Zware opgaven jonge boeren, maar eerste stap richting vergunningverlening
26 juni 2026
Nieuws
Vandaag heeft het kabinet de plannen van de Taskforce Landbouw, Natuur en Stikstof gepresenteerd. De kabinetsbrief komt voor de jonge generatie boeren en tuinders hard binnen. De brief bevat vergaande maatregelen, zoals grondgebondenheid en zonering, die grote gevolgen hebben voor jonge boeren en tuinders. Tegelijkertijd ziet NAJK dat het kabinet belangrijke stappen in de goede richting zet. Voor NAJK zijn vergunningverlening, legalisering van PAS-melders en interimmers en handelingsperspectief cruciaal geweest in de gesprekken, deze punten staan in het pakket. Veel moet nog nader worden uitgewerkt. Deze uitwerking is alles bepalend of deze plannen ook daadwerkelijk het benodigde handelingsperspectief bieden.
Ingrijpende maatregelen leggen zeer zware lasten op
De kabinetsplannen leggen een zeer zware last op de schouders van jonge boeren en tuinders. De voorgestelde grondgebondenheidsnorm van 2,6, zonder een logische koppeling aan doelsturing voor waterkwaliteit, is volgens NAJK onbegrijpelijk en raakt de Nederlandse melkveehouderij onnodig hard. Ook de voorgenomen zonering van 500 tot 1.000 meter rondom Natura 2000-gebieden legt een ingrijpende en verstrekkende opgave neer bij veel jonge ondernemers. Cruciaal is concreet handelingsperspectief voor een ondernemer in de zone, dit moet zo snel als mogelijk worden geregeld. De landbouw krijgt een belangrijke rol bij de invulling van de gebiedsplannen. Voor NAJK is dit essentieel omdat plannen samen met het gebied moeten worden uitgewerkt. Hoewel NAJK positief is over de keuze voor doelsturing op ammoniak en broeikasgassen, zijn de voorgestelde normen op bedrijfsniveau ingrijpend en vragen vergaande stappen van jonge ondernemers.
Belangrijke stappen richting vergunningverlening
De afgelopen maanden heeft NAJK zich intensief ingezet om de belangen van jonge boeren en tuinders onder de aandacht te brengen. Daarbij heeft NAJK vijf randvoorwaarden centraal gesteld: een juridisch houdbare basis voor vergunningverlening, definitieve legalisatie van PAS-melders en interimmers, ruimte voor haalbare verduurzaming, doelsturing als basis van beleid en sterk ondersteunend beleid voor jonge boeren en tuinders. In de kabinetsbrief ziet NAJK dat op deze punten stappen zijn gezet.
PAS-melders en interimmers krijgen zicht op legalisatie. Voor PAS-melders en interimmers wordt een permanente vergunningsoplossing onderzocht en uitgewerkt op basis van een hedendaags referentiemoment. Hiermee ontstaat de mogelijkheid om de jarenlange onzekerheid over handhavingsverzoeken en stilstand echt op te lossen. NAJK heeft zich heel hard gemaakt voor deze stap en zal er in de uitwerking op toe zien dat deze ondernemers in het bezit komen van een onherroepelijke vergunning. Immers begint verduurzaming bij vergunningverlening en rechtszekerheid.
Daarnaast komt vergunningverlening stapsgewijs los en de rekenkundige ondergrens wordt ingevoerd, dit betekent dat ondernemers op termijn hun bedrijven weer kunnen doorontwikkelen. Met de geboden ruimte op verduurzaming via passende maatregelen en ondersteuning bij investeringen kunnen de eerste stappen worden gezet.
Doelsturing als basis, maar ondersteunend beleid mist concreetheid
Doelsturing vormt de basis voor het generieke en het gebiedsgerichte beleid. Dit stelt jonge ondernemers in staat te kiezen hoe hun bedrijfsvoering wordt ingericht. NAJK is groot voorstander van doelsturing, en daarom positief dat het kabinet deze omschakeling volgt. Maar goed ondersteunend beleid moet ervoor zorgen dat jonge ondernemers deze opgaven kunnen dragen. Het trappetje van Remkes maakt het mogelijk stappen te zetten, maar de concrete ondersteuning in uitvoering van deze stappen is nog onvoldoende uitgewerkt.
De vestigingsteun is voor langere tijd beschikbaar gesteld voor jonge boeren en tuinders die hun bedrijf willen voortzetten of overnemen. NAJK ziet dit als een belangrijke eerste stap om de volgende generatie agrarisch ondernemers te ondersteunen. Ook vindt NAJK het belangrijk dat de verantwoordelijkheid voor de opgaven breder wordt gedeeld. Niet alleen de landbouw, maar ook terreinbeheerders en de industrie krijgen een afrekenbare doelstelling binnen de aanpak.
“Het kabinet heeft op een aantal belangrijke punten onze inzet overgenomen. Dat is een belangrijke stap en laat zien dat onze inbreng ertoe doet. Tegelijkertijd leggen deze plannen zware opgaven bij jonge ondernemers. De verdere uitwerking moet nu bewijzen dat zij ook daadwerkelijk de ruimte krijgen om te blijven ondernemen, investeren en het bedrijf over te nemen.” – Aldus NAJK-voorzitter Gerben Boom
Inzet NAJK blijft nodig voor daadwerkelijk handelingsperspectief
De afgelopen maanden heeft NAJK de belangen van jonge boeren en tuinders op alle mogelijke plekken onder de aandacht gebracht. Dat een aantal randvoorwaarden uit de NAJK-inzet terug te zien zijn in de kabinetsbrief laat zien dat deze inzet verschil heeft gemaakt. Tegelijkertijd ziet NAJK dat de zware maatregelen uit de kabinetsbrief grote gevolgen hebben voor jonge boeren en tuinders. Juist op die onderdelen blijft verdere verbetering noodzakelijk. Daarom is dit voor NAJK geen eindpunt. De komende periode blijft NAJK zich inzetten voor verdere verbetering van de plannen en voldoende handelingsperspectief voor jonge boeren en tuinders.
Voor iedereen die meer wil weten over de kabinetsplannen en de inzet van NAJK is een Q&A gepubliceerd. Maandag komt NAJK met een verdere inhoudelijke reactie op de verschillende onderdelen van de kabinetsbrief en de gevolgen daarvan voor jonge boeren en tuinders.
