Evenwichtsbemesting en buurtcontracten belangrijke pijlers bij advies Commissie Grondgebondenheid

Het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) heeft kennis genomen van het advies van de Commissie Grondgebondenheid dat is uitgebracht aan Nederlandse Zuivel Organisatie (NZO) en LTO Rundveehouderij. NAJK is enthousiast over de ambitieuze plannen die de commissie gisteren gepresenteerde. Het plan ziet grondgebondenheid als basis voor een toekomstbestendige melkveehouderij.

“Ik vind de plannen zoals beschreven in het adviesrapport wel stoer. Het advies van de commissie straalt een duidelijke visie uit en je kunt zien dat het grondig is aangepakt”, aldus Bart van der Hoog, portefeuillehouder melkveehouderij bij NAJK. “Het plan bevat wel een aantal cruciale randvoorwaarden die de aandacht nodig hebben.”

Evenwichtsbemesting en buurtcontracten

De commissie stipt terecht het punt aan van evenwichtsbemesting. “Wanneer er wordt ingezet op eiwit van eigen land, dan is een goede zorg voor de bodem cruciaal. We moeten de innovatiekracht van de sector gebruiken en de mestwetgeving moet ruimte bieden om inhoud te kunnen geven aan het begrip evenwichtsbemesting”, aldus Van der Hoog “Als we in de praktijk niet kunnen bemesten wat we oogsten, doen we onszelf en de bodem tekort en zal het percentage van 65% eiwit van eigen land te hoog zijn gegrepen”

Ook het voorstel over buurtcontracten kan op sympathie van NAJK rekenen. Van der Hoog: “NAJK is al meerdere jaren bezig om het ministerie te overtuigen van het belang van voer-mest-relaties in de mestwetgeving. Tot nu toe is de houding van het ministerie op dit thema erg star geweest. We hopen dan ook dat de politiek nogmaals het belang aanstipt van een dergelijke systematiek. Als er geen ruimte komt voor buurtcontracten zal er weinig terechtkomen van alle mooie woorden in het rapport.”

Tempo

LTO en NZO hebben aangegeven het bindende advies te zullen overnemen. NAJK is benieuwd hoe snel en op welke wijze de plannen worden geïmplementeerd. Van der Hoog: “Een deel van de melkveehouders staat ver af van het ideaalbeeld van de commissie en verdient in onze ogen dan ook snel duidelijkheid over het tempo van invoering.”

Lees hier het advies van de Commissie Grondgebondenheid Grondgebonden Melkveehouderij 2018.

Van Iperen wint Jonge Boer Proof!-award 2017-2018

Groeispecialist Van Iperen is door de Jonge Boer Proof!-jury van het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) verkozen tot overall winnaar van de competitie. Tijdens de Rundvee & Mechanisatie Vakdagen in Evenementenhal Gorinchem bezocht de jury de stand van Van Iperen en ontvingen zij het Jonge Boer Proof!-keurmerk. Uit alle gekeurde exposanten is Van Iperen als winnaar verkozen. Jan van Vugt nam namens Van Iperen de Jonge Boer Proof!-award in ontvangst van NAJK-voorzitter Andre Arfman.

Jonge Boer Proof! is een initiatief van NAJK in samenwerking met Evenementenhal. Tijdens de agrarische vakbeurzen is een jury op pad geweest om de exposanten te beoordelen aan de hand van een keuringsrapport. Hebben de exposanten de capaciteiten in huis om de nieuwe generatie boeren aan te spreken in hun stand? Met Jonge Boer Proof! wil NAJK het bedrijfsleven op scherp stellen. Zestig procent van de gekeurde exposanten bleek klaar te zijn voor de nieuwe generatie boeren. Uit alle gekeurde exposanten van de agrarische vakbeurzen van Evenementenhal is een overall winnaar bekendgemaakt. Van Iperen is door de Jonge Boer Proof!-jury van NAJK als winnaar verkozen.

De kuil in

Tijdens de Rundvee & Mechanisatie Vakdagen 2017 bij Evenementenhal Gorinchem bezocht de Jonge Boer Proof!-jury de stand van Van Iperen. De belangstelling van de medewerkers en de interactie op de stand spraken direct aan. Van Iperen legde de focus op inkuilmanagement. “We willen de boer bewuster naar de kwaliteit van de kuil laten kijken”, vertelt Wim Jaspers, sectormanager veehouderij bij Van Iperen. “Boeren worden steeds meer bacteriemanagers als het gaat om de bodem en het voedsel voor de koeien. Door naar de bacteriën te kijken, krijg je meer inzichten: wat vertelt de koe mij? Wat moet ik de volgende keer anders doen om een betere kuil te krijgen?” Om hun passie en specialisme over te brengen brainstormde Van Iperen met communicatiebureau Boerenjongens. Samen bedachten zij de interactieve demokuil: gezond ruwvoer, gezonde koe. Deze demokuil gaf op een leuke manier kennis over inkuilmanagement.

 “We hebben de jongere generatie nodig”

Jan van Vugt was tijdens de keuring aanwezig op de stand van Van Iperen. Hij vindt het meer dan normaal om iedereen netjes aan te spreken op de beurs: “We hebben de jongere generatie nodig. Tijdens mijn bedrijfsbezoeken zie ik ook verschuivingen. Waar ik voorheen sprak met de ouders, zijn op den duur de jongere opvolgers gesprekspartner.” Niet alleen via de beurs probeert Van Iperen haar passie en specialisme over te brengen. Ze organiseren ook open dagen op proefvelden, kennisavonden en geven gastlessen.

 Jonge Boer Proof!

Per agrarische beurs van Evenementenhal waar NAJK aan deelneemt, werd één Jonge Boer Proof!-dag georganiseerd. De jury, bestaande uit NAJK-leden, ging langs bij verschillende exposanten. Aan de hand van een keuringsrapport werden de exposanten beoordeeld op onder andere de stand, de presentatie, de communicatie en houding richting de jonge boeren. Exposanten die de keuring ondergingen en goedgekeurd werden, ontvingen een keurmerk. Hiermee maakten ze kans op de Jonge Boer Proof!-award om overall winnaar te worden. Alle gekeurde exposanten ontvangen naderhand het keuringsrapport.

Jonge boeren, verenigt u

Afgelopen week publiceerde de Volkskrant een ingezonden stuk van Monique Jansen over de uitstoot van de veehouderij. Ze gaf aan dat het gemakkelijk is om naar de veehouderij te wijzen wanneer het gaat om het verminderen van de uitstoot van broeikasgassen, maar dat dit niet per se dé oplossing is.

Ze schetste een aantal transities: in 1980 waren er in Nederland 2,4 miljoen melkkoeien, 14 miljoen mensen, 4 miljoen auto’s en 185 duizend vliegbewegingen op Schiphol. In 2016 waren er nog maar 1,7 miljoen melkkoeien, maar hebben we wel 17 miljoen mensen, 12 miljoen auto’s en 480 duizend vliegbewegingen op Schiphol.

Een helder signaal, zou je denken. Maar dat bovenstaande feiten, naast alle wet- en regelgeving waar de landbouwsector al mee dealt, ervoor zorgen dat de sector al sterk verduurzaamd is, wordt deze week weer compleet ondergesneeuwd door een artikel van een aantal onderzoekers in de Groene Amsterdammer.

Er wordt, uiteraard door mensen met een grote afstand tot de sector, naar hartelust afgegeven op de intensieve veehouderij, uitstoot, maar ook het GLB wordt er bijgehaald. Zo is het volgens de onderzoekers te gemakkelijk om te voldoen aan de vergroening, heeft de Europese Commissie te weinig informatie om te controleren of boeren zich aan regels houden en stimuleert subsidie vanuit het GLB de toename van intensieve veehouderij.

Ten slotte komt er natúúrlijk een biologische boer aan het woord die het wél begrijpt. De ondernemer in kwestie stoot (blijkbaar) niets uit en heeft zeker nooit subsidie aangevraagd. De boer in kwestie: “We moeten van de grootschalige productie af. Grootschalige megastallen horen niet in Nederland. De aarde wordt te zwaar belast, we vervuilen de grond met te veel mest.”

Wat mij betreft is bovenstaand weinig constructief. We zullen de uitdagingen echt samen aan moeten gaan, het (wellicht onbewust) positioneren van biologische tegenover gangbare landbouw werkt simpelweg niet. Gun een ieder, binnen de menselijke maat, wanneer er draagvlak is, z’n verdienmodel.  “Jonge boeren, verenigt u”!


Iris Bouwers

Binnen het dagelijks bestuur van NAJK is Iris Bouwers (22) verantwoordelijk voor de portefeuille internationaal. Iris is ook gemeenteraadslid voor CDA Dronten en combineert deze functies met haar studie agrarische bedrijfskunde en het werk op varkens- en akkerbouwbedrijf.

Wat deed NAJK voor jou in maart?

Iedereen bij NAJK zet zich dag in dag uit voor 100% in voor jou als lid. We zorgen bijvoorbeeld voor het materiaal, achtergrondinformatie en gespreksleiders voor interessante bijeenkomsten of discussieavonden, ontwikkelen trainingen en cursussen, regelen winacties en behartigen jouw belangen in Den Haag of Brussel. Wat deed NAJK voor jou in maart? Hier een kleine greep uit alle activiteiten:

  • Op 1 en 2 maart waren NAJK-voorzitter Andre Arfman en NAJK-bestuurder met de portefeuille internationaal Iris Bouwers, tevens vicevoorzitter CEJA, bij de CEJA-vergadering. In deze vergadering is een standpunt ingenomen over de Brexit.
  • Van 6 t/m 8 maart stond NAJK op de Landbouwdagen Intensieve Veehouderij (LIV) in Venray.
  • Op woensdag 7 maart was de 3e landelijke Agripool Netwerkdag. Tijdens deze dag werd de praktische betekenis van Internationaal Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (IMVO) verkend. NAJK-voorzitter, Andre Arfman, gaf een pitch over de rol van jongeren en het IMVO-convenant.
  • Minister Schouten heeft akkoord gegeven voor het delen van areaalgegevens aan de BO-akkerbouw via de gecombineerde opgave. NAJK-bestuurder met de portefeuille akkerbouw, Doeko van ’t Westeinde, heeft jonge akkerbouwers het belang hiervan gecommuniceerd en opgeroepen om een ‘vinkje’ te zetten in de gecombineerde opgave.
  • NAJK-voorzitter Andre Arfman schreef een column waarin hij jonge boeren en tuinders opriep om 21 maart naar de stembus te gaan.
  • Donderdag 8 maart nam NAJK-bestuurder Iris Bouwers deel aan een workshop van Wageningen Universiteit over de financieringsproblemen van jonge boeren. De workshop is onderdeel van een onderzoek van Wageningen Universiteit voor de Europese Investeringsbank.
  • Dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille intensief, Stijn Derks, ging op 8 maart in gesprek met leden van AJK Stroe/Wekerom over de invulling van het bedrijfsovernamefonds.
  • NAJK-bestuurder Iris Bouwers heeft samen met Rabobank een Wereldboerenavond gehouden bij AJK Overbetuwe.
  • Dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille bedrijfsovername, Sander Thus, heeft samen met het ministerie van LNV een avond over het bedrijfsovernamefonds gehouden bij BAJK.
  • Dagelijks bestuurder Iris Bouwers, heeft input gegeven namens de jonge boeren tijdens de adviesraad voor de Europese Commissie over directe betalingen en vergroening.
  • In maart publiceerde NAJK de blog van Susan Drion in het kader van de blogserie nieuwe financieringsvormen over ‘Tuinderij de Es: het eigenaarschap van de toekomst’.
  • Tijdens de ALV van de Bond van Landpachters en Eigen Grondgebruikers (BLHB) heeft dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille bedrijfsovername, Sander Thus een presentatie gegeven over het Boer-zoekt-Boer project en aandacht gevraagd voor langdurige pachtovereenkomsten en een pachtprijsontwikkeling die aansluit bij de verandering van de agrarische verdiencapaciteit op de grond.
  • Donderdag 15 maart is een druk bezochte Boer zoekt Boer-informatiebijeenkomst in Heesch geweest. Geïnteresseerde boeren en potentiële bedrijfsopvolgers kwamen in contact met elkaar en kregen meer inzicht in alle aspecten die bij bedrijfsovername buiten de familie van belang zijn.
  • Doeko van ’t Westeinde, dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille akkerbouw is met verschillende sectorpartijen in gesprek geweest over data delen in de regiegroep datadeling van de BO-akkerbouw.
  • NAJK-bestuurder Doeko van ’t Westeinde is met het ministerie in gesprek geweest over de praktische invulling van een aantal regelingen in het het 6e Actieprogramma Nitraatrichtlijn.
  • NAJK heeft een evaluatie uitgezet voor de Jonge Landbouwersregeling (JOLA) die eind 2017 begin 2018 is opengesteld. Alle jongeren worden opgeroepen de evaluatie in te vullen.
  • Stijn Derks, dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille intensief heeft een presentatie gegeven bij de Barth-Misset Stichting over de visie van jonge boeren op het verkleinen van de afstand tussen consument en producent.
  • In het weekend van 16 maart verscheen weer een nieuwe editie van het ledenblad ‘BNDR’. Hierin stonden onder andere artikelen over het bedrijfsovernamefonds, de reis naar Uruguay en een thema-artikel over license to produce.
  • In de nacht van maandag 19 maart op dinsdag 20 maart was dagelijks bestuurder Sander Thus live te horen op radio 1 in het programma ‘Dit is de Nacht’.
  • Om kennis over weidegang te verspreiden is NAJK gestart met #Weideweetjes. Vanaf nu krijg je via sociale media regelmatig handige kennis, tips en adviezen over weidegang.
  • Op 22 maart vond de kick-off van de MaïsChallenge 2018 plaats in Dronten. Het centrale thema tijdens de MaïsChallenge is bodem en milieu. 41 jonge boeren gaan aankomend jaar met elkaar de strijd aan wie het beste maïs kan telen.
  • NAJK heeft een artikel van NAJK-partner Flynth gedeeld, waarin zij ingaan op wat er zoal nieuw is in de gecombineerde opgave.
  • De winnaars van ‘oogsten met een goed verhaal’, de pitchwedstrijd voor jonge boeren en tuinders georganiseerd door Rabobank en NAJK, zijn naar de finale van het NK pitchen in de jaarbeurs in Utrecht geweest.
  • De afgevaardigde van de provincies en dagelijks bestuurders van NAJK zijn bij elkaar geweest voor de maandelijkse vergadering.
  • Een aantal NAJK-leden en partners van NAJK hebben met elkaar een discussie gevoerd over het onderwerp klimaat. Het verslag hiervan is terug te lezen in de BNDR van juni.

Wat zal NAJK voor jou doen in april?

Natuurlijk zal in april ook veel door NAJK worden georganiseerd. Lees het laatste nieuws op de NAJK-website. Hierbij alvast een voorproefje:

  • NAJK-bestuurder Stijn Derks, geeft een pitch over de landbouw in 2050 tijdens de bijeenkomst waarin de Raad voor Leefomgeving en infrastructuur haar adviesrapport ‘duurzaam en gezond: samen naar een houdbaar voedselsysteem’ aanbied.
  • Op woensdag 4 april verzorgt dagelijks bestuurder NAJK met de portefeuille bedrijfsovername, Sander Thus, een avond bij studievereniging Heeren XVII.
  • Verschillende NAJK’ers zijn bij de discussiebijeenkomst over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) georganiseerd door het ministerie van LNV om input te geven vanuit de jonge boeren en tuinders.
  • Donderdag 5 april is er een rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over ‘Voedsel: Duurzame en gezonde keuzes voor consumptie’. NAJK heeft een position paper geschreven ter input voor de landbouwwoordvoerders.
  • In april komen de jonge boeren en tuinders uit verschillende Europese landen weer bijeen voor de CEJA-vergadering.
  • Tot en met 29 april 2018 staat de evaluatie van NAJK voor de Jonge Landbouwersregeling (JOLA) uit. De evaluatie in 2016 was zeer succesvol en heeft tot diverse aanpassingen en verbeteringen geleid. NAJK is benieuwd naar jouw mening!
  • In 2018 zullen ook weer verschillende NAJK’ers op adviesreis gaan voor Agriterra. Wil jij advies geven in het buitenland om daar de agrarische sector te verbeteren? Kijk dan op https://www.najk.nl/internationaal/op-adviesreis-met-agriterra/.

DAJK | Ladiesnight bij Talenti in Gees

Presentaties Boer zoekt Boer-informatiebijeenkomst 2018

Bekijk hier de presentaties van de Boer zoekt Boer-informatiebijeenkomst 2018:

Nitraatcomité akkoord met derogatie

Na een aantal bewogen jaren voor de melkveehouderij is er eindelijk duidelijkheid: Nederland krijgt opnieuw derogatie. Het Nitraatcomité van de Europese Commissie heeft ingestemd met het voorstel van de Europese Commissie om de derogatie met twee jaar te verlengen. NAJK is blij met de nieuwe derogatie voor Nederland.

“Gelukkig hebben we de nieuwe derogatie binnen gehaald! Dit hebben we vooral te danken aan de enorme inspanningen van de melkveehouderij zelf”, aldus Bart van der Hoog, dagelijks bestuur NAJK met de portefeuille melkveehouderij. Door de inzet van het fosfaatreductieplan produceert de Nederlandse melkveehouderij veel minder fosfaat. Dit heeft er voor gezorgd dat Nederland weer aan de voorwaarden voldoet voor een nieuwe derogatie. “Ik ben vooral blij dat we het fosfaatdossier hiermee een stukje kunnen afsluiten. Dit geeft ons de aankomende jaren weer de tijd en de ruimte om te werken aan ander onderwerpen die onze toekomst gaan bepalen.”

Identieke derogatie

De derogatie is vergelijkbaar met die van afgelopen 4 jaar. Melkveehouders met minimaal 80% grasland kunnen hiermee kiezen om meer dierlijke mest per hectare te gebruiken dan de standaard norm van 170 kilo stikstof uit dierlijke mest. In de opzet zijn weinig aanpassingen gedaan. NAJK blijft zich inzetten voor een meer bedrijfsspecifieke aanpak waarbij de derogatie per gewas wordt verleend. “Het is jammer dat de discussie ging over het al dan niet verkrijgen van een derogatie en niet over welke derogatie Nederland nodig heeft in de toekomst”, aldus Bart van der Hoog. “Gelukkig kunnen we de discussie nu gedeeltelijk laten rusten nu we weten waar we aan toe zijn.”

De Europese Commissie heeft gekozen voor een nieuwe derogatie van maar twee jaar omdat ze nog te veel zorgen heeft over de mestfraude-affaire. De sector en het ministerie zal de aankomend jaren moeten werken aan verbetering om fraude van bewerkte en verwerkte mest tegen te gaan.

Jonge boeren en tuinders durven de voedseluitdaging aan

Vandaag publiceerde de raad voor leefomgeving en infrastructuur (Rli) het advies ‘Duurzaam en Gezond: Samen naar een houdbaar voedselsysteem’. Hierin gaven zij drie aanbevelingen over de toekomst van de veehouderij en onze consumptie. Ook NAJK ziet de uitdagingen waar onze sector voor staat, maar ziet andere oplossingen. Voedsel en landbouw zijn onlosmakelijk met elkaar verbonden.

Namens het Nederlands Agrarisch Jongeren Kontakt (NAJK) heeft Stijn Derks, portefeuillehouder intensief, tijdens de overhandiging aan minister Schouten (LNV) en staatssecretaris Blokhuis (VWS) een dag geschetst van de jonge boer in 2040-2050. Hij benadrukte de  diversiteit aan bedrijven in de land- en tuinbouwsector in de toekomst. De voedselketen staat voor grote veranderingen. Dit vraagt stappen van zowel de voedselproducenten als de ketenpartijen.

Farmers Food Future

Aanstaande donderdag is het rondetafelgesprek in de Tweede Kamer over duurzame en gezonde voedselconsumptie. Ter voorbereiding hierop heeft NAJK een position paper geschreven: Farmers Food Future. Hierin geeft NAJK haar visie op de te maken beweging aan het begin van de voedselketen. De hoofdthema’s van NAJK zijn:

  1. De boer van de toekomst maakt steeds meer verbinding tussen voedsel en gezondheidszorg
  2. De boer van de toekomst is biologisch en gangbaar
  3. De boer van de toekomst is kleiner of groter
  4. De boer van de toekomst werkt circulair
  5. De boer van de toekomst produceert waar de consument om vraagt
  6. De boer van de toekomst legt uit

Om de veranderingen in de voedselketen vorm te kunnen geven, moet er in de hele keten worden samengewerkt. Jonge boeren en tuinders willen over 50 jaar nog steeds (gezond) voedsel produceren. NAJK wil met de ketenpartijen de schouders eronder zetten en deze voedseluitdaging aangaan.

Download hier de position paper van NAJK ‘Farmers Food Future’.

Download hier het adviesrapport van Rli ‘Duurzaam en gezond’. 

Pioniers in financiering brengen hoop

Wat is er veranderd in Nederland voedselland? In oktober 2017 schreef ik mijn eerste blog over mijn onderzoek, nog zoekend naar de juiste woorden. Sindsdien blijft de vergrijzing in de landbouw aanhouden, maken we nog steeds ruzie over wie er verantwoordelijk is voor het functioneren van onze landbouw en zet de klimaatverandering gestaag door. Maatschappelijke verandering gaat langzaam is mij ooit verteld.

Omdat ik wil bijdragen aan de verduurzaming van de landbouw ben ik gestart met deze portretserie over boeren die alternatieve financiering gebruiken. Ik wilde weten hoe deze alternatieve financieringsvormen werkten, waarom ze zo succesvol zijn en welke stappen de boeren hebben gezet om daar te komen.

Een opvallende rode draad werd zichtbaar. Telkens werd het me duidelijk dat alternatieve financiering niet alleen een zakelijke overeenkomst is. Integendeel, alternatieve financiering is vooral een samenwerking tussen investeerder en boer om een gezamenlijk doel te bereiken. In deze blog neem ik je mee in een aantal lessen die ik heb geleerd van mijn gesprekken met deze voorlopers en hun stakeholders.

Les #1: Het scheiden van vermogen en de onderneming

Alle vormen van alternatieve financiering, behalve leningen via een crowdfundingplatform of bank, berusten op het principe van het scheiden van vermogen en de onderneming. De boer runt de onderneming en behoudt zeggenschap over de bedrijfsvoering. Om deze onderneming draaiende te houden, is kapitaal nodig: de gebouwen, gronden, machines, etc. Dit noemen we het vermogen waar de onderneming gebruik van maakt. Zonder een stal kun je immers geen koeien houden, om maar een voorbeeld te geven.

De boeren die ik sprak zochten financiering en wilden kapitaal aantrekken. Het vermogen dat ze ontvingen, werd ondergebracht bij een andere entiteit dan de onderneming, zoals een stichting of coöperatie. Ook kwam het voor dat de investeerder onderdeel bleef van de boerderij, in de vorm van aandelen, zoals bij Boerderij ‘t Paradijs, of in de vorm van grondeigenaarschap, zoals bij Boerderij de Hondspol. In sommige gevallen, zoals bij Herenboeren Wilhelminapark en de Beersche Hoeve B.V., kwamen boeren in loondienst van de boerderij.

Waarom is dit belangrijk? Het scheiden van vermogen en de onderneming zorgt ervoor dat de boer minder kapitaalkrachtig hoeft te zijn. Boeren kopen niet de grond en gebouwen, maar pachten deze. Op deze manier kunnen boeren wel gebruik maken van grond, gebouwen en machines, zonder de torenhoge bedragen voor de aankoop hiervan neer te moeten leggen. En dat is voor vele boeren de enige manier om hun onderneming draaiende te houden of te starten.

Les #2: Een goed verhaal

De boeren die ik sprak, konden geen hoog financieel rendement beloven. Ze moesten hun investeerders daarom overtuigen met andere zaken – zoals hun gunfactor. Elke boerderij heeft een uniek verhaal en kan dit ook goed vertellen. Tuinderij de EsBoerderij de Hondspol en Boerderij ‘t Paradijs hebben een zorgtak gecombineerd met biologische of biodynamische productie. Door de zorgtak creëren ze een gemeenschap op de boerderij maar dragen ze ook bij aan het dagelijks geluk van al hun cliënten en familie. Irene van de Voort, eigenaresse van de Groote Voort, verleidde investeerders met de award-winning Remeker kaas die ze maken. De smaak is uniek, de Jersey koeien zijn wonderschoon, net zoals de rest van het bedrijf.

 “Je moet wel echt kaasfans hebben. Dus je moet een knuffelbedrijf hebben en het bedrijf moet een verhaal hebben.”
Irene van der Voort – Remeker Landcoöperatie

Irene en Jan Dirk van der Voort – Remeker Landcoöperatie

Les #3: Karakter is bepalend

Bijna elke boer gaf aan dat de financieringsvorm wel bij je moet passen als persoon. Tegelijkertijd noemden ze ‘karakter’ ook als belangrijke voorwaarde om alternatieve financiering te laten slagen.

Omdat je het vermogen onderbrengt bij anderen (zie les #1) moet je bereid zijn als boer te delen, mensen te ontvangen op je boerderij, volop te communiceren en open te staan voor anderen. Die anderen nemen namelijk deel in het bedrijf, zijn certificaathouder of deels eigenaar, en willen daarom graag op de hoogte worden gehouden. De boeren waren ook doortastend en degelijk, om zo een professionele en betrouwbare zakenpartner te kunnen zijn. Het lukte hen de zakelijke overeenkomst goed vast te leggen om de financiering niet in gevaar te brengen bij mogelijke akkefietjes. Maarten Jansen van de Mangalicahof koos vanwege zijn persoonlijkheid juist niet voor de meest alternatieve financiering, maar in plaats daarvan voor crowdfunding via Collin Crowdfund.

“Ik ben er op dit moment de figuur niet naar. En dit is dan wat makkelijker om de vaklui van Collin Crowdfund hun werk te laten doen zonder dat ik daar iedere keer mijn tijd aan hoeft te spenderen.”
Maarten Jansen – Mangalicahof

Maarten Jansen – Mangalicahof

Alle boeren die zelf een nieuwe alternatieve financieringsvorm hebben opgezet, hadden bepaalde karaktereigenschappen gemeen. Hun persoonlijkheden leken bepalend te zijn voor hun succes. Ze waren koppig, bevlogen, enthousiast, doorzetters, zorgvuldig, ondernemend en hadden een heldere missie. Zo motiveerden ze niet allen zichzelf om vol te houden, maar konden ze ook voldoende andere mensen mobiliseren deel te nemen.

“You need the fool. Een gek die gewoon zegt: stik d’r maar in, ten koste van alles, soms letterlijk alles… Soort van de fool die ervoor blijft gaan, waar anderen het zouden opgeven.”
Geert van der Veer – Herenboeren Wilhelminapark

Geert van der Veer en Douwe Korting – Herenboeren Wilhelminapark

Les #4: De toegevoegde waarde

De meest opvallende conclusie die ik trok? Het draagvlak dat deze vormen van financiering creëerden, was bijna net zo belangrijk – belangrijker misschien zelfs – dan het geld wat het opleverde. Sommige boeren spraken herhaaldelijk hun dankbaarheid uit over alle mooie samenwerkingen die ze hebben gehad, anderen noemden het belang van investeerders als ambassadeurs naar buiten toe. Toen ik de financieringsvormen aan een groep boeren, die mijn onderzoek nog niet kende, voorlegde, waren ze allen enthousiast over de burgerparticipatie constructies. Het gaf hen draagvlak: de zogenaamde ‘license to produce’.

Daarnaast is het ontwerp van alternatieve financiering belangrijk voor de toekomstige generatie boeren. Door het scheiden van vermogen en de onderneming (zie les #1) hoeven nieuwe boeren en opvolgers alleen de kapitaalarme onderneming over te nemen. Omdat landbouwgrond steeds duurder wordt, is dit een belangrijke ontwikkeling: zo blijft het mogelijk om boer te worden zonder immense investeringen. Welke rol nieuwe landeigenaren gaan nemen wat hun intenties zijn, zal ook een spannende ontwikkeling zijn.

“We wilden dat de nieuwe generatie zo weinig mogelijk schulden hoeft te maken en een bedrijf vorm kan geven dat naar landbouwkundige principes georiënteerd is en niet naar bedrijfseconomische principes.”
Gineke de Graaf – Beersche Hoeve B.V.

Gineke de Graaf, René Groenen en Teun Luijten – Beersche Hoeve B.V.

Pioniers in financiering brengen hoop

Ik heb me beperkt tot vier lessen, maar er zijn er nog vele meer te vertellen. Financieringsvormen zoals crowdfundingplatforms en leningen van ‘alternatieve’ banken bleken vaak een uitzondering op deze lessen. Hoe meer de financiële constructie een standaardproduct wordt, hoe meer deze op bestaande financieringsvormen begint te lijken: een vorm waarbij financieel rendement de boventoon voert.

Mijn zoektocht langs acht verschillende boeren, allen pioniers op het gebied van financiering, heeft me niet alleen financieringslessen gebracht. Het verrast me hoeveel mensen hoop hebben gevestigd op alternatieve financiering als een oplossing. Iedereen is nieuwsgierig naar de modellen achter deze acht casussen en hoopt dat opschaling hiervan mogelijk is. Ook mij heeft het hoop gebracht. Hoop dat we ons financieel systeem zo kunnen herontwerpen zodat een toekomstbestendige en duurzame landbouw mogelijk is. Hoop om ook mijn dromen van een eigen innovatieve boerderij na te blijven jagen.

Auteur:     Susan Drion
Redactie:  Marieke Creemers (Slow Food Youth Network)
Beeld:       Thomas Karanikas.© all rights reserved & Jesse Lodder © all rights reserved