Het jaar 2015 is afgetrapt. Een mooi moment om de balans van 2014 op te maken. Voor NAJK stond in 2014 het agrarisch gezinsbedrijf centraal. Ingegeven door de Verenigde Naties die 2014 uitriep tot jaar van het agrarisch gezinsbedrijf. In de agrarische sector is het gezinsbedrijf de meest voorkomende bedrijfsvorm. Als NAJK willen we vooruitstrevend zijn maar ook kritisch. We zijn actief in een sector die continu aan verandering onderhevig is en die bovendien enorm dynamisch is, maar daarin is ons businessmodel altijd hetzelfde gebleven. Daardoor rees de vraag: ‘Zijn we met dit bedrijfsmodel wel toekomstbestendig?’ Niemand van ons had een passend antwoord paraat. Reden voor ons om deze vraag in breder perspectief te stellen en vanuit verschillende invalshoeken te bekijken.

En dat hebben we gedaan. Alle dagelijks bestuursleden van NAJK hebben opiniestukken vanuit hun eigen portefeuille geschreven. We hebben van gedachten gewisseld met onze leden en externe partijen. Tot slot hebben we groots uitgepakt met het NAJK-symposium ‘Van Traditie naar Ambitie’ dat plaatsvond op 20 november. Vanzelfsprekend opgezet voor en door agrarische jongeren. Tijdens dit symposium stond het gezinsbedrijf centraal. We luisterden naar ervaringen en meningen van mensen met verschillende achtergronden, zoals ervaringsdeskundigen, onderzoekers en generatiegenoten. Door je kritisch op te stellen en buiten geijkte kaders te denken, zet je de eerste stappen die nodig zijn voor de toekomst. Voor jonge boeren en tuinders, dé voedselproducenten van de toekomst, is immers een belangrijke rol weggelegd in het wereldvoedselvraagstuk. Of dit gebeurt met of zonder het agrarisch gezinsbedrijf is hierin ondergeschikt. De noodzaak en het belang van de agrarische sector werd bevestigd door de aanwezigheid van Hare Majesteit Koningin Maxima en staatssecretaris Dijksma van Economische Zaken.

Wat kunnen we concluderen na 2014? Allereerst, dat de rol van het gezinsbedrijf in de agrarische sector ook in de toekomst onverminderd groot zal blijven. Maar ook dat bedrijfsovername van ouders op zoon of dochter geen vanzelfsprekendheid meer is. Ten slotte, dat steeds duidelijker naar voren komt dat de behoefte toeneemt aan ontwikkeling van en beschikking over alternatieve bedrijfs- en financieringsvormen. Bedrijfsovernamekandidaten zien daarin een noodzaak: zij verwachten deze nieuwe vormen nodig te hebben voor het realiseren van een succesvolle bedrijfsovername. De beschikbaarheid en de toegang tot alternatieve bedrijfs- en financieringsvormen zijn voor een steeds groter groeiende groep de enige mogelijkheid om het door hen gedroomde beroep uit te kunnen oefenen. Logischerwijs zou de ontwikkeling van alternatieve bedrijfs- en financieringsvormen worden aangejaagd door de vraag. Het blijkt echter dat deze ontwikkeling niet met de gewenste snelheid plaatsvindt. Ook voor jongeren waar geen agrarisch bedrijf in de familie voorkomt is een vlotte ontwikkeling van alternatieve bedrijfs- en financieringsvormen nu gewenst. Dit resulteert in kansen voor buitenfamiliaire bedrijfsovernames. Iets wat we gelet op de toenemende vergrijzing in de agrarische sector alleen maar moeten stimuleren. Toetreders van buiten de landbouw en alternatieve bedrijfs- en financieringsvormen moeten we zoveel mogelijk verwelkomen. De angst dat de identiteit van het authentieke bedrijf verloren gaat is voor sommigen een doemscenario. Wij, jonge boeren en tuinders, zijn daar niet bang voor. Ondanks moderne ontwikkelingen blijven traditie, historie, identiteit en verbondenheid met het agrarisch bedrijf bestaan. Elementen van onschatbare waarde, zodat wij, jongeren, ‘Van Traditie naar Ambitie’ gaan.

Eric Pelleboer
Voorzitter dagelijks bestuur NAJK

NAJK-leden krijgen vanaf heden korting als ze een boeking doen bij de boerenrock- en rollband Kiek Now Us. Kiek Now Us is een rock en rollband met zijn wortels in de Achterhoek. Aan het eind van het jaar 2000 werd daar, in een klein dorpscafé, de eerste aanzet gegeven tot wat later Kiek Now Us zou worden. Een aantal muzikanten in spé besloot een band te beginnen, en de eerste jaren werd er regionaal al een goede live-reputatie opgebouwd. Gemoedelijk, energiek én gezellig! Sinds 2004 toeren de vijf bandleden van Kiek Now Us ieder jaar door het hele land. De ervaren muzikanten van Kiek Now Us weten met spetterende optredens dan ook een nog steeds groeiende schare liefhebbers te bereiken.

Bekende nummers van Kiek Now Us zijn ‘Proosten op het Oosten’, ‘Hemel zonder Bier’ en ‘Wi-j Goan Niet Noar Huus’. De band heeft onder andere al opgetreden bij 3FM (Giel Beelen), Radio 538 (Edwin Evers), 538 Koningsdag en op vele tent- en schuurfeesten. Wil jij deze boerenrockband ook op jouw feest hebben, boek hem dan nu met korting als NAJK-lid.

Kortingen

Festivals: € 1.295,00 ex. BTW (excl. geluid / licht)
– Band neemt eigen backline en monitors mee (conform rider)
– Show: 1 set van 60 tot 75 minuten live
– Korting: EUR 295,00 ex. BTW
– Uitkoopgage met korting: EUR 1.000,00 ex. BTW

Feesttenten, zalen: € 2.450,00 ex. BTW (incl. geluid / licht tot 600 personen)
– Show: 2 sets van 60 minuten
– Korting: EUR 350,00 ex. BTW
– Uitkoopgage met korting: EUR 2.100,00 ex. BTW

Feesttenten, zalen: € 2.950,00 ex. BTW (incl. geluid / licht tot 1000 personen)
– Show: 2 sets van 60 minuten
– Korting: EUR 450,00 ex. BTW
– Uitkoopgage met korting: EUR 2.500,00 ex. BTW

Boeken

Je kan Kiek Now Us boeken door een mail te sturen naar boekingen@kiek-now-us.nl of te bellen naar contactpersoon André Wienen (06 – 54 778 728). Geef bij jouw boeking aan dat je gebruik wilt maken van de korting voor NAJK-leden.

Kiek Now Us promotiepakketjes

NAJK mag tien toffe ‘Kiek Now Us’-promotiepakketjes weggeven. Houd hiervoor de Facebookpagina van NAJK goed in de gaten.

Na een aantal jaren voor adviesbureaus te hebben gewerkt is Herma Makkinga (31) dit jaar haar eigen adviesbureau gestart. Met haar adviesbureau specialiseert Herma zich op vergunningen, subsidies en bestemmingsplannen. Naast haar eigen bureau is Herma sinds dit seizoen ook vice-voorzitter van AJK Overbetuwe.

Waarom zit je in het bestuur van AJK Overbetuwe?
“Mijn ouders hebben een varkenshouderijbedrijf. Ik wil graag de intensieve sector meer onder de aandacht brengen, die wordt bij ons in de omgeving nog wel eens vergeten. Daarnaast vind ik het leuk om de juiste combinatie te maken tussen informatieve en gezellige avonden.”

Hoe ben je in het bestuur van AJK Overbetuwe terechtgekomen?
“Ik ben gevraagd door oud-bestuursleden. Voor die tijd was ik al lid en kwam ik regelmatig naar de activiteiten.”

Wat is het leuke aan het bestuurswerk?
“Vooral de samenwerking met de andere bestuursleden vind ik erg leuk. Met het bestuur proberen we een afwisselend  programma samen te stellen voor de leden. Het werkt motiverend als er een goede opkomst is op de door ons georganiseerde activiteiten en we positieve  reacties ontvangen.”

Wat doet AJK Overbetuwe voor zijn leden?
“Wij organiseren, in de periode september tot juni, ongeveer iedere maand een avond. Tijdens de informatieve avonden behandelen we het jaarthema van NAJK of gaan we in op items die spelen in onze regio. Daarnaast hebben we laatst een trekkerbehendigheidswedstrijd georganiseerd en hebben we gebowld.”

Hoe betrekken jullie zoveel mogelijk jonge agrariërs bij AJK Overbetuwe?
“We proberen altijd proactief nieuwe leden te werven. Dit doen we door potentiële leden persoonlijk aan te spreken, dat werkt het beste. De jongeren die we aanspreken zijn voornamelijk mensen uit ons eigen netwerk.”

Wat staat er voor dit seizoen op het programma?
“Binnenkort gaan we op excursie naar een nertsenhouderij. Dit is een sector die voor veel leden onbekend is. Iedereen heeft een bepaalde mening over de nertsenhouderij, al dan niet beïnvloed door de media. Nu kunnen we zelf gaan kijken en een eigen mening vormen over de nertsenhouderij.”

Wat was je persoonlijke hoogtepunt binnen het bestuur?
“Ik zit nog niet zo lang in het bestuur, maar de trekkerbehendigheidswedstrijd vond ik heel erg leuk. Die hebben we dit jaar voor het eerst georganiseerd en we hebben hier ontzettend veel leuke reacties op mogen ontvangen. Voor herhaling vatbaar dus!”

Inzicht helpt je om succesvol te zijn

Jouw manier van werken, initiatief nemen en keuzes maken, hangt nauw samen met een veelzijdig en moeilijk te beheersen productieproces. Technische ontwikkelingen maken verdergaande automatisering mogelijk. Welke keuzes maak jij om je werk goed te kunnen doen? Neem je personeel aan, besteed je werk uit of kies je juist voor mechanisatie en automatisering? Wat kan je zelf en waarbij kan de kennis en ervaring van Interpolis je helpen?

Zorg voor een goed inzicht
Kies je voor automatisering als mankracht? Elke keuze kent voor- en nadelen. Automatisering versnelt je bedrijfsprocessen, verhoogt je productie en bespaart arbeid. Veel voordelen dus. Maar hoe bedrijfszeker is je apparatuur? Wat mag de kwaliteit van je installaties en daarmee de bedrijfszekerheid kosten? Maar ook, wat kost het als apparatuur regelmatig uitvalt en wat betekent dat voor je bedrijfscontinuïteit en eventuele verstoring van de afzet? Hetzelfde geldt voor het aannemen van personeel. Ook hier zijn de voordelen duidelijk. Meer handen aan het werk, dus meer capaciteit. Stel jij jezelf de vraag of zij voldoende kennis in huis hebben? Moet je daarin investeren? En hoe zit het met de gezondheid en veiligheid van je medewerkers? Wat als zij uitvallen en/of er ongelukken gebeuren? Laat jij je helpen bij je keuzes?

Laat jij je helpen?
We noemden een paar voorbeelden van keuzes waar je, ook als jonge ondernemer, voor komt te  staan. De gevolgen van een productie die stil ligt, zijn enorm risicovol voor je bedrijfscontinuïteit. En waarschijnlijk bedenk je andere oplossingen voor het risico van uitval van apparatuur of personeel dan het afsluiten van  een verzekering. Want voorkomen is altijd beter. Wij adviseren je om je te laten helpen door partijen die ervaring hebben. Want met bovenstaande voorbeelden sta je niet alleen. Inzicht hoe je dat aanpakt helpt je dan ook om succesvol te zijn. Dat is glashelder.

Samenwerken, nu en in de toekomst
Door het verzekeren van agrarische bedrijven heeft Interpolis een lange geschiedenis met veel kennis en ervaring in deze sector. We helpen ondernemers wereldwijd elke dag bij het beperken van risico’s die hun bedrijfscontinuïteit in gevaar brengen. Dat doen we met bedrijven en ondernemers die weten wat er in de agrarische sector leeft en speelt. Ons netwerk is groot en dat levert voordeel op voor alle partijen die daarin hun kennis uitwisselen. NAJK is zo’n partij. Vanuit Interpolis blijven we graag in gesprek met jonge agrarisch ondernemers. Over tradities en ambities, en het oplossen van agrarische risicovraagstukken. Wat kunnen we voor jou doen? Wij horen het graag!

Interpolis. Glashelder

Het aantal melkkoeien is in het afgelopen jaar met 4,6 procent gegroeid, de hoeveelheid melkveebedrijven is stabiel gebleven en de arbeidsbezetting op melkveebedrijven werd beperkt uitgebreid. Conclusie: de groei van het aantal melkkoeien op melkveebedrijven is in het afgelopen jaar voornamelijk opgevangen door automatisering. Blijft automatisering ook na 2015 de oplossing voor de snelgroeiende melkveehouderij? Sectormanager Veehouderij bij de Rabobank, Jan van Beekhuizen, geeft zijn visie daarop.

Tekst: Ellen van den Manacker
Illustratie: Henk van Ruitenbeek

Welke automatisering heeft een grote opmars gemaakt in de melkveehouderij?

“De melkrobot krijgt een steeds groter aandeel in de melkveesector. Het gebruik van melkrobots is in de laatste jaren toegenomen. In 2010 had 12% van de melkveebedrijven een automatisch melksysteem, nu is dat 18%. Maar er zijn meer ontwikkelingen op het gebied van automatisering in de melkveehouderij, denk bijvoorbeeld aan de kalverdrinkautomaat, de mestrobot, een voerrobot of een automatische voerschuif.”

Is automatisering alleen weggelegd voor grote of groeiende bedrijven?

“Ik vind niet dat automatisering is gebonden aan omvang. Bij een melkveehouder die 60 koeien melkt en een mindere fysieke belasting wil, past een melkrobot bijvoorbeeld ook heel goed.”

Kan elke ondernemer omgaan met automatisering?

“Niet elk bedrijf en elke ondernemer is geschikt voor automatisering. Automatisering geeft fysieke arbeidsverlichting, maar het vraagt ook om discipline. De melkveehouder moet alsnog veel tijd en aandacht aan zijn koeien schenken. Daarnaast moet de ondernemer alert blijven op storingen van de melkrobot en de attentielijst van koeien. Ondanks dat een boer op zijn erf flexibeler wordt, wordt hij buiten het erf minder flexibel.”

Wanneer wordt automatisering aangeschaft?

“Op het moment dat er een grote stap in de bedrijfsontwikkeling wordt gezet, kijkt de boer naar automatisering. Het afgelopen jaar is er veel geïnvesteerd in stallen. Ik zie dat veel ondernemers in de nieuwbouw van stallen ook trends in automatisering hebben toegepast.”

Speelt de Rabobank een rol bij de ontwikkeling van automatisering?

“De Rabobank wil als gesprekspartner de ondernemer uitdagen om goed over automatisering op het bedrijf na te denken. Een misverstand is dat wij ook alles financieren bij een innovatie. Als een ondernemer wil investeren in innovaties, moet er ook eigen vermogen zijn die het risico van innoveren kan dragen. Als een boer de hele innovatie door ons wil laten financieren, dan kan hij zijn bedrijf op het spel zetten.”

Wat zijn gevaren in de automatisering na 2015?

“De melkveehouderij wil meer gaan melken. Als een melkveehouder wil groeien en/of wil automatiseren moet de arbeid die daarbij komt kijken niet onderschat worden. In de praktijk blijkt dat 1,5 miljoen liter melken met twee maten in de maatschap een behoorlijke (fysieke) belasting kan zijn. Het gevolg is dat ondernemers elke dag, zeven dagen in de week, zich voor meer dan 100% moeten  inzetten op het bedrijf. Dat gaat op een gegeven moment niet meer, je kunt niet jarenlang op je tenen lopen.”

Werkt dat bij jonge ondernemers ook zo?

“Ook jongeren onderschatten de arbeid. Als ze 25 jaar zijn kunnen ze makkelijk zes dagen in de week 15 uur draaien. Dat houden ze alleen geen tien jaar vol. Daarom moeten ondernemers, zowel jongeren als ouderen, bij uitbreiding en innovatie niet alleen nadenken over nieuwe bouwplannen, maar ook over het arbeidsplaatje.”

Is er voldoende vakbekwaam personeel in Nederland?

“De Nederlandse melkveehouderij zit vaktechnisch op een heel hoog niveau. Het is de kunst om dat, met gekwalificeerd personeel, in stand te houden. De beschikbaarheid van gekwalificeerd personeel wordt een groot vraagstuk in Nederland. Ik zie dat er veel buitenlandse werknemers verschijnen op de bedrijven. Niet elke werknemer kan het niveau van de Nederlandse melkveesector aan. Daar moeten we alert op zijn.”

Op welk gebied kan automatisering zich nog ontwikkelen?

“Het slim verwerken van mest blijft lastig. Er zijn wel bedrijven mee bezig, maar de perfecte oplossing is nog niet gevonden. De mestverwerking is een belangrijk punt om ons op te focussen in het aankomende jaar.”