Maandag 5 februari

Maandag 5 februari hebben we Mattijn Heijne en Casarone bezocht. Mattijn Heijne is een geëmigreerde Nederlander wie nu tien jaar met zijn vrouw en drie kinderen in Montevideo woont. Zijn vrouw is Uruguayaans en hebben elkaar ontmoet in Buenos Aires. Het bedrijf is in bezit van Mattijn’s echtgenote en schoonmoeder en omvat 2000 ha, 1500 vleeskoeien en 1200 schapen. Ze bezoeken het bedrijf gemiddeld vijf keer per jaar. De dagelijkse werkzaamheden worden uitgevoerd door lokale mensen en de supervisie wordt gedaan door de ‘’administrateur’’. Mattijn is vertegenwoordiger van machines voor de voedselindustrie. Bijzonder aan het bedrijf is dat het een eigen stuwdam heeft, welke wordt verhuurd aan Braziliaanse rijsttelers. Het bedrijf beschikt niet over stromend water, elektrische aansluiting of WiFi.

Land in Uruguay wordt gerangschikt in productiviteitindex. Het maximale is 100 en het geeft een indicatie over de vruchtbaarheid van het land. De productiviteitindex van de boerderij is 65, wat aangeeft dat het land niet is geschikt voor akkerbouw maar wel voor veeteelt. Het vee wordt geroteerd over het land. In de zomer en de winter is er voer tekort. Tijdens deze periode wordt er eigen verbouwde sorghum gevoerd, wat er niet alleen zorgt dat de conditie niet te veel achteruit gaat, maar ook dat de vruchtbaarheid van de moederdieren op peil blijft. Veel bedrijf kiezen ervoor de schapen weg te doen. De opbrengst is simpel gezegd te laag. Het bedrijf kiest bewust voor het houden van schapen omdat schapen een functie hebben in het systeem. Ze grazen namelijk de houterige pollen in het grasland weg zodat gras niet wordt belemmerd in de groei.

Het doel van het bedrijf is om verder te intensiveren. Niet door het aanleggen van een feedlot maar door de grasproductie en het areaal sorghum verder te verhogen. De runderen hebben een chip in het oor met een uniek registratienummer.  Deze chip wordt kosteloos beschikbaar gesteld door de overheid en zorgt voor een 100% traceability van elk stuk vlees. Dit systeem is uniek in de wereld.

Uitdagingen van het bedrijf zijn:

-Rechtstreeks leveren aan slachthuis, dit verhoogt de rentabiliteit doordat alles in eigen beheer is.

-Omgaan met de werknemersmentaliteit. Dit kan in kaart worden gebracht door middel van de Hofstede theorie. Zo is het uncertainty avoidence hoog, wat aangeeft dat onzekere factoren zoals innovatie doorgaans vermeden worden. Tevens hebben de vakbonden een sterke positie en werknemers veel rechten.

Anekdotes:

In de negentiende eeuw was er een vulkaanuitbarsting in Spanje. De toenmalige koning heeft veel Spanjaarden bewogen om naar Uruguay te emigreren. Deze families kochten veelal grote stukken grond. De echtgenote van Mattijn stamt af van één van deze families.

Haven Montevideo: De haven van Buenos Aires is slibgevoelig. Als oplossing werd er aan de andere kant van de rivier een haven gebouwd (Montevideo). Deze haven werd in de ogen van de Argentijnen te succesvol en er stond onenigheid. Uiteindelijk bemiddelde de Engelsen tussen beide havens. De Engelsen hadden belang bij een onafhankelijke haven tussen de twee grootmachten Argentinië en Brazilië.

Grondprijs verloop regio Melo: in 2008 $4500,-. Anno 2018 $ 1500,-. Reden grondprijsdaling: mensen met vermogen zochten een waardevaste belegging tijdens de economische crisis (2008).

Casarone Agroindustrial SA. (http://www.casarone.com.uy/) De wereldwijde rijstproductie in 2013, 2015, 2017 bedroeg respectievelijk 750, 740, 759 miljoen ton per jaar. 90% van deze hoeveelheid wordt in Azië geproduceerd en geconsumeerd. Uruguay is nummer 8 rijstexporteur ter wereld met 1,8 miljoen ton per jaar. Uruguay produceert alleen non-GMO rijst (El Paso, Olimar, Tacuari, Clearfield) en exporteert voornamelijk naar Peru, Brazilië, Irak en de EU. 1% van de landbouwgrond wordt ingezaaid met rijst (150.000 ha) welke allemaal door middel van onderwaterirrigatie wordt geteeld. De gemiddelde opbrengst 8,5 ton/ha, wat hoog is. Dit komt voornamelijk door het rotatiesysteem wat wordt toegepast (rice-pasture-rice-pasture-pasture-pasture-pasture-pasture). Wanneer het land ingedeeld wordt als pasture (grasland) wordt het beweid door vleesvee. Het vleesvee is verantwoordelijk voor 3% van de omzet. De kostenstructuur van de rijst is als volgt: Arbeid 20%, zaden/kunstmest 15%, diesel 15%, transport 20%, land/water 18%, drogen 12%. Wat resulteert in een kostprijs van $235/ton. Gemiddeld over vijf jaar is de opbrengstprijs $210/ton. De uitdagingen voor de komende vijf jaar zijn overleven en het bedrijf winstgevend maken door te investeren in innovatie (robotisering). Het aantal bedrijven wat rijst teelt is in drie jaar tijd afgenomen van 580 naar 450, wat resulteerde in een afname van het rijst areaal van 20.000 ha.

Aan het einde van de dag kregen we de unieke kans om even met beide voeten op Braziliaanse bodem te staan. Onze chauffeur kon minder lachen omdat hij dit moest bekopen met een prent voor zijn kapotte vooruit.

Tabéé

Tom en Robin

dav

dav

dav

dav

dav

dav

dav

dav

Zaterdag 3 en zondag 4 februari, Hola amigo’s!

Vrijdagavond zijn we aangekomen in Punta del Este. Hier hebben we de zaterdag en de zondagochtend doorgebracht. Er waren een paar wijzigingen in het programma gekomen waardoor we zaterdag een vrije dag hadden. Deze hebben we wel besteed met een tour door de stad en bakken op het strand. Punta del Este is hét vakantieoord van Uruguay en omdat het hier hartje zomervakantie is, was het erg druk in de stad. De stad ligt op een schiereiland tussen de Atlantische Oceaan en de Rio de la Plata. Het is niet moeilijk om je hier een tijdje te vermaken door de aanwezigheid van de vele horecagelegenheden. Zondagmiddag zijn we met de bus richting het noordelijk gelegen Melo vertrokken. In dit kleine stadje hebben we een gesprek gehad met de landelijke en de lokale voorzitter van de “Federación Rural de Jóvenes”. Dit is de organisatie die opkomt voor de belangen van jonge boeren en mensen in het buitengebied. De federatie bestaat uit 150 leden (leeftijd 13-35 jaar) die vier keer per jaar samenkomen. De belangrijkste taken zijn het lobbyen bij de politiek voor trainingen en steun voor jonge boeren. Ook zetten ze zich in om sociale voorzieningen op het platteland te verbeteren, met name onderwijs. De organisatie is in ontwikkeling en groeit in het aantal leden. In totaal telt Uruguay 40.000 boeren.

We begonnen de avond met het drinken van Mate. dit is een lokale drank, vergelijkbaar met thee, die met een rietje uit een potje met gemalen theebladeren gedronken wordt. Het is een traditie om dit met elkaar te delen, maar het was voor ons wel even wennen.

De landelijke voorzitter Mauricio Piñiero heeft ons verteld over de kansen en uitdagingen waar jonge boeren in Uruguay mee te maken hebben. Hij heeft zijn boerderij vier jaar geleden verkocht en is nu manager van een handelsbedrijf in vleesvee. Sinds 2017 is hij voorzitter van de Federatie en hij zet zich in om alle delen van het land beter vertegenwoordigd te krijgen.

Mauricio vertelt over de landbouw in Uruguay in het algemeen en de landbouw in de regio die voor het grootste gedeelte uit vleesveeteelt bestaat. Door de aanwezigheid van veel stenen in de grond is er bijna niets anders mogelijk dan grasland.

Hij vertelt over proces van kalfje tot slachthuis, voor het merendeel puur gras, feedlot is niche. Door de beesten de laatste drie maanden harder te voeren krijgt men malser vlees dat ook iets beter betaald word. Er wordt ook meerwaarde gecreëerd ten opzichte van omliggende landen door de goede traceerbaarheid met elektronische oormerken. Elke locatie en enting van het rund wordt door de overheid geregistreerd en is tot in de supermarkt te volgen.

De lokale voorzitter Luciano heeft met zijn familie een bedrijf met 3000 hectare in de buurt van Melo. Ze hebben hier vleesvee, melkvee en trainen er paarden. Luciano zelf gaat nog naar school in Montevideo. Hij is trots op het familiebedrijf en wil dit graag overnemen.

Uitdagingen jonge boeren zijn:
Hoge belastingdruk is het grootste probleem. Er wordt veel belasting betaald over arbeid en goederen. Ook voor de export van landbouwproducten buiten de Mercosurlanden (Brazilië, Argentinië, Uruguay, Paraguay en Venezuela) moet stevig afgetikt worden aan de overheid waardoor er minder overblijft voor de boer.

Bedrijfsovername gebeurt op hogere leeftijd omdat jonge boeren vaak niet serieus genomen worden door de oudere generatie. Waarschijnlijk heeft dit te maken met de angst voor onzekerheid en het onbekende die in de cultuur sterk aanwezig is. Dit remt innovatie en maakt het lastig voor ambitieuze jonge boeren om vrijheid te krijgen om te ondernemen. Dit vertaalt zich ook in een flinke rente van 9% die de banken berekenen.

Een probleem is ook dat als jonge boeren de stad een tijdje meegemaakt hebben voor een hogere of universitaire studie ze niet meer terug willen naar het platteland. Grootste oorzaak hiervan is het gebrek aan goede voorzieningen op het platteland.

We hebben de avond afgesloten met een diner in het hotel.

Geert en Jehannes

Wat deed NAJK voor jou in januari?

Iedereen bij NAJK zet zich dag in dag uit voor 100% in voor jou als lid. We zorgen bijvoorbeeld voor het materiaal, achtergrondinformatie en gespreksleiders voor interessante bijeenkomsten of discussieavonden, ontwikkelen trainingen en cursussen, regelen winacties en behartigen jouw belangen in Den Haag of Brussel. Wat deed NAJK voor jou in januari? Hier een kleine greep uit alle activiteiten:

  • Weg met onnodige regels! Om leden de mogelijkheid te geven iets te doen aan onnodige regelgeving heeft NAJK bekendheid gegeven aan het Agroloket van het ministerie.
  • NAJK is op zoek naar twee nieuwe dagelijks bestuurders: melkveehouderij en bedrijfsovername. De vacatures zijn via de sociale mediakanalen verspreid.
  • NAJK-voorzitter Andre Arfman en dagelijks bestuurder internationaal Iris Bouwers zijn met een aantal NAJK-leden bij een discussiebijeenkomst van LTO geweest. Ze hebben Eurocommissaris Hogan en minister Schouten bevraagd over het nieuwe GLB.
  • NAJK-voorzitter Andre Arfman en NAJK-bestuurder Iris Bouwers zijn bij de opening van het nieuwe kantoor van LTO Nederland geweest. Daar hebben zij  gesproken met diverse partijen uit het agrarische bedrijfsleven, belangenverenigingen en landbouwwoordvoerders van de Tweede Kamer.
  • Dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille bedrijfsovername, Sander Thus, heeft een interview gegeven in het blad Colland over bedrijfsovername.
  • Tijdens de Agrifirm jongerendag heeft NAJK-voorzitter Andre Arfman een speech gegeven over hoe de landbouw erin 2050 uit zou kunnen zien en heeft hij deelgenomen aan de paneldiscussie.
  • Er is een avond over het bedrijfsovernamefonds geweest in Beerze. Naast vele jongeren en NAJK-bestuurder Sander Thus, waren ook het ministerie van LNV en de Rabobank aanwezig.
  • Binnen de Europese Raad van Jonge Boeren, CEJA, is op 11 en 12 januari gediscussieerd over de Brexit. NAJK dagelijks bestuurders Andre Arfman en Iris Bouwers hebben NAJK vertegenwoordigd. In maart wordt de discussie vervolgd.
  • Dagelijks bestuurders Andre Arfman en Iris Bouwers hebben kennisgemaakt met de nieuwe medewerker van Jan Huitema.
  • In januari konden NAJK-leden zich inschrijven voor de MaïsChallenge 2018.
  • Bart van der Hoog, dagelijks bestuurder met de portefeuille melkveehouderij, heeft tijdens een hoorzitting in de Tweede Kamer de visie van NAJK op het 6e Actieprogramma Nitraatrichtlijn gedeeld.
  • Dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille akkerbouw, Doeko van ’t Westeinde, heeft een column geschreven over het 6e Actieprogramma Nitraatrichtlijn. De column is te lezen op de website van NAJK.
  • Afgelopen maanden heeft NAJK-voorzitter Andre Arfman meegedacht in verschillende toekomstsessies over de landbouw 2050. In januari was de slotbijeenkomst.
  • NAJK-bestuurder Sander Thus heeft samen met toekomstboeren en Landgilde een workshop Boer zoekt Boer gegeven op de Biobeurs. Daarnaast was er ruimte voor opvolgers en overdragers om te speeddaten.
  • Sander Thus heeft samen met NAJK-partner Flynth bij AJK De Liemers een avond gegeven over de sociale kant van bedrijfsovername. Zowel jongeren als hun ouders waren aanwezig. De avond is afgesloten met een brainstorm over het bedrijfsovernamefonds.
  • NAJK-voorzitter Andre Arfman is met de Nederlandse delegatie op de Grüne Woche in Berlijn geweest. Hier heeft hij uitgebreid gesproken met verschillende personen binnen de land- en tuinbouwsector.
  • Tijdens de jubileumdag van NAJK in december werd de NAJK-partnerfilm getoond. In de partnerfilm vertellen de partners over nieuwe verdienmodellen. Deze staat nu ook op het YouTube-kanaal van NAJK.
  • NAJK is op de hoogte gebracht door minister Schouten over de I&R fraude. Samen met LTO, NMV en NZO heeft NAJK hierover het bericht uitgebracht dat fraude onacceptabel is.
  • Op 24 januari is een avond geweest over financieren van agrarische bedrijven in Drenthe. Een aantal leden, NAJK-bestuurder Sander Thus, Rabobank en het ministerie van LNV zijn met elkaar in gesprek geweest over het bedrijfsovernamefonds.
  • Ook in januari zijn weer twee blogs gepubliceerd over nieuwe financieringsvormen. De blogs zijn onderdeel van het onderzoek van SFYN-voorzitter Susan Drion.
  • De aftermovie van de jubileumdag van NAJK van 2 december staat nu online.
  • Tijdens een discussiebijeenkomst zijn een aantal leden en NAJK-partners Interpolis, Flynth en ForFarmers in gesprek geweest over license to produce. Hoe moet de landbouw in de toekomst produceren? In de BNDR van maart is de discussie terug te lezen.
  • NAJK-partner Flynth heeft 17 vragen en antwoorden over fosfaatrechten opgesteld. Deze is terug te lezen op de website van NAJK.
  • NAJK-voorzitter Andre Arfman is bij het Young farmers festival van NAJK-partner FrieslandCampina geweest. Thema van de dag was: anders denken, anders doen.
  • Op 27 januari is de studiereis naar Uruguay begonnen. De ervaringen van de deelnemers zijn te volgen via sociale media van NAJK.
  • NAJK heeft een vacature gedeeld van het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden. Zij zoeken voor de Pachtkamer en Centrale Grondkamer een deskundig lid (actieve agrariër).
  • NAJK heeft gastlessen op de Groene Welle gegeven over weidegang.
  • Dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille melkveehouderij, Bart van der Hoog, is met de werkgroep melkveehouderij van AJF in gesprek geweest over grond(gebonden).
  • Dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille internationaal, Iris Bouwers, heeft deelgenomen aan het driedaagse Oxford Farming Conference Emerging Leaders programma.

 

Wat zal NAJK voor jou doen in februari?

Natuurlijk zal in februari ook veel door NAJK worden georganiseerd. Lees het laatste nieuws op de NAJK-website. Hierbij alvast een voorproefje:

  • Op 1 februari is er een avond over het bedrijfsovernamefonds bij AJK Oldambt en op 5 februari in Flevoland. Dagelijks bestuurder Sander Thus gaat met leden in gesprek over de invulling van het bedrijfsovernamefonds.
  • Op 13 februari is er een wereldboerendiscussieavond bij de Aeres Hogeschool in Dronten. Studenten gaan in discussie over de wereldwijde voedselproductie.
  • Donderdagavond 15 februari vindt een Boer zoekt Boer-informatiebijeenkomst in Hoogeveen plaats. Aanwezigen komen met geïnteresseerde boeren en potentiële bedrijfsopvolgers in contact en krijgen meer inzicht in alle aspecten die bij bedrijfsovername buiten de familie van belang zijn.
  • Tot en met 15 februari kunnen NAJK-leden solliciteren op de vacatures dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille melkveehouderij en dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille bedrijfsovername.
  • In februari gaan de dagelijks bestuurders van NAJK in gesprek met verschillende landbouwwoordvoerders in de Tweede Kamer.
  • Van 27 februari tot en met 1 maart staat NAJK weer op de RMV in Venray. Bezoek onze stand!
  • Op 27 februari is de eindbijeenkomst van het innovatiefonds voor telers in Apeldoorn. Tijdens de bijeenkomst wordt teruggekeken op acht jaar innovatiefonds.

Dag 5 – Met een Nederlands tintje

‘s Morgens vroeg vertrokken we vanuit Colonia de Sacramento richting Daan van Langen. Daan is een Nederlandse jongen van 30 jaar oud en woont met zijn vriendin op een akkerbouwbedrijf. Hij woont nu vier jaar in Uruguay en is bedrijfsleider op het akkerbouwbedrijf met 750 ha grond met als hoofdteelten mais en soja.
Een van de overige gewassen die Daan teelt is koolzaad. Dit wordt gebruikt voor biodiesel. Het bedrijf is eigendom van een Amerikaanse investeerder. De soja heeft een hoog saldo, maar in verband met resistentie van onkruiden tegen glyfosaat wordt er ook gewisseld met mais. In de mais kun je onkruiden spuiten met middelen waar soja niet tegen kan. De maisteelt staat er in Uruguay om bekend moeilijk te zijn. Vooral droogte zorgt ervoor dat de opbrengst nog wel eens wil tegenvallen of mislukken. Echter met de juiste aanpassingen lukt het Daan inmiddels om bij de mais nu ook op sommige percelen 10 ton per ha te halen. Hierdoor zit het saldo van mais op Daan zijn boerderij ongeveer even hoog als het saldo van soja. In de winter worden er gewassen geteeld als groenbemester. Een van deze gewassen is rogge en hierover is Daan goed te spreken, omdat de wortels de grond los maken/houden.

Voor het zaaien van de soja past Daan geen grondbewerking toe. De rogge wordt doodgespoten en doorgezaaid met soja. De overgebleven rogge bedekt dan mooi de grond en dit zorgt er onder meer voor dat de grond minder snel uitdroogt. Daan heeft twee vaste medewerkers en in de pieken variabel personeel.

Daan heeft nu 150 stuks vleesvee. Hij zou graag meer organische mest willen gebruiken voor de bodemvruchtbaarheid. Echter dit moet ongeveer 180 km ver weg komen en door de transportkosten is dit te duur. In de toekomst wil hij misschien vleeskuikens gaan houden zodat hij dierlijke mest voor zijn grond krijgt om de bodemvruchtbaarheid te verbeteren en een deel van zijn gewasopbrengsten zou hij kunnen gebruiken als voer. Tot nu toe vonden wij dit misschien wel een van de grootste contrasten met Nederland. In Nederland moeten we betalen om van dierlijke mest af te komen en in Uruguay smeekt de landbouw bijna om dierlijke mest.

Omdat door droogte het risico op een mislukte oogst aanwezig is, Is Daan bezig met de aanschaf van een pivot. Naast de meeropbrengst van gewassen ziet Daan dit ook als een verzekering om de oogst niet te verliezen in een slecht jaar. Daan teelt naast een eindproduct ook nog zaaizaad voor de coöperatie. Hij is groot voorstander van coöperaties door de voordelen van het samen in en verkopen. Het mais en soja dat er op het bedrijf geteeld wordt is allemaal gmo. Daan is een enthousiaste en gedreven ondernemer en het was zeer interessant om zijn bedrijf te bezoeken en zijn verhaal te horen!

Onderweg in de bus kwamen we deze week geregeld protesterende boeren tegen. De boeren zijn boos omdat de overheid hoge belastingen heft op onder meer de brandstoffen en nutsvoorzieningen, wardoor deze erg duur worden (ongeveer 30% duurder dan de omliggende landen). Dit zorgt voor een hoge kostprijs. De landbouw is veruit de grootste sector van Uruguay. Daardoor is eigenlijk alleen bij de landbouw wat te halen voor de overheid. De boeren zouden graag zien dat de belasting die betaald wordt ook weer terug komt bij de landbouw. Momenteel wordt het voornamelijk gebruikt voor sociale voorzieningen.

‘s Middags reden we door naar Interfood. Voordat we bij het bedrijf waren kwamen we door een poort met veel beveiliging. Het bleek dat Interfood is gevestigd op een free trading zone. Dit is een terrein met allerlei handelsbedrijven. Deze vestigingen zijn officieel niet in een land gevestigd. Je kunt het vergelijken met de taxfree shops op het vliegveld. We begrepen dat het onder andere voordelen geeft bij de volgende situaties: 1. producten importeren en pas invoerrechten betalen als je het product weer verkocht hebt in het land van bestemming. 2. Geen inkomens/winst-belasting over de handel.

Wel wordt er gewoon belasting betaald over de salarissen. Door de vele werkgelegenheid die een free trading zone bied is dit interessant voor een overheid.

Interfood is een Nederlands zuivelhandelsbedrijf met vestigingen over de hele wereld. De vestiging waar wij waren was dus niet in een land gevestigd. Vergeet dat je in Uruguay bent zeiden ze. We werden ontvangen door Maria Fernanda Vila. Zij vertelde ons waar Interfood zich mee bezig houdt en over de zuivelmarkt in Uruguay. 70% van de zuivel in Uruguay wordt geëxporteerd. Hiervan wordt ongeveer 50% via Interfood verhandeld. Kort geleden ging er een groot aandeel van de export naar Venezuela. Door de crisis daar is dit terug gegaan naar 0% . Nu gaat het grootste deel van de zuivel naar Brazilië. Door het handelsverdrag met Brazilië, Paraguay, Venezuela en Argentinië (genaamd Mercosur) is Uruguay beperkt in het aantal exportlanden. Dat het overgrote deel van de zuivelexport nu naar Brazilië gaat, zorgt ervoor dat Uruguay erg afhankelijk is van Brazilië, zoals ze dat eerst van Venezuela waren. Dit is een risico.

Kort gezegd koopt Interfood zuivelproducten van zuivelleveranciers en verkoopt dit door over de hele wereld. Het was een interessant verhaal waar we weer veel van geleerd hebben. Wij wisten vooraf niet dat er iets bestond als een free trading zone en een aantal van ons hadden niet verwacht dat zo’n groot deel van de export handel via bedrijven als deze gaat.

Na een aantal uren in de bus kwamen we weer aan in Montevideo waar we overnacht hebben.

Groeten Sicco en Rik

Dag 1 & 2 – Reisverslag Uruguay

Dag 1 – Stadswandeling en foodhall

28 januari 2018

Na een lange vlucht vanaf Düsseldorf zijn we ’s ochtends aangekomen in Montevideo (Uruguay). Eerst hebben we een stadswandeling gemaakt met een gids door de hoofdstad, daar hebben we de meest bijzondere bezienswaardigheden bezocht. ’s Avonds hebben we gedineerd bij een ‘foodhall’  dit is een hal met winkeltjes met lokale producten en restaurantjes.

Dag 2 – landbouwjournalistiek en 19 melkveestallen

29 januari 2018

Om een indruk te krijgen van Uruguay kregen we een lezing van vooraanstaand landbouwjournalist Eduardo Blasina. Hij vertelde ons dat Uruguay een agrarisch exporterend land is met 12 miljoen runderen en 6 miljoen schapen, dat komt neer op 4 runderen en 2 schapen per inwoner. Uruguay is 18 miljoen hectare groot (4 maal groter dan Nederland). De vruchtbare gronden bevinden zich in het westen van het land, waar het merendeel van de runderen gehouden wordt en akkerbouw plaatsvindt. In het oosten bevindt zich voornamelijk akkerbouw met rijst en in het noorden voornamelijk bosbouw. De beste percelen hebben een waarde van € 6500,- per hectare, de minder vruchtbare grond kost ongeveer € 2500,- per hectare. De landbouwproducten worden hoofdzakelijk verhandeld op de wereldmarkt.

De middag hebben we een bezoek gebracht aan Estancias Del Lago. Dit is een gigantisch melkveebedrijf met 8800 melkkoeien en een eigen melkpoederfabriek. Op het bedrijf wordt er gemolken met drie 80-stands buitenmelkers. Alle koeien staan in stallen van 740 koeien per stal, er stonden 19 van deze stallen. Het rantsoen bestond uit mais, sorghum, soja en graan. Op het bedrijf kalven per maand 1000 koeien, werken 250 man en nog eens 250 man in de verwerking van de melk tot melkpoeder.  Het personeel werkt zes dagen achtereen, waarna ze twee dagen vrij zijn. Per dag werken ze maximaal 8 uur.

Jelle en Gerben

Weg met onnodige regels

Loop jij op jouw agrarische bedrijf tegen regels aan die praktisch niet uitvoerbaar zijn? Om dit te voorkomen heeft het ministerie het Agroloket in het leven geroepen. Bij het Agroloket kunnen agrarische ondernemers, op een laagdrempelige manier, het hele jaar door, knelpunten aanmelden. Het gaat om onnodige regeldruk in de dagelijkse bedrijfsvoering en belemmeringen bij voorgenomen innovatieve investeringen.

Het digitale loket is bedoeld voor het melden van specifieke knelpunten over de invulling én uitvoering van beleid. Daarentegen beleidskeuzes op zichzelf zijn het gevolg van politieke besluiten en maken daarom géén onderdeel van het loket uit. Aan wat voor een soort knelpunten moet je denken? Een voorbeeld. Een bollenteler gaf aan dat de wettelijk toegestane periode om op zandgrond Tagetes te kweken, als natuurlijk alternatief voor aaltjesbestrijding met chemische gewasbeschermingsmiddelen, te kort was. Regeldruk is een aandachtspunt van alle overheden, de overheden zijn dan ook allemaal bij het verminderen van de regeldruk betrokken.

Hoe werkt het loket?

Je kunt je voorstellen voor regeldrukvermindering en oplossingen voor belemmeringen bij innovatie aanmelden bij: agroloket@minez.nl. Na het indienen van een knelpunt krijg je binnen enkele dagen een reactie van het loket over het ingediende knelpunt en je voorgestelde oplossing. Het Agroloket is de opvolger van de Maatwerkaanpak regeldruk. Hiervoor riep NAJK eind 2016 jonge boeren en tuinders op om in een bepaalde periode knelpunten in te dienen. Het Agroloket is een structurele voorziening die elk moment toegankelijk is.

De overheid wil door het Agroloket samen met brancheorganisaties en met de indienende ondernemer actief op zoek naar oplossingen van de aangebrachte knelpunten. NAJK roept jonge boeren en tuinders die knelpunten in regeldruk ervaren op om dit aan te geven. Meer informatie over het Agroloket vind je hier.

‘Betrek het hele gezin bij overname familiebedrijf’

Veel agrarische familiebedrijven hebben in het opvolgingsproces te weinig aandacht voor de sociale en emotionele kanten van een bedrijfsovername. Ook worden de broers of zussen die het bedrijf niet overnemen vaak onvoldoende betrokken. Dit blijkt uit onderzoek van het Landelijk Expertisecentrum Familiebedrijven (LEF) van Hogeschool Windesheim.

Complex proces

De afgelopen twee jaar deed het expertisecentrum samen met Aeres Hogeschool Dronten, LTO Noord en NAJK onderzoek naar het bedrijfsopvolgingsproces bij agrarische familiebedrijven. ‘Bij familiebedrijven is het opvolgingsproces complexer dan bij andere bedrijven, omdat er een ingewikkelde sociale band kan bestaan tussen familieleden’, zegt Ilse Matser, lector Familiebedrijven bij Windesheim. ‘Daarom is het belangrijk dat er niet alleen oog is voor de zakelijke aspecten, maar ook voor de sociale en emotionele aspecten die bij de overname komen kijken. Dit is bij veel families niet vanzelfsprekend.’

Psychologisch eigendom

De onderzoekers hebben onder andere spelvormen zoals het waarden- en belangenspel ontwikkeld om families te helpen belangrijke zaken in een luchtige en open sfeer bespreekbaar te maken. Jelle Bouma, onderzoeker bij het LEF: ‘Vaak beperkt de communicatie zich tussen de overdrager en de opvolger, terwijl het juist erg belangrijk is om ook de familieleden die het bedrijf niet gaan overnemen, erbij te betrekken. Het familiebedrijf is vaak ook de plek waar het gezin woont en samenkomt. Tijdens het onderzoek bleek dit voor de niet-opvolgende kinderen een belangrijk punt: zij willen ook na de opvolging nog “thuis” kunnen komen op het bedrijf. Hier is sprake van een psychologisch eigendom waar door de overdrager en opvolger ook rekening mee gehouden hoort te worden.’

Familiegesprek

Een kansrijk instrument voor veel familiebedrijven is het opstellen van een familiestatuut. ‘Zo’n statuut kan een goede aanleiding zijn voor familieleden om met elkaar in gesprek te gaan’, zegt Kathalijne Visser, onderzoeker bij Aeres. ‘Wat zijn de waarden van de familie, waar willen we als familiebedrijf over twintig jaar staan, hoe gaan we om met conflicten en hoe graag willen we het bedrijf koste wat kost binnen de familie houden?’ Een hierbij is om een begeleider te betrekken bij deze gesprekken. Met een begeleider gaan mensen “makkelijker” praten en spreken ze zich eerder uit over elkaar rol en hoe ze tegen elkaar aankijken. Visser: ‘In de familiegesprekken kwam bijvoorbeeld de waardering voor elkaar naar boven, iets wat anders niet zo snel wordt uitgesproken.’ Voorts is het belangrijk om eventueel gemaakte afspraken vast te leggen.

Meer lezen over dit onderwerp? Ga dan naar www.windesheim.nl/lef-publicaties om daar de publicatie Agrarische bedrijfsopvolging: Een project voor de hele familie te downloaden.

Nieuwe regering investeert 75 miljoen in jonge boeren en tuinders

Het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) is opgetogen over het voorstel in het regeerakkoord om 75 miljoen vrij te maken voor jonge boeren en tuinders. De jarenlange lobby van NAJK voor extra ondersteuning na opvolging van agrarische bedrijven is succesvol gebleken.

CDA, VVD, ChristenUnie en D66 hebben op 10 oktober het regeerakkoord ‘Vertrouwen in de toekomst’ gepresenteerd. In de landbouwparagraaf gaat speciale aandacht uit naar bedrijfsovername en innovatie in de agrarische sector. Voor NAJK een groot goed. Vorige maand riep de belangenbehartiger de partijen in de Tweede Kamer op om een substantieel bedrag vrij te maken voor jonge boeren en tuinders. Daarbij vroeg NAJK zich hardop af of beleidsmakers zich wel voldoende bewust zijn van de ontwikkelingen in de agrarische sector. Met het vrijmaken van de 75 miljoen euro voor jonge landbouwers is dit het geval gebleken.

NAJK opgetogen

Andre Arfman, voorzitter van NAJK, noemt het extra geld een steun in de rug voor de toekomstige agrarische ondernemers. Arfman: “We zijn verheugd dat de nieuwe coalitie inziet dat ondersteuning bij bedrijfsovername en innovaties cruciaal is om de opvolging, ontwikkeling en optimalisering in de agrarische sector verdere handen en voeten te geven.”

Keihard nodig

De agrarische jongeren pleiten al langer voor betere steun bij bedrijfsovername en verdere ontwikkeling. Momenteel heeft slechts 40% van de agrarische bedrijven een bedrijfsopvolger. Als gevolg hiervan zullen met name kleine agrarische bedrijven de komende jaren verdwijnen. Arfman: “Ook het feit dat minder dan 4% van de Nederlandse boeren jonger dan 35 jaar is, is schrikbarend. Om de toekomst van de Nederlandse voedselvoorziening en de ontwikkeling van de agrofoodsector veilig te stellen, zijn flinke investeringen nodig. Dit is een begin.” Volgens de jonge boeren en tuinders zijn blijvende investeringen in de toekomst van de Nederlandse land- en tuinbouw essentieel. NAJK is dan ook positief over het idee om het zogenoemde ‘jonge boerenfonds’ te ontwikkelen.

NAJK wil meedenken

NAJK spreekt al langere tijd mee over de invulling van de JOLA en top-up en kan ook bij het nieuwe jonge boerenfonds de verbindende schakel zijn tussen politiek en jonge boer. Arfman: “Als vereniging voor en door jonge boeren en tuinders weten we waar het schuurt wanneer het gaat om bijvoorbeeld bedrijfsovername. Daarom gaan we graag met de nieuwe bewindspersoon in gesprek. Hoe zorgen we ervoor dat het geld ook echt op de boerenerven terechtkomt?”