Vol gas vooruit!

Jonge boeren willen vooruit. ‘Als je mij vandaag een miljoen geeft, heb ik het morgen uitgegeven’, grap ik wel eens aan de keukentafel. Ik heb nog zoveel plannen en ambities met het bedrijf. En met net de bedrijfsovername achter de rug is het ook goed om nog vol goede moed en plannen naar de toekomst te kijken. Natuurlijk is niet alleen geld een beperkende factor op mijn ondernemersdriften, ook beleid en ontwikkelruimte hebben hier zijn effect op. Als NAJK denken we daar over na; wat hebben we nodig om met vertrouwen naar de toekomst te kijken? En waar willen we dan heen? Juist dat is waar NAJK naar opzoek is: de route naar perspectief voor de toekomst.

Ik heb aan jonge melkveehouders uit de klankbordgroep bij NAJK gevraagd waar zij heen willen met hun bedrijf, hoe hun bedrijf zich ontwikkelt en hoe de omgeving er uit zal zien. Deze gesprekken behoren tot nu toe zeker tot de meest inspiratievolle conversaties uit mijn bestuursperiode bij NAJK. Want wij, jonge melkveehouders, hebben ambitie en willen maar wat graag door! De antwoorden van deze jonge ondernemers waren divers; van het beginnen van een horecatak tot meer grond en koeien en van het ontwikkelen van een stuk natuur tot het verwaarden van vlees. Wij zullen onze visie nog officieel presenteren, maar ik geef bij deze alvast een klein tipje van de sluier.

Een signaal dat duidelijk naar voren kwam uit de gesprekken met de jonge melkveehouders is dat wij willen blijven ontwikkelen. Ten eerste het doorontwikkelen van onszelf. We willen nog betere boeren worden, die met techniek, innovatie en vakmanschap onze bedrijven tot een hoger plan tillen. Ten tweede willen we doorontwikkelen door samen te werken met andere partijen die de oplossing van maatschappelijke problemen bij de landbouw zoeken. Hierbij denken we aan duurzame energie, natuurbeheer, recreatie en zorg. Vrijwillige samenwerkingen, met een eigen verdienmodel, waarbij de diversiteit van de sector zorgt dat we als geheel krachtig zijn. En ten derde willen we onze bedrijven doorontwikkelen. Niet omdat we allemaal de ambitie hebben om vol gas te groeien, maar omdat wij ontwikkeling van onze bedrijven zien als dé manier om onze bedrijven mee te laten veranderen met verschillende vraagstukken. Het doorontwikkelen van bedrijven, in schaal, nevenfuncties en grondpositie is hierbij essentieel. Ieder bedrijf ontwikkelt zich op zijn eigen manier en in zijn eigen investeringstempo. Een belangrijke oproep is dus: geef ons de ruimte!

Wij jonge boeren zien de uitdagingen die op ons afkomen en hebben daarbij ook oog voor de kansen. We willen een deel zijn van de oplossing in plaats van het probleem. Er wordt nu veel gesproken over krimp van de sector. We vinden echter dat we juist nu moeten praten over doorontwikkelen van de blijvers. Hoe de sector zich ook beweegt, stel in ieder geval de jonge boer, die voor al die uitdagingen staat, in staat om door te ontwikkelen en daarmee deel te zijn van de oplossing. Maak hem of haar niet een deel van de rekening van krimp of van welke beperkende maatregel op ontwikkeling dan ook. Alles begint met ruimte voor ontwikkeling, zelfs de discussie over krimp! Want wie niet kan bewegen, kan ook geen stappen zetten. En dat is wat wij jonge melkveehouders willen: stappen zetten en vol gas vooruit!

 



Marije Klever

Binnen het dagelijks bestuur van NAJK is Marije Klever verantwoordelijk voor de portefeuille melkveehouderij. Marije combineert deze functie met het werk op haar melkveehouderij in De Meern.

Waterschap Vechtstromen gooit eigen ruiten in met glyfosaat- en teeltverbod

De afgelopen 25 jaar is er onder alle meetpunten van de waterschappen in Nederland slechts één keer een normoverschrijding van de toegelaten werkzame stof glyfosaat waargenomen. Op basis van deze meetgegevens kan geconcludeerd worden dat glyfosaat geen enkele serieuze bedreiging vormt voor de kwaliteit van het oppervlaktewater. Dit wil natuurlijk niet zeggen dat we nu niks meer hoeven te doen om emissies van glyfosaat en andere werkzame stoffen terug te dringen, maar het besluit van waterschap Vechtstromen, gaat echt een aantal bruggen te ver!

Waterschap Vechtstromen wil op hun 250 hectare pachtgronden het gebruik van glyfosaat niet meer toestaan. Hiermee hebben ze zichzelf naar mijn idee volledig gediskwalificeerd als serieuze partij. Als je samen met onder andere de Unie van Waterschappen afspraken maakt richting een reductie in het gebruik van middelen, dan gaat het niet werken als waterschappen zelf restricties gaan opstellen zonder enige grondslag. Het kan niet zo zijn dat waterschap Zuiderzeeland in 2019 nog besluit te stoppen met het bemonsteren van het water op glyfosaat, omdat het simpelweg niet meer werd gevonden, om vervolgens 1,5 jaar later vanuit een andere hoek zulke belemmeringen opgelegd te krijgen.

Glyfosaat was klaarblijkelijk niet het enige wat Vechtstromen dwarszat: in dezelfde adem kondigde ze ook een verbod op de teelt van uien, lelies en andere bolgewassen aan. Een volkomen zinloze beslissing als je het mij vraagt. Emissies naar het oppervlaktewater verminder je hier niet mee. Sterker nog, doordat de teelt zich meer gaat concentreren, kan het zelfs een averechts effect hebben. Het areaal van deze gewassen zal niet minder worden, maar verplaatst naar andere percelen in het gebied van Vechtstromen. Jammer, want als het waterschap Vechtstromen in overleg was gegaan met hun pachters over hoe de emissies verder teruggedrongen konden worden, hadden ze waarschijnlijk veel meer kunnen behalen. Het aangekondigde teeltverbod is ook nog eens ontzettend hypocriet, want het lijkt mij sterk dat de bestuurders die voor het verbod gestemd hebben nu geen uien meer eten en bloembollen in hun tuin planten. Oftewel: prima dat het verbouwd wordt, maar dan wel ergens anders waar het mijn probleem niet meer is.

Ik hoop dat andere waterschappen en verpachters van grond begrijpen dat ze meer voor zichzelf, hun omgeving en de boeren kunnen betekenen door samen te werken. Samen met boeren doelen op te stellen en gezamenlijk plannen te maken om deze doelen te behalen. Want als meer verpachters net als Vechtstromen hun eigen ruiten in gaan gooien, is straks veel moeite op het gebied van emissiereductie helaas voor niks geweest.



Leendert Jan Onnes

Binnen het dagelijks bestuur van NAJK is Leendert Jan Onnes verantwoordelijk voor de portefeuille akkerbouw. Hij heeft samen met zijn vader een akkerbouwbedrijf van 120 hectare in het Groningse Finsterwolde. Met de afgeronde studies internationale bedrijfskunde en Business Marketing / Marketing Research is Leendert Jan een goede aanvulling op het dagelijks bestuur van NAJK.

Het gevecht om ons landschap, vroeger wist Nederland daar wel raad mee

Vroeger vocht men met harnas en zwaard voor een stuk extra grond, tegenwoordig vecht de overheid dit voor ons uit achter de beleidstafel. Waar vroeger land werd veroverd om de bevolking van meer voedsel te voorzien, wordt tegenwoordig het land veroverd voor het nastreven van de ‘groene ideologie’ en de vergrijzing van het Nederlandse landschap.

Daar stond hij dan, mijn eerste auto. Helemaal trots liet ik de nieuwe aanwinst aan mijn familie zien. Natuurlijk kon ik het niet laten om die middag een stuk te gaan toeren. ‘‘Zo kom ik ook nog eens van het bedrijf af’’, grapte ik tegen mijn broertje. Met het rondrijden door het Overijsselse landschap is te zien dat het Nederlandse landschap ingrijpend verandert. Het grote geld lonkt voor de provincies en gemeenten, wanneer het oer-Hollandse landschap verruild wordt voor een grijs uitzicht. Een grijs uitzicht met grote blokkendozen voor de ‘internet industrie’ nimmer rekening houdend met haar omgeving. Ook ziet elke burger het boerenlandschap verruild worden voor grote zonneparken, alsmaar groeiende natuur, en de oprukkende woningbouw. Het Rijk lijkt wel met alles rekening te houden, behalve met de boer.

Vanaf de Gouden Eeuw, tot aan het einde van de 20e Eeuw, deed Nederland waar het het allerbeste in was: inpolderen. Het inpolderen deed de overheid echter niet alleen voor bescherming tegen het water en het creëren van nieuwe woningbouw, maar ook voor de boeren. Voedselzekerheid was in die tijd namelijk niet zo vanzelfsprekend als vandaag de dag. Het inpolderen van Flevoland is beleidsuitvoering van het hoogste niveau. Gebieden werden gestructureerd ingericht met maar één doel voor ogen. Hierdoor ontstond er geen gevecht om de grond. De huidige politiek kan hier een groot voorbeeld aan nemen.

Gedane zaken zijn lastig ongedaan te maken. Boeren zitten nog steeds in de verdrukking tussen industrie, klimaatdoelstellingen, natuur en woningbouw. Ten strijde trekken met harnas en zwaard zie ik de huidige boer niet zomaar meer doen. Wat de boer, de burger, de politiek en het Nederlandse landschap nodig heeft, is een Jan Adriaanszoon Leeghwater of een Cornelis Lely. Een soortgelijk genie is nodig, om in Nederland datgene te blijven doen waar wij het beste in zijn: inpolderen.

Harold Overmars

Binnen het dagelijks bestuur van NAJK is Harold Overmars verantwoordelijk voor de portefeuille leefomgeving. Hij combineert deze functie met het werk als melkveehouder in het Overijsselse Broekland.

De boer als ‘watergeus’

De watergeuzen worden door de een geroemd en door de ander in een negatief daglicht gezet. Waar de watergeuzen met hun actie in 1572 Den Briel innamen en zo de opstand begon tegen de Spaanse heerser, staan ze aan de andere kant ook bekend als een stel zeerovers, vrijbuiters en gespuis. Zoals de watergeuzen bekend staan, met de huidige onderzoek en wetenschap van vandaag de dag, zo kunnen we ook verbanden leggen met de hedendaagse praktijk die zich afspeelt in de Nederlandse landbouw.

Afgelopen zomer heb ik mij verdiept in de geschiedenis rondom de watergeuzen. Puur omdat onze familie ver weg afstamt van een van de hoofdpersonages die rondom de watergeuzen een belangrijke rol vervuilde. Tijdens deze verdieping kom je diverse verhalen tegen in boeken en op internet. Men roemt ze of verdomd ze, maar je kan concluderen dat zonder de watergeuzen de Nederlandse geschiedenis een heel ander verloop zou hebben gekend, los van de verschrikkelijke bloedige gebeurtenissen.

Deze rode draad in de geschiedenis is ook wat we nu in hedendaagse praktijk zien. Je kunt verschillende meningen en visies hebben over boeren, maar de visie en eigen voorkeur is bepalend voor hoe je jezelf en de ander wilt zien. Dit zie je ook terug in het hedendaagse debat en de beslissingen rondom de landbouw. We kunnen als maatschappij ons heel goed tegen elkaar in verzet komen,  rondom thema’s maar zoals de geschiedenis rondom de watergeuzen ons kan leren is dit juist de slechtste manier.

Een debat op emoties, verdraaide feiten of persoonlijke voorkeuren en belangen zorgt naar mijn idee alleen maar voor polarisatie. Het betekent automatisch dat de afstand groter wordt en het wantrouwen toeneemt tot elkaar. Deze situaties komen steeds vaker voor en zorgen alleen maar dat we minder gaan samenwerken en stoppen met naar elkaar te luisteren.

Samengevat: geef elkaar de ruimte, leer van elkaar en durf verder te kijken dan je eigen visie en belangen. Want, zoals de geschiedenis van de watergeuzen ons kan leren, kunnen grote verschillen in een gepolariseerde maatschappij afschuwelijke gevolgen hebben. Ik ben er van overtuigd dat samenwerking, wederzijds begrip en een eerlijk speelveld iedereen een uitkomst kan bieden.

Met deze gedachte wens ik iedereen, ondanks de huidige situatie, goede feestdagen en een vruchtbaar 2021!

__________________________________________________________________________________________________________________


Tim van der Mark

Binnen het dagelijks bestuur van NAJK is Tim van der Mark verantwoordelijk voor de portefeuille intensief. Hij combineert deze functie met het werk op zijn varkenshouderij in Middenbeemster.

Hoe doe je het tegenwoordig nog goed?

Het lijkt wel alsof wij boeren van alles het probleem zijn: de klimaatverandering, teruglopende biodiversiteit, stikstof, noem maar op. Komt er een nieuw maatschappelijk probleem op tafel? Grote kans dat er met het vingertje naar de boer gewezen wordt. Politiek Den Haag die elk maatschappelijk probleem vakkundig in de schoenen van de agrarische sector weet te schuiven, klimaatbewegingen die met argusogen naar de boer kijken en natuurorganisaties die zeggen dat wij slecht zijn voor de bodem. Ze spelen het spelletje zo vakkundig dat je als Nederlandse boer bijna aan jezelf zou twijfelen.

Het nieuws staat bomvol verwijten richting de agrarische sector. Soms loop ik zelf over mijn akkers en denk bij mij zelf: ‘doe ik het dan echt niet goed?’

Opeens zag ik het allemaal anders: de maatschappij, maar ook zeker de politiek, is gewoon ten einde raad! Ze weten simpelweg niet meer waar ze in verzeild zijn geraakt. Klimaatproblemen, C02- uitstoot, stikstof: deze onderwerpen worden stuk voor stuk behandeld als eerste wereld problemen. We horen niemand meer over het hebben van voldoende voedsel. Nee, dat is geen probleem meer. Ooit was dit probleem er wel, maar gelukkig was er toen een groep in de maatschappij die dit kon oplossen. Juist, de boeren!

Binnen mijn portefeuille hou ik mij op dit moment voornamelijk bezig met het nieuwe GLB en de Green Deal. Ook in deze twee dossiers zie ik de veranderingen terug komen. Het GLB, dat ooit in het leven is geroepen om ervoor te zorgen dat er voldoende en betaalbaar voedsel zou zijn voor iedereen in Europa, zie je tegenwoordig veranderen. Dit dossier begint niet meer met de noodzaak van voldoende voedsel, maar is tegenwoordig bedoeld om meer biodiversiteit te creëren en boeren te laten verduurzamen. De Green Deal gaat hier nog een stapje verder in. Er wordt ingezet op een CO2-neutraal Europa in 2050. En raad eens wie hier en hele grote rol in moet spelen? Juist, alweer de boeren!

Als je deze dossiers leest, lijkt het inderdaad alsof wij het probleem zijn. Een van de oudste beroepsgroepen ter wereld en opeens zijn wij het probleem? Nee, natuurlijk niet! Wij zijn juist de oplossing. Zoals wij al vaker zijn geweest. Toen Europa in honger verkeerde, waren wij de oplossing en brachten wij stabiliteit in de maatschappij. En dat is precies wat wij nu weer gaan doen! De maatschappij kan gewoon niet zonder ons. Dat is wat ze ons eigenlijk willen vertellen, maar ze durven het nog niet uit te spreken.

Ze hebben jonge boeren en tuinders nodig waar de grond en de stront onder de nagels zit: mensen die hun handen uit de mouwen steken en vooruit gaan. Terwijl de rest van de maatschappij op social media, in talkshows en waar dan ook maar blijft praten over een probleem, zijn wij boeren op de achtergrond allang bezig met de oplossing. Want, laten we eerlijk zijn: dat kunnen wij als geen ander! En dat weet de maatschappij stiekem ook.



Willem Voncken

Binnen het dagelijks bestuur van NAJK is Willem Voncken verantwoordelijk voor de portefeuille internationaal. Hij heeft samen met zijn ouders een akkerbouwbedrijf van 190 hectare in het Zuid-Limburgse Trintelen. Met zijn bestuurlijke ervaring, zijn ervaringen bij Nuffield en activiteiten bij de Civil Dialogue Group is Willem een goede aanvulling op het dagelijks bestuur van NAJK.

‘Stop met het eten van vlees en verbeter de wereld!’

‘Stop met het eten van vlees en je verbetert de wereld’ is een uitspraak die ik helaas regelmatig tegenkom in verschillende discussies rondom onderwerpen als klimaat, maar ook stikstof. Hierbij wordt altijd de impact genoemd die de productie van dierlijke eiwitten en in het bijzonder vlees op het milieu heeft. Om het verhaal nog meer kracht bij te zetten wordt ook nog even gemeld wat er aan grondstoffen, zoals water voor de productie wordt gebruikt. Dit leidt er toe dat een onderwerp als de vleestaks weer volop op de agenda staat. Wat mij betreft is het prima om hier een discussie over te voeren, maar dan moet deze wel eerlijk zijn.

Kijk je naar deze discussie dan kijkt men heel vaak naar alleen de consumptie van vlees. Het alternatief wordt voor het gemak maar even vergeten, terwijl deze ook grondstoffen kost en vaak een grote impact op het milieu heeft. Sterker nog: als we die al meetellen, komt vlees een stuk minder slecht naar voren en is in sommige gevallen zelfs beter.

Hetzelfde geldt min of meer als we kijken naar bijvoorbeeld de hoeveelheid water dat gebruikt wordt om vlees te produceren. Hierbij wordt stelselmatig vergeten dat het overgrote deel water is dat uit de lucht valt. Door dit uit te drukken in liters doet de ‘macht van het getal’ ook zijn werk. Daarnaast kost een alternatief veel en soms zelfs nog meer water, maar ook dit wordt dikwijls vergeten.

De behoefte aan nutriënten die de mens nodig heeft om goed te functioneren, moeten we ook niet vergeten bij dit verhaal. Een tijd terug las ik een artikel in Voeding Magazine waar dit onderwerp centraal stond. In dit artikel werd stil gestaan bij het feit dat de mens niet zozeer behoefte heeft aan bepaalde eiwitten, maar juist aan de onderdelen van de eiwitten: de aminozuren. Wanneer je naar dat niveau gaat kijken kun je ook stellen dat je gaat kijken naar een efficiënt voedingspatroon, waarbij je met zo min mogelijk eiwit toch volstaat in de behoefte aan de benodigde aminozuren. Hieruit kwam naar voren dat producten als vlees en zuivel relatief goed aansluiten bij de aminozuurbehoefte van mensen. Dit in tegenstelling tot plantaardige alternatieven, waarbij de verhouding tussen de behoefte en consumptie van aminozuren verder uit balans ligt. Dit zou betekenen dat met een beperktere inname van dierlijk eiwit je sneller aan de aminozuurbehoefte kunt voldoen dan met plantaardige alternatieven, waarvan je er dus meer nodig hebt.

Als laatste punt vergeten we vaak dat alternatieven voor vlees vaak elders op de wereld geproduceerd worden. Vaak zijn dit ook gebieden waar veel mensen wonen en de behoefte aan (gezond) voedsel groter is dan het aanbod. Het is dan ook de vraag of het vanuit ethisch oogpunt wel juist is om onze eiwitbehoefte in te vullen met producten die in die gebieden groeien en prima zouden kunnen dienen als voedselbron daar. Echter, doordat wij deze massaal opkopen zijn de prijzen van die producten gestegen en onbetaalbaar geworden voor de lokale bevolking. Om over het transport van deze goederen per vliegtuig nog maar te zwijgen..

Kortom: de discussie over het consumeren van vlees mag best gevoerd worden, maar dan moet dat wel op een eerlijke manier en met de juiste feiten gebeuren. Tevens moeten we daarbij de alternatieven en beschikbaarheid daarvan meenemen en het geheel bekijken in het bredere plaatje. Het zou mij dan niet verbazen dat we tot de conclusie komen dat het eten van vlees in Nederland wellicht beter is voor de wereld dan het ophalen van overzeese alternatieven. Wellicht kantelt de discussie dan wel van een mogelijke vleestaks naar een plastictaks voor allerlei wegwerpgoederen die we invliegen vanuit Azië.

 


Andre Arfman

Als voorzitter van NAJK zet Andre Arfman zich in voor de belangen van jonge agrariërs en specifiek op het klimaatdossier. Dit combineert hij met zijn baan bij Alfa Accountants en het werk op het melkveebedrijf in Vorden.

De Europese bietenbrug opgaan

Dit jaar heb ik echt weinig geluk gehad met mijn bieten. Door de zachte winter kon ik op het perceel waar de bieten gepland stonden – en een groenbemester had gestaan – geen goed zaaibed maken. Maar ik mag niet klagen, want ik had gelukkig nog een ander perceel beschikbaar. Door de droogte kwamen de bieten heel laat en ongelijkmatig op. Maar ik mag niet klagen, want overzaaien was nèt niet nodig was. Door dezelfde droogte, moest ik voor het eerst de bieten beregenen. Maar ik mag niet klagen, want ik boer gelukkig in een gebied waar beregenen (nog) mogelijk is. Eind juni trok er een mega onweersbui met enorme hagelstenen precies over mijn bietenperceel heen. Van het blad was 88% afgeslagen of zwaar beschadigd. Maar ik mag niet klagen, want ik ben gelukkig verzekerd. Als je bieten zo’n enorme opdonder gehad hebben en extra kwetsbaar zijn, dan wil je deze goed kunnen beschermen tegen plagen. Er zijn bij mij in de buurt meerdere percelen met vergelingsziekte. Maar ik mag niet klagen, want mijn perceel is nog steeds mooi groen.

Klagen over het weer of over de klimaatverandering heeft ook helemaal geen zin; het zijn de uitdagingen waar iedere boer mee te maken heeft. Dat door de zachte winter de insectendruk hoog is, met meer door de bladluis veroorzaakte vergelingsziekte tot gevolg, hoor je mij dan ook niet over klagen. Daar niet over, maar wél over het feit dat door het verbod op neonicotinoïden weinig meer te doen valt aan iets wat prima voorkomen had kunnen worden. In Frankrijk hebben ze al spijt van dit besluit en wordt momenteel hard gewerkt aan een wet om derogatie te verlenen. Maar zelfs als er geen ontheffing komt in Frankrijk, met een aandeel van 33% de grootste producent van suikerbieten in Europa, dan nog is er geen sprake van een eerlijk Europees speelveld. Van de 19 suikerbieten producerende landen in Europa hebben er namelijk 12 een vrijstelling ingesteld. Dit is voor mij onder andere een reden geweest om namens NAJK samen met LTO, NAV en Cosun een brandbrief te schrijven naar minister Schouten over een Nederlandse vrijstelling. Het liefst willen we de zaadcoating voor altijd terug. Op die manier hoeven we een stuk minder insecticiden te spuiten en is dus een stuk minder milieubelastend. Wanneer een volledige comeback er niet in zit, zou een vrijstelling voor vijf jaar al enorm helpen. Naar verwachting zullen er tegen die tijd bietenrassen zijn met een resistentie tegen de vergelingsziekte.

De politiek is nu aan zet om te voorkomen dat de Nederlandse suikerbietenteelt ten onder gaat aan vergelingsziekte en oneerlijke concurrentie in Europa. Met een derogatie kan Schouten laten zien dat ze de Nederlandse bietentelers niet aan hun lot overlaat en de spreekwoordelijke bietenbrug op laat gaan. Alleen dan kunnen we dit prachtige gewas vol vertrouwen blijven telen. En ondanks dat het dit jaar flink tegen zat met mijn bieten, beloof ik dat ik dan ophoud met klagen!

 


Leendert Jan Onnes

Binnen het dagelijks bestuur van NAJK is Leendert Jan Onnes verantwoordelijk voor de portefeuille akkerbouw. Hij heeft samen met zijn vader een akkerbouwbedrijf van 120 hectare in het Groningse Finsterwolde. Met de afgeronde studies internationale bedrijfskunde en Business Marketing / Marketing Research is Leendert Jan een goede aanvulling op het dagelijks bestuur van NAJK.

Een zonnige zomer op afstand

Het is zomer! Mijn favoriete seizoen, waarbij het weidse uitzicht van onze mooie Beemster Polder plaats maakt voor de groene muren van mais. De zomer van 2020 zal ik niet snel vergeten. Waar dit seizoen voor mij normaal staat voor genieten, denkend aan feestjes, kermissen, de Zwarte Cross en meestal ook een weekje naar het zonnige Frankrijk, is deze zomer een zomer van afstand.

Naast de 1,5 meter afstand wegens corona, bedoel ik ook de afstand tussen theorie en praktijk en tussen vertrouwen en wantrouwen. Deze afstand lijkt namelijk alsmaar groter te worden. Waar men altijd probeert te handelen uit hun eigen overtuigingen en met de beste bedoelingen, lijkt dat tegenwoordig niet meer geaccepteerd te worden. Simpelweg omdat men denkt niet meer te kunnen vertrouwen op het handelen van de mens. Het handelen van de mens is namelijk niet continu, het is niet te voorspellen en vooral niet juridisch te waarborgen.

Neem nu als voorbeeld iets kleins: de maandelijkse alarm controle. Dan bedoel ik niet het luchtalarm op de eerste maandag van de maand, maar de verplichte controle van de algemene alarmsystemen op je bedrijf. Wat ben je zonder deze alarmeringen? Natuurlijk zorg je ervoor dat ze werken, ze zijn nou eenmaal je extra zintuigen in stal. Toch verplicht de overheid om nog is een extra controlerondje toe te voegen. Wat is van deze theoretische regel het praktische resultaat?

Men probeert de schoonheid van de mens, het zelf denken en doen, totaal te verankeren in de theorie en dat lijdt tot wetgeving en controles. Iets wat in de praktijk niet lijkt te werken en vooral het wantrouwen tussen partijen laat groeien. Al deze extra regeltjes en wetten zorgen voor een vitale doodsteek van innovatie en creativiteit. Wat vervolgens leidt leidt tot verdere polarisaties en oververhitte discussies.

Het is simpelweg niet de ene of de andere weg, alles moet in balans zijn. Een goede balans begint bij vertrouwen: vertrouwen in de mens, vertrouwen in het bevoegd gezag met wetgeving en vooral vertrouwen in de toekomst.

Wat er ook gebeurt, als jonge boer is één voorwaarde het allerbelangrijkste in je carrière: vertrouwen.



Tim van der Mark

Binnen het dagelijks bestuur van NAJK is Tim van der Mark verantwoordelijk voor de portefeuille intensief. Hij combineert deze functie met het werk op zijn varkenshouderij in Middenbeemster.

Beleidsmakers komen van Venus en Boeren van Mars

Het had zomaar de titel van een boek kunnen zijn. Het is als of we, beleidsmakers en boeren, van een andere planeet komen. De ene leeft op de planeet “Politieke en Juridische houdbaarheid’ de andere op de planeet “Zorgen voor gewassen en dieren”. En er zijn de nodige culturele verschillen tussen de twee werelden die weer pijnlijk zichtbaar zijn geworden daar waar ze samenkomen: de voermaatregel. Voor LNV een niet te voorkomen maatregel om hun politieke en juridische afspraken na te komen. Voor de boeren een regelrechte aanslag op hun boer zijn; de zorg voor hun dieren.

Tegelijkertijd is er in onze samenleving ook een andere discussie gaande; het racisme debat, ook dit gaat over mensen van verschillende oorsprong, maar dat is dan ook de enige overeenkomst.  Ik kijk graag naar een debat, hoe mensen totaal verschillend naar zaken kunnen kijken is fascinerend. In een debat over racisme in Nederland werd de opmerking gemaakt: de kern van het debat zit in dat we niet in elkaars schoenen durven te gaan staan. Wellicht is dat toch de tweede overeenkomst. Ik denk dat wij als sector vanuit de belangenbehartiging ons best hebben gedaan de planeet “politieke en juridische houdbaarheid” beter te snappen maar het blijft ongrijpbaar waarom een maatregel als deze de enige lijkt te zijn. En dat wekt wantrouwen. Maar ook andersom zijn er beleidsmakers die een bezoek aan onze planeet willen brengen. Die zich ingezet hebben om zo goed mogelijk hun taak uit te voeren en zien dat het niet ideaal is maar daarnaast het ook lastig vinden om in onze schoenen of beter laarzen of klompen te gaan staan om echt tot de kern van het ongenoegen te komen. Daarom blijft NAJK het verhaal vertellen aan hen die zich in onze planeet willen verdiepen , juist ook aan die beleidsmakers,  en staan we ook open voor de verhalen uit hun wereld. 

We moeten toch verder, want we zitten niet op verschillende planeten maar op dezelfde. Dus als NAJK pakken we de uitgestoken hand van die beleidsmaker stevig beet en vertellen we ons verhaal net zolang tot onze wereld begrepen wordt!


Marije Klever

Binnen het dagelijks bestuur van NAJK is Marije Klever (32) verantwoordelijk voor de portefeuille melkveehouderij. Marije combineert deze functie met het werk op haar melkveehouderij in De Meern.

Geen bedrijfsovername zonder bedrijfsopvolgingsregeling (BOR)

Het ministerie van Financiën werkt aan verbetering en vereenvoudiging van het belastingstelsel. Op zich een goed initiatief, maar helaas gaat één van de plannen dwars tegen de inspanning van het ministerie van LNV in en is het voorstel desastreus voor agrarische bedrijfsovernames.  Het huidige voorstel is versobering van de bedrijfsopvolgingsregeling (BOR) en zelfs afschaffing van de doorschuifregeling (DSR). Als dit wordt doorgezet betekend dit einde oefening voor een groot deel van de ondernemingen uit de agrarische sector.

De BOR regeling is een vrijstelling bij de vererving of schenking van ondernemingsvermogen tot €1.102.209 (2020), boven deze waarde geldt een vrijstelling van 83%. Bij de DSR wordt er belastinguitstel gecreëerd van 26,25% doordat de belastingclaim overgaat bij overlijden van de aandeelhouder of bij een schenking. In Den Haag wordt gedacht over versobering van de BOR en de afschaffing van de DSR omdat het ongelijkheid tussen heffing over een onderneming en een belegging creëert. Daarnaast zou het MKB de belasting gewoon moeten kunnen betalen omdat ze kredietwaardig zouden zijn.

Wanneer deze twee regelingen worden versobert of zelfs afgeschaft, is dit de genadeklap voor het Nederlands agrarisch ondernemerschap. Het gevolg is namelijk een directe belastingheffing van 41%, er blijft dan een enorm financieel gat over dat de opvolger zelf moet ophoesten om het bedrijf te kunnen overnemen. Dit gaat vaak over miljoenen; dat werk je niet even bij elkaar.

Daarnaast gaat de reden om de DSR en BOR te versoberen of af te schaffen omdat er binnen het MKB genoeg geld wordt verdient, niet op binnen de agrarische sector. De marges zijn daar namelijk flinterdun, er staat bij veel agrarisch ondernemers amper geld op de bank: alles zit in grond, koeien of machines. Hoe wil je de jonge boer dan extra belasting laten betalen wanneer hij of zij het bedrijf wil overnemen, wanneer dit geld er helemaal niet is?! En dit naast de opdracht om het bedrijf te verduurzamen, dat gaat simpelweg niet samen.

De afschaffing of versobering van de BOR en de DSR staat dan ook nog eens haaks op overheidsbeleid om bedrijfsovername binnen de agrarische sector toegankelijker te maken met bijvoorbeeld het bedrijfsovernamefonds. Hierbij staat de overheid juist garant bij de bank wanneer je geld wilt lenen voor een bedrijfsovername.

Het is niet de juiste weg om de DSR en BOR bij de agrarisch sector weg te halen juist nu deze sector voor grote verduurzamingsopgaven staan en waarbij bedrijfsovernames mét de DSR en BOR vaak al een enorm financieel struikelblok zijn.


Sietse Draaijer

Binnen het dagelijks bestuur van NAJK is Sietse Draaijer (32) verantwoordelijk voor de portefeuille bedrijfsovername. Sietse combineert deze functie met zijn melkveehouderij in het Friese Witmarsum.