak. Voor grondgebondenheid wordt samen met NAJK de komende maanden een alternatief uitgewerkt.

Daarnaast heeft het kabinet bij het vaststellen van haalbare normen duidelijk gesteld dat ondernemers niet aan het onmogelijke kunnen worden gehouden. De overheid moet daarin vergunningverlening, voldoende erkende maatregelen en voldoende financiële ondersteuning faciliteren. Zonder deze randvoorwaarden kunnen jonge boeren en tuinders niet aan onhaalbare normen worden gehouden. Maar daarmee zijn de problemen niet opgelost. Op belangrijke onderdelen moeten de plannen de komende periode nog verder worden uitgewerkt, voordat ze kunnen worden omgezet naar wet- en regelgeving. Juist die verdere uitwerking is cruciaal.

“We hebben de afgelopen maanden stevig ingezet op noodzakelijke verbeteringen. Die zijn er op belangrijke punten gekomen, maar daarmee zijn we er nog lang niet. Het blijft een keihard pakket met grote impact op jonge boeren. Het kabinet moet nu laten zien dat de toezeggingen ook daadwerkelijk worden waargemaakt. Jonge boeren en tuinders hebben niets aan plannen waar ze op het erf niet mee uit de voeten kunnen”, aldus NAJK-voorzitter Gerben Boom.

Inzet en uitkomsten van de gesprekken

  • Legalisatie: belangrijke doorbraak voor PAS-melders en interimmers
    De inzet van NAJK heeft een belangrijke doorbraak opgeleverd voor PAS-melders en interimmers. Het kabinet wil zo snel mogelijk een hedendaags referentiemoment invoeren. Dit betreft een moment in het verleden, waarbij de daadwerkelijk al fysiek aanwezige dieren (in het verleden) zullen gelden als referentie voor een vergunning voor specifiek PAS-melders en interimmers. Die emissies zitten immers als in de monitoring. Juridisch onderzoek van advocatenkantoor Stibbe, in opdracht van IPO en NAJK, ondersteunt deze route. De verdere uitwerking moet ervoor zorgen dat ondernemers eindelijk een natuurvergunning krijgen voor hun huidige bedrijfsomvang. Zo ontstaat na jaren van onzekerheid weer ruimte om te investeren, verduurzamen en het bedrijf door te ontwikkelen.
  • Zonering: van generieke beperkingen naar gebiedsgericht maatwerk
    De inzet van NAJK heeft geleid tot een belangrijke verbetering van de voorgestelde zonering rondom Natura 2000-gebieden. In plaats van een vaste zone van 500 tot 1.000 meter krijgen provincies nu de mogelijkheid om via een omwisselbesluit gebiedsgericht maatwerk toe te passen. Dit maakt het mogelijk om af te stappen van de vaste afstanden en echt te kijken naar wat het gebied nodig heeft. NAJK erkent de grote opgave van een gebiedsgerichte aanpak, maar benadrukt dat de verdere uitwerking in nauwe samenwerking met provincies zal moeten plaatsvinden. Zonering blijft ingrijpend en mag volgens NAJK alleen plaatsvinden waar dit strikt noodzakelijk is voor vergunningverlening. Een doorn in het oog van NAJK zijn de voorgestelde instructieregels die grote gevolgen kunnen hebben voor agrarische bedrijven. Uitvoerings- en proportionaliteitstoetsen moeten uitwijzen of deze eisen werkbaar zijn en jonge boeren en tuinders voldoende toekomstperspectief bieden.
  • Haalbaarheid van normen: belangrijke stappen, maar bewijs moet nog volgen
    De inzet van NAJK heeft geleid tot belangrijke verbeteringen in de uitwerking van de emissienormen. Zo komt er een haalbaarheidstoets op de stapeling van normen, worden eerder afgekeurde emissiearme stalvloeren opnieuw beoordeeld en worden de mogelijkheden voor doelsturing op ammoniakemissies uit het veld verder onderzocht. Ook de eerder voorgestelde generieke korting blijkt overbodig. De hoogte van de normen blijft echter een groot aandachtspunt. Voor NAJK is de uitkomst van de haalbaarheidstoets cruciaal. Jonge boeren en tuinders moeten de gestelde doelen met beschikbare en betaalbare maatregelen daadwerkelijk kunnen halen. De haalbaarheidstoets en het onderstreepte feit dat ondernemers niet aan de normen gehouden kunnen worden als de overheid niet levert op vergunningverlening, ondersteuning en het borgen van voldoende erkende maatregelen is cruciaal om te voorkomen dat jonge boeren en tuinders worden geconfronteerd met verplichtingen die in de praktijk niet haalbaar of betaalbaar zijn.
  • Grondgebondenheid: forse zorgen blijven, NAJK zet alles op alles voor aanpassing
    De voorgestelde invulling van grondgebondenheid blijft voor NAJK een belangrijk aandachtspunt. De norm van 2,6 GVE per hectare, de afstandsgrens van 25 kilometer en de eis van 85% grasland en rustgewassen zullen in de huidige vorm grote gevolgen hebben voor jonge melkveehouders, die op de huidige grondmarkt nauwelijks mogelijkheden hebben om extra grond te verwerven. Er is ruimte om de komende drie maanden met NAJK een alternatief plan neer te leggen, om grondgebondenheid praktisch, werkbaar en effectief in te richten. Komende tijd zetten wij alles op alles om in dit proces betere aansluiting bij de praktijk van jonge boeren te realiseren. Als na dit proces een wezenlijk alternatief niet in plaats van de huidige invulling wordt overgenomen trekt NAJK alsnog haar conclusies.
  • Ondersteuning: belangrijke verbeteringen, verdere uitwerking blijft cruciaal
    De inzet van NAJK heeft ook op het gebied van financiële ondersteuning belangrijke verbeteringen opgeleverd. Zo komen er afspraken om bedrijfsverplaatsingen beter te faciliteren en wordt onderzoek gedaan naar fiscale regelingen, waaronder de Tante Agaath-regeling, uitbreiding van de VAMIL en herinvoering van de vijfjaarsmiddelingsregeling en wordt hier structureel 10 miljoen per jaar voor vrijgemaakt. Ook is meer duidelijkheid gekomen over de inzet van beschikbare middelen. Voor NAJK blijft de verdere uitwerking cruciaal. Jonge boeren en tuinders moeten vooraf weten op welke ondersteuning zij kunnen rekenen en welke kosten zij zelf moeten dragen.

NAJK blijft in gesprek, maar houdt de druk erop voor jonge boeren

NAJK blijft zich de komende periode onverminderd inzetten voor de invoering van de noodzakelijke onderdelen binnen de stikstofplannen. Daarbij blijven we druk zetten op een concrete legalisatieroute, haalbare en betaalbare normen, voldoende financiële ondersteuning en een werkbare uitwerking van zonering en grondgebondenheid. Dit doen we in de vervolggesprekken met de betrokken ministers en via onze inzet richting de Tweede Kamer.

“Ons doel blijft onveranderd: beleid dat jonge boeren en tuinders niet vastzet, maar daadwerkelijk perspectief biedt. Daar blijven we ons hard voor maken”, aldus Gerben Boom, voorzitter van NAJK.

Convenant Gewasbescherming: nieuwsbericht 6

Via frequente nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang van het Convenant Gewasbescherming. De afgelopen periode is verder gewerkt aan de uitwerking van de generieke en sectorale deelconvenanten. De sectoren brengen samen met Wageningen University & Research (WUR) mogelijke reductiedoelen en de bijbehorende innovatieopgaven in beeld. Tijdens het overleg van de kerntafel op 16 oktober jl. is onder meer met staatssecretaris Silvio Erkens gesproken over rechtszekerheid voor telers, over financiering en over de verdere planning. Op 6 november gaan Tweede Kamerleden in gesprek met de deelnemers aan het convenantstraject.

Reductiedoelen en innovatieopgaven

De sectorale deelconvenanten worden uitgewerkt voor Akkerbouw, Vollegrondsgroente, Bomen, Vaste planten & Zomerbloemen, Fruitteelt, Bloembollen, Glastuinbouw en Biologisch. Iedere sector heeft een plan van aanpak ingediend.

Op basis hiervan brengen de sectoren samen met WUR mogelijke reductiedoelen en de bijbehorende innovatieopgaven in beeld. WUR heeft van het ministerie van LVVN een opdracht gekregen om het reductiepotentieel (in milieubelastingpunten) en de bijbehorende ambities in kaart te brengen, met een routekaart richting 2035 en 2040.

Daarbij wordt uitgegaan van de periode 2011-2013 als referentieperiode. De ‘Milieu-Indicator Gewasbescherming’ (MIG) wordt gebruikt om de milieubelasting inzichtelijk te maken en mogelijke reductieroutes te verkennen. De indicator geeft richting, maar schrijft geen reductiedoel voor. De analyse moet een bandbreedte opleveren van wat er mogelijk is. Vervolgens bepalen de sectoren zelf welke ambities zij willen vastleggen en tegen welke voorwaarden. Het uiteindelijke reductiepercentage hangt samen met de haalbaarheid en het ambitieniveau van de innovatieprogramma’s. De sectororganisaties benadrukken dat daarbij ook de economische gevolgen inzichtelijk moeten zijn. Zonder een goede economische doorrekening is het lastig om afspraken te maken over de haalbaarheid en uitvoerbaarheid van de plannen. Op verzoek van de sector wordt die doorrekening nu ook gemaakt. Onzekerheid over de economische gevolgen maakt het moeilijk om te bepalen welke afspraken haalbaar zijn en welke investeringen daarvoor nodig zijn. LVVN heeft tijdens de kerntafel van 6 november toegezegd een voorstel voor een economische doorrekening, inclusief planning, voor te leggen.


Rechtszekerheid

Tijdens het overleg met staatssecretaris Erkens is opnieuw gesproken over de voorwaarden voor een succesvol convenant. Voor de sectorpartijen staat voorop dat afspraken moeten bijdragen aan rechtszekerheid en continuïteit voor telers, naast een juridisch houdbaar beleidskader voor Natura 2000 en de leefomgeving. Daarmee moet een einde komen aan de onzekerheid die ontstaat door het huidige ‘postcodebeleid’ en de wildgroei aan handhavingsverzoeken.

De staatssecretaris heeft aangegeven zich te blijven inzetten voor een convenant dat telers perspectief biedt én een juridisch houdbare basis legt voor het beleid. De staatssecretaris ziet politieke ruimte voor het convenant en heeft aangegeven een convenant dat hij kan ondertekenen ook in de Tweede Kamer te willen verdedigen.

LTO, NAJK, BO Akkerbouw en Greenports Nederland hebben opnieuw aandacht gevraagd voor een betrouwbare meetmethodiek en monitoring. Die zijn essentieel om inzicht te krijgen in welke stoffen in de natuur of leefomgeving terechtkomen en om te kunnen beoordelen of maatregelen daadwerkelijk effect hebben. Het ministerie van LVVN zal het initiatief moeten nemen voor de ontwikkeling van een meet- en monitoringsprotocol.

Ketenpartijen

Het Rijk heeft € 250 miljoen gereserveerd, onder meer voor kennis- en innovatieprogramma’s. De staatssecretaris heeft ketenpartijen opgeroepen om ook zelf financieel bij te dragen en zich aan het convenant te verbinden. Hij zal hierover zelf met ketenpartijen in gesprek gaan en de Tweede Kamer informeren over de resultaten. De sectororganisaties wijzen erop dat een groot deel van de keten coöperatief is georganiseerd: een bijdrage van die keten is dan ook boerengeld en dus ‘vestzak-broekzak’.

Voor extra budget heeft de staatssecretaris geen toezegging gedaan; dit hangt mede af van het ambitieniveau en de uitwerking van de plannen.


Gesprek met Tweede Kamerleden

Op 6 november gaan Tweede Kamerleden in gesprek met de deelnemers aan het convenant traject. Het gesprek sluit aan op het Kamerdebat van 8 oktober, waarin Kamerleden onder meer zorgen uitten over het ambitieniveau en de haalbaarheid van de doelen. Ook de gevolgen voor de voedselproductie wanneer gewasbeschermingsmiddelen op korte termijn wegvallen zonder werkbare alternatieven, kwamen daarbij aan de orde.

Het gesprek van 6 november biedt gelegenheid om de voortgang van de sectorale plannen en de ambities van plantaardige sectoren toe te lichten. Tegelijkertijd is er ruimte om de zorgen en prioriteiten van Kamerleden te bespreken. De sector wil verantwoordelijkheid nemen voor het verminderen van de milieubelasting van gewasbeschermingsmiddelen. Daarvoor zijn wel de juiste randvoorwaarden nodig, waaronder innovatie, beschikbare alternatieven, economische haalbaarheid en uitvoerbare afspraken.

De maatschappelijke urgentie om de milieubelasting te verlagen wordt breed gevoeld, ook door telers zelf. Zij willen stappen zetten naar duurzamere teeltsystemen, maar moeten ook in de toekomst rendabel gezonde gewassen kunnen blijven telen. Rechtszekerheid, helder en eenduidig beleid en concreet handelingsperspectief zijn daarvoor onmisbaar.

In het volgende bericht praten we je bij over hoe dit gesprek is verlopen.

Boeren- en natuurorganisaties roepen op: Europese doelen vragen om Europese financiering

Het Nederlandse landschap wordt voor een groot deel beheerd door boeren, tuinders en terreinbeheerders. Naast voedsel- en groenproductie leveren zij belangrijke maatschappelijke diensten. Zoals het versterken van biodiversiteit, bijvoorbeeld door weidevogels te beschermen en het onderhouden van het landschap.

Met de voorstellen voor het EU-budget 2028-2034 en de introductie van NRPP’s (Nationale en Regionale Partnerschapsplannen) verandert de Europese financiering ingrijpend. Lidstaten krijgen meer ruimte voor eigen interpretatie en om nationale prioriteiten te stellen. Zo zit in het NRPP 25% vrije ruimte om door de lidstaten in te vullen. Dat biedt kansen voor maatwerk, maar brengt ook risico’s met zich mee. Met deze voorstellen komen budgetten onder druk, maatschappelijke opgaven gaan dus nog meer met elkaar concurreren en verschillen tussen lidstaten dreigen het gelijke speelveld op Europees niveau voor boeren en tuinders aan te tasten.

Nederland pleit traditioneel voor een kleinere Europese begroting. Dat klinkt aantrekkelijk vanuit het perspectief van de nationale schatkist, maar het is een eigen doelpunt. De Nederlandse economie profiteert enorm van de Europese samenwerking. Vele banen zijn er van afhankelijk. De Nederlandse inzet roept ook de vraag op wie uiteindelijk betaalt voor de maatschappelijke diensten die boeren, tuinders en terreinbeheerders leveren. Boeren- en natuurorganisaties roepen daarom gezamenlijk op om voldoende structureel budget beschikbaar te stellen voor landbouw, natuur en groenblauwe diensten, passend bij de opgaven die de komende jaren moeten worden gerealiseerd. Wij pleiten ervoor om de vrije ruimte maximaal te benutten voor inzet voor landbouw en natuur. Het incidentele stikstoffonds van €20 miljard biedt daarvoor geen structurele oplossing. Wie maatschappelijke prestaties en wettelijke resultaten verlangt, moet ook zorgen voor een stabiele, voorspelbare en meerjarige financiële basis.

De nieuwe Europese financieringsstructuur moet er niet toe leiden dat landbouw, natuur en water met andere nationale prioriteiten én met elkaar gaan concurreren. Nederland moet zich daarom inzetten voor voldoende afzonderlijk budget voor elk deze beleidsterreinen. Daarbij moet ook ruimte worden gecreëerd om groenblauwe diensten daadwerkelijk te kunnen belonen, zodat deze structureel kunnen bijdragen aan het verdienvermogen van agrariërs én aan het realiseren van natuur-, klimaat- en waterdoelen.

Boeren- en natuurorganisaties roepen de Tweede Kamer daarom op tot:

  • Een toereikend Europees budget voor landbouw, natuur en water, passend bij de maatschappelijke opgaven en wettelijke verplichtingen;
  • Hierbij hoort ruimhartige cofinanciering. De voorstellen van de Europese Commissie bevatten namelijk een verplichte cofinanciering van de diverse maatregelen, zoals voor groenblauwe diensten die agrariërs leveren.
  • Het realiseren van een krachtig GLB dat groenblauwe diensten niet alleen kostendekkend vergoedt, maar als volwaardig onderdeel van het verdienmodel kan belonen.
  • Een zelfstandig en herkenbaar budget voor natuur en water, voor investeringen in natuurgebieden, watersystemen, hydrologisch herstel en klimaatbestendige landschappen;
  • Tijdige en structurele betrokkenheid van boeren-, natuur-, landschaps- en milieuorganisaties bij de voorbereiding, uitvoering en monitoring van het Nederlandse NRPP. Als 2028 te snel komt, moet er snel duidelijkheid komen over een verlenging van de huidige regelingen.

Een toekomstbestendig landelijk gebied vraagt om langjarige keuzes en structurele financiering. Een gezonde en concurrerende agrarische sector, sterke biodiversiteit, schoon en voldoende water en een klimaatbestendig landschap zijn geen concurrerende ambities, maar versterken elkaar. Een volwaardige beloning van maatschappelijke prestaties versterkt het verdienvermogen van boeren en stelt hen in staat om structureel bij te dragen aan natuur-, klimaat- en waterdoelen.

CEJA: NAJK praat in Brussel mee over landbouwdata en Europese dossiers

Begin deze week was onze portefeuillehouder Internationaal, Niels Vermue, aanwezig bij de maandelijkse werkgroep van CEJA, de Europese koepelorganisatie voor jonge boeren. Het was de eerste bijeenkomst na het zomerreces en daarmee een goed moment om bij te praten en vooruit te kijken naar de dossiers die de komende periode op de agenda staan.

Europese dossiers op de agenda

Maandag begon met een ronde langs de verschillende lidorganisaties. Daarbij werd besproken hoe de zomer in de verschillende landen was verlopen. In veel landen waren droogte en bosbranden belangrijke onderwerpen. Vervolgens stond de nieuwste versie van het CEJA-positionpaper over klimaatmitigatie op de agenda. Omdat dit onderwerp tijdens eerdere bijeenkomsten al uitgebreid was besproken, kon deze tekst relatief snel worden afgerond.

Na de lunch en verschillende gesprekken met vertegenwoordigers van andere jongeboerenorganisaties volgde een terugkoppeling van de CEJA-medewerkers over de ontwikkelingen binnen Europese milieu- en klimaatdossiers. De dag werd afgesloten met een reflectie op de voorstellen voor het nieuwe Gemeenschappelijk Landbouwbeleid en het Meerjarig Financieel Kader van de Europese Unie. De keuzes die hierin worden gemaakt, zijn bepalend voor het landbouwbudget en de ondersteuning van jonge boeren na 2027.

Data als basis voor doelsturing

Dinsdag stond grotendeels in het teken van data. Voor NAJK is dit een belangrijk onderwerp, omdat data een noodzakelijke basis vormt voor doelsturing. Wanneer we boeren en tuinders meer ruimte willen geven om zelf te bepalen hoe zij maatschappelijke doelen behalen, moeten de resultaten van een bedrijf namelijk wel kunnen worden vastgesteld. Zonder data zijn prestaties niet inzichtelijk en kunnen ondernemers er ook niet voor worden beloond.

Voorafgaand aan de bijeenkomst had CEJA een basisdocument over data opgesteld. Tijdens de vergadering werden de reacties van de verschillende lidorganisaties besproken. De opmerkingen van NAJK waren in de tekst verwerkt en verschillende Nederlandse praktijkvoorbeelden werden gebruikt.

Regie over bedrijfsgegevens

Het delen van data biedt kansen, maar roept ook terechte vragen op. Vooraf moet duidelijk zijn waarvoor gegevens worden gebruikt, wie er toegang toe heeft en wie er zeggenschap over heeft. Een boer of tuinder moet erop kunnen vertrouwen dat bedrijfsgegevens niet zonder toestemming voor andere doeleinden worden ingezet.

Tijdens de discussie bleek dat verschillende lidstaten nog terughoudend zijn als het gaat om het delen van data. Er bestaat zorg dat gegevens uiteindelijk tegen agrarische ondernemers worden gebruikt. Die zorgen moeten serieus worden genomen. Vertrouwen ontstaat alleen wanneer er duidelijke afspraken zijn over toegang, gebruik, beveiliging en zeggenschap.

Vanuit Nederland hebben we de KringloopWijzer als voorbeeld ingebracht. Hiermee kunnen melkveehouders hun bedrijfsprestaties op het gebied van mineralen en milieu inzichtelijk maken. Dergelijke gegevens kunnen vervolgens worden gebruikt om ondernemers die goede resultaten behalen meer ruimte te geven of te belonen. Zo kan data, mits de ondernemer de regie houdt over het gebruik ervan, helpen om doelsturing in de praktijk mogelijk te maken.

Ook is gesproken over de mogelijkheid van een Europese digitale wallet. Daarin zouden bedrijfsgegevens op één plaats kunnen worden verzameld, waarna de ondernemer zelf bepaalt welke informatie met welke partij wordt gedeeld. Een boer kan dan bijvoorbeeld toestemming geven om bepaalde gegevens te delen met een afnemer, een bank of de overheid, zonder direct alle bedrijfsinformatie beschikbaar te stellen. Voor NAJK is daarbij essentieel dat de ondernemer de regie houdt over zijn eigen gegevens.

Praktische knelpunten

In kleinere groepen hebben we verder uitgewerkt tegen welke praktische problemen ondernemers momenteel aanlopen. Een belangrijk knelpunt is dat verschillende digitale systemen niet goed met elkaar communiceren. Daardoor moeten dezelfde gegevens soms meerdere keren worden ingevoerd. Ook machines, bedrijfsmanagementsystemen en verschillende GPS-systemen zijn niet altijd goed op elkaar aangesloten. Dat zorgt voor extra werk en maakt het lastiger om data effectief te gebruiken.

Het Europese gesprek over landbouwdata is daarmee nog lang niet afgerond. De verschillen tussen lidstaten zijn groot en het kost tijd om tot een gezamenlijke positie te komen. Tijdens de volgende CEJA-bijeenkomst werken we verder aan deze visie.

Voor NAJK blijft de kern daarbij duidelijk: data moet in de eerste plaats vóór de ondernemer werken. Alleen wanneer boeren en tuinders zeggenschap houden over hun gegevens en erop kunnen vertrouwen dat deze zorgvuldig worden gebruikt, kan data bijdragen aan meer ruimte voor ondernemerschap en de overgang naar doelsturing.

Convenant Gewasbescherming: nieuwsbericht 5

Via frequente nieuwsberichten informeren we onze achterban over de voortgang bij de Convenanten Toekomstbestendige Gewasbescherming. Vorige week ondertekenden de gezamenlijke provincies via het IPO de hoofdlijnen van de convenanten. In Utrecht startte de volgende fase met de uitwerking van de diverse deelconvenanten.

Wil je eerdere nieuwsberichten teruglezen? Bekijk hier het overzicht.

Provincies ondertekenen hoofdlijnen

Het Interprovinciaal Overleg (IPO) ondertekende afgelopen donderdag de hoofdlijnen van de convenanten Toekomstbestendige Gewasbescherming. Eerder, op 14 juli, tekenden acht organisaties (LVVN, VNG, Unie van Waterschappen, BO Akkerbouw, Greenports Nederland, LTO Nederland, NAJK en CBL) al. IPO deed mee aan het opstellen van de hoofdlijnen, maar moest vanwege interne besluitvorming de ondertekening uitstellen tot september. Op een later moment kunnen ook andere relevante partijen toetreden tot het convenant. Dit vereist ondertekening van de hoofdlijnen en overeenstemming van de gezamenlijke partijen.

Convenantentraject gaat volgende fase in

Woensdag 9 september startte de volgende fase van het traject voor de convenanten Gewasbescherming. De komende maanden zullen algemene thema’s concreter worden uitgewerkt en begint het opstellen van sectorale deelconvenanten.

Met een breed gezelschap nam procesvoorzitter Gert-Jan Segers in een Utrechtse vergaderlocatie de marsroute door. Aan de kerntafel bespraken vertegenwoordigers van Rijk, provincies, gemeenten, waterschappen, waterwinbedrijven, plantaardige sectoren en ketenpartners de benodigde inzet.

De algemene thema’s omvatten onder meer wettelijke kaders voor Natura2000, Waterkwaliteit en Leefomgeving. Daarnaast volgen afspraken over (bovenwettelijke) reductiedoelen, de Autoriteit Gewasbescherming krijgt verder vorm en inhoud, er wordt een kennis-, innovatie- en transitieprogramma ontwikkeld, er komt een aanscherping van toezicht, naleving en uitvoering en er worden afspraken met ketenpartners afgesloten. Die zullen vooral een plek krijgen bij sectorale deelconvenanten (bij iedere specifieke keten van plantaardige producten) en deels meer algemeen (voor bijvoorbeeld supermarkten).

De sectorale deelconvenanten worden uitgewerkt voor de sectoren Akkerbouw, Vollegrondsgroente, Bomen, Vaste planten en Zomerbloemen, Fruitteelt, Bloembollen, Glastuinbouw en Biologisch. Voor elk thema of sector levert een ‘trekker’ binnen enkele weken een plan van aanpak op ter vaststelling door de kerntafel, eind van deze maand. Het plan van aanpak beschrijft de te volgen procedure, welke organisaties worden betrokken en het geeft inzicht in het beoogde eindresultaat. Het deelconvenant zal onder meer beschrijven welke reductie van de milieu-impact de sector verwacht te kunnen realiseren en welke instrumenten vereist zijn om dat nodig te maken. Denk aan introductie van rassen met verbeterde resistentie, toelating van groene middelen, gebruik van precisietechnieken en (geld voor) onderzoek.

De optelsom van sectorale doelen zal leiden tot het landelijke doel voor reductie van de milieu-impact, voor de jaren 2030, 2035 en 2040. De referentiejaren en exacte uitwerking van de indicator worden ook dit najaar bepaald.

NAJK: Maak met 20 miljard de landbouw toekomstbestendig

Prinsjesdag markeert de start van een politiek jaar waarin grote keuzes voor de Nederlandse land- en tuinbouw moeten worden gemaakt. Het kabinet legt een historische opgave op het boerenerf, en zet daar circa 20 miljard euro tegenover. Voorzitter Gerben Boom: “Met 20 miljard euro liggen er middelen om boeren vooruit te helpen. Randvoorwaarde is wel dat vooraf duidelijk is waar boeren aan toe zijn. Alleen met betrouwbaar en uitvoerbaar beleid ontstaat er handelingsperspectief en ruimte voor vergunningsverlening.”

Jonge boeren en tuinders willen bewegen. Ondernemers zijn bereid stappen te zetten in emissiereductie en dierenwelzijn om hun bedrijf toekomstbestendig te maken. Maar wie veel vraagt van ondernemers, moet hen ook daadwerkelijk in staat stellen die beweging te maken. De miljarden die het kabinet voor landbouw beschikbaar stelt, zijn daarom geen eindpunt, maar het begin van goed structuurbeleid.

Troonrede

De Troonrede onderstreept dat boeren duidelijkheid en toekomstperspectief verdienen en dat verder uitstel of afstel van de stikstofaanpak onverantwoord is. Wat NAJK betreft is het daarom nu of nooit. Een werkende aanpak stelt niet alleen doelen, maar stelt boeren ook daadwerkelijk in staat om die doelen te halen. Dat vraagt om goede ondersteuning en een gerichte inzet van middelen, maar begint bovenal bij betrouwbaar en uitvoerbaar beleid. Want geld kan pas effectief worden ingezet als de basis op orde is. Alleen dan ontstaat het handelingsperspectief waar boeren al te lang op wachten.

Oproep aan Tweede Kamer

NAJK roept de Tweede Kamer op om te zorgen voor betrouwbaar en uitvoerbaar beleid en de middelen vervolgens zo in te zetten dat boeren daadwerkelijk kunnen handelen. Het trappetje van Remkes moet daarbij het uitgangspunt zijn. Jonge boeren en tuinders moeten een reële keuze krijgen tussen innoveren, extensiveren, verplaatsen en stoppen. Dat vraagt om samenhangend beleid waarin deze routes niet alleen op papier bestaan, maar voor ondernemers ook daadwerkelijk haalbaar zijn. Daarvoor is ondersteuning nodig op drie fronten:

  • financieel, met voldoende middelen om investeringen haalbaar en betaalbaar te maken;
  • fiscaal, onder andere door MIA/Vamil krachtig in te zetten en fiscale belemmeringen bij verplaatsing, bedrijfsbeëindiging en bedrijfsovername weg te nemen;
  • ruimtelijk, door procedures te versnellen, ondernemers van begin tot eind te begeleiden en ruimte te bieden voor verplaatsing, nieuwvestiging en toegang tot grond.

Alleen zo krijgt iedere ondernemer daadwerkelijk de mogelijkheid om een toekomstbestendige keuze voor zijn of haar bedrijf te maken.

Gerben Boom: “Jonge boeren en tuinders willen vooruit en zijn bereid de stappen te zetten die nodig zijn. Met 20 miljard euro liggen de middelen op tafel om die beweging mogelijk te maken. Zorg er nu voor dat iedere ondernemer daadwerkelijk kan kiezen voor de route die bij zijn bedrijf en toekomst past. Als we dat goed organiseren, kunnen jonge boeren en tuinders weer met vertrouwen investeren in de toekomst.”

NAJK overhandigt magazine de ‘De Blijver’ aan Tweede Kamer: jonge boeren en tuinders zijn hier om te blijven

Afgelopen donderdag 10 september overhandigden Merel Straathof en Eise Tonnis de Vries namens het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) het eenmalige magazine ‘De Blijver’ aan politici in de Tweede Kamer. Met verhalen van jonge boeren en tuinders, visie, informatie én een broodnodige knipoog laat NAJK zien wat de nieuwe generatie nodig heeft om verder te kunnen. De boodschap: wij willen vooruit en zijn hier om te blijven.

Jonge boeren en tuinders staan klaar om te investeren, verduurzamen en innoveren. Maar daarvoor is perspectief nodig. De brief van 26 juni biedt dat volgens NAJK onvoldoende. De stapeling van normen, onzekerheid over vergunningen en onduidelijke kaders bij ondersteuning maken het steeds moeilijker om keuzes te maken voor de toekomst.

Wij willen vooruit

Met ‘De Blijver’ brengt NAJK de praktijk van jonge boeren en tuinders naar Den Haag. Merel Straathof: “Wij lopen niet weg voor verandering. Jonge boeren en tuinders willen juist vooruit en zitten boordevol ideeën en energie. Maar dan moet de ondersteuning wel in balans zijn met verandering die van ons gevraagd wordt.”

Het magazine combineert verhalen van NAJK-leden met achtergrondinformatie, visie en humor. Daarmee laat het zien wat beleid rond onder andere vergunningen, GVE-normen en zonering in de praktijk betekent.

Geef ons de ruimte

NAJK vraagt om realisme in de plannen. Ondernemen betekent risico nemen, maar daarvoor zijn wel duidelijke en betrouwbare kaders nodig. “Wij vragen de politiek niet om alle risico’s weg te nemen. Geef ons haalbare kaders en een betrouwbare overheid. Dan pakken wij zelf de handschoen op,” aldus Eise Tonnis de Vries, portefeuillehouder Toekomstbestendig ondernemerschap bij NAJK.

Met de overhandiging roept NAJK Kamerleden op de verhalen uit ‘De Blijver’ mee te nemen bij hun politieke keuzes. De jonge generatie staat klaar om het stuur over te nemen. Wij zijn de blijvers. Wij zijn hier om te blijven.

Lees hier het magazine De Blijver.

Sector roept Tweede Kamer op: houd AMvB Dierwaardige veehouderij in balans met Convenant

De veehouderijsectoren roepen de Tweede Kamer op om bij de behandeling van de AMvB Dierwaardige veehouderij vast te houden aan de balans met het Convenant ‘Stappen naar een Dierwaardige Veehouderij’ en de nieuw op te richten Autoriteit – anders komt de rekening eenzijdig bij de boer te liggen.

De Staatssecretaris van Landbouw, Visserij, Voedselzekerheid en Natuur (LVVN) heeft op 11 september de AMvB Dierwaardige veehouderij naar de Tweede en Eerste Kamer gestuurd. Deze Algemene Maatregel van Bestuur (AMvB) werkt de eerder gewijzigde ‘Wet dieren’ verder uit door wettelijke normen vast te leggen voor de houderijsystemen in de melkvee-, varkens-, pluimvee*-, kalver- en vleesveehouderij. Alle veehouders binnen deze sectoren moeten in de toekomst aan de nieuwe regels voldoen.

Eén totaalpakket: AMvB, Convenant en Autoriteit

De AMvB en het Convenant ‘Stappen naar een Dierwaardige Veehouderij’ ondersteunen elkaar: de AMvB regelt de wettelijke normen, het Convenant de bovenwettelijke afspraken tussen de partijen om gezamenlijk verdere stappen te zetten op dierenwelzijn, mits aan randvoorwaarden zoals vergunningverlening wordt voldaan. Samen met een nog op te richten onafhankelijke Autoriteit vormen ze het totaalpakket dat nu aan het parlement wordt voorgelegd.

Het Convenant is in 2025 afgesloten tussen overheid, Dierenbescherming, markt- en ketenpartijen en de sectoren melkvee-, varkens-, pluimvee- en kalverhouderij. De Autoriteit moet de voortgang bewaken, signaleert knelpunten en adviseert over tempo en haalbaarheid, zowel voor het Convenant als de AMvB.

Waarom het Convenant meer oplevert dan wetgeving alleen

Wetgeving raakt vooral de boer. Het Convenant zorgt dat ook retail en verwerkers stappen zetten: marktpartijen zetten zich in om dierwaardige producten tegen een eerlijke prijs af te nemen, zodat boeren de meerkosten kunnen terugverdienen – iets wat de AMvB alleen niet regelt. Juist daarom is het van belang dat de AMvB niet los van dat totaalpakket wordt gezien.

Balans is de kern; gezamenlijke haalbare stappen

Systeemverandering naar een dierwaardige veehouderij vraagt om een zorgvuldige balans tussen AMvB, Convenant en Autoriteit. Zo moet wetgeving niet zó zwaar worden dat markt en keten afhaken, en veehouders de benodigde investeringen niet kunnen terugverdienen. Het Convenant houdt juist ruimte voor realisatie van gezamenlijke, haalbare stappen. Systeemverandering kan alleen als dat haalbaar en betaalbaar is. Doorontwikkeling naar een dierwaardige veehouderij moet ook plaatsvinden in samenhang met toekomstige eisen voor emissies en andere duurzaamheidsopgaven. Ontwikkeling naar meer dierenwelzijn mag voor de sectoren niet leiden tot een extra opgave voor emissiereducties. De AMvB is daarover nog te onduidelijk en dit is nadrukkelijk een aandachtspunt.

De veehouderijsectoren roepen de Tweede Kamer op om rekening te houden met de andere gestelde opgaven (bijvoorbeeld geur, stikstof etc.) waar de sectoren voor aan de lat staan. Zorg ervoor dat veehouders geen tegenstrijdige investeringen hoeven te doen. De Tweede Kamer gaat naar verwachting nog een debat voeren over de AMvB. Over de AMvB wordt niet gestemd, wel kunnen partijen moties indienen.

 

*exclusief eenden en kalkoenen