Afgelopen vrijdag, 26 november, stuurde minister Schouten een Kamerbrief met daarin het gewijzigde 7^e Actieprogramma Nitraatrichtlijn (APN). Er worden een aantal desastreuse maatregelen aangepast en het alternatief dat gemaakt is, wordt in het 7^e Actieprogramma opgenomen. NAJK heeft hier afgelopen periode hard voor gelobbyd en is daarmee positief over de wijzigingen. Hoewel het programma op deze manier wel verbeterd is, blijft het een zwaar en pijnlijk pakket.

Afgelopen maanden is NAJK volop bezig geweest met het concept 7^e Actieprogramma. Samen met het consortium BO Akkerbouw, Cumela, LTO Nederland, NAV, NZO, POV en Rabobank heeft NAJK een alternatief plan opgezet. Ook heeft NAJK gezamenlijk met vele leden in de internetconsultatie aangegeven hoe desastreus dit Actieprogramma uitwerkt op onze boerenbedrijven en hoe groot de financiële gevolgen zijn.

Aanpassingen in 7^e Actieprogramma
Mede dankzij de vele ingestuurde voorbeeldberekeningen in het rekenmodel, dat in samenwerking met Flynth adviseurs en accountants was opgesteld, konden wij LNV laten zien dat de financiële gevolgen van onder andere de ‘1 oktober’-maatregel gigantisch zouden zijn. Door namens het eerder genoemde consortium met het ministerie van LNV in gesprek te gaan, is het gelukt om de meest desastreuse maatregelen aan te laten passen, waaronder:

• De verplichte inzaaidatum van 1 oktober voor vanggewassen op zand- en lössgronden geldt niet meer voor wintergewassen, zoals naar verwachting de suikerbieten.
• Behalve voor maïs is 1 oktober geen verplichting meer, maar een aanbeveling met een verlaging van de gebruiksnorm in het volgende teeltjaar bij latere inzaai.
• Geen verplichting tot het opnemen van rustgewassen op klei en veen.
• Er blijft enige stikstofruimte voor de bemesting van groenbemesters.
• Daar waar de waterkwaliteit op orde is, komen geen bredere teeltvrije zones.
• Het percentage van 60% rustgewassen op graasdierbedrijven is geen verplichting meer. Wel zal er in het nieuwe mestbeleid, samen met de sector, gezocht worden naar een borging van een aandeel (permanent) grasland.
• Om te voorkomen dat de invoering van teeltvrije zones zorgen voor problemen met de wet grondgebonden groei wordt deze wet ingetrokken.

Voor deze aanpassingen zijn wel een aantal maatregelen teruggekomen, zoals: het inzaaien van een vanggewas op zand- en lössgronden voor 100% van het areaal (i.p.v. 60%), het uitstellen van de voorjaarsbemesting naar 15 maart en het beperken van de najaarsbemesting tot maximaal 60kg stikstof met dunne fractie dierlijke mest en drijfmest. Als NAJK kijken we positief naar deze wijzigingen. Voor veel boeren zal op deze manier de impact van het 7^e APN minder groot zijn, al geldt dat helaas niet voor iedereen. Een alternatief spoor waarmee je als boer kunt kiezen voor een maatwerk aanpak, waarbij alleen de meest effectieve maatregel op de meest zinnige plek zal worden toegepast, blijft onverminderd hard nodig.

Klik hier voor een overzicht van de wijzigingen in een overzichtelijke tabel.

Alternatief 7^e actieprogramma
In de Kamerbrief van vrijdag 26 november heeft minister Schouten beschreven dat zij het alternatieve plan, dat NAJK samen met verschillende partijen heeft opgesteld, op zal nemen in het 7^e Actieprogramma. In het alternatief pleiten we voor keuzevrijheid voor de individuele ondernemer. Deze kan kiezen tussen het generieke beleid of een maatwerkaanpak. In deze maatwerkaanpak kan de ondernemer kiezen uit maatregelen die het beste bij hem/haar en het bedrijf past.

Verder proces
Het 7^e Actieprogramma is inmiddels bij de Europese Commissie ingediend en zal op 15 december in het nitraatcomité worden geagendeerd. In het gewijzigde Actieprogramma wordt de Commissie Deskundigen Meststoffenwet (CDM) op een aantal, voor de akkerbouw belangrijke punten, om vervolgadvies gevraagd. Daarnaast zal de komende tijd vooral in het teken staan van het verder uitwerken van het alternatieve maatwerkplan, zodat vanaf 2023 iedere agrarisch ondernemer kan meewerken aan het verhogen van de waterkwaliteit. Zo kan hij/zij meewerken op een manier die past binnen de bedrijfsvoering en toch een zo groot mogelijk effect teweegbrengen!

Het concept 7^e Actieprogramma Nitraatrichtlijn (APN) heeft vergaande gevolgen voor boeren, tuinders en de verwerkende ketens. Verschillende partijen en vertegenwoordigers vanuit de agrarische sector werken samen aan een effectief, haalbaar en betaalbaar alternatief voor dit programma via een maatwerkaanpak. Inmiddels is het concept door de consultatie, contacten met de Tweede Kamer en met het ministerie van LNV aangepast.

Op maandagavond 22 november organiseren de samenwerkende partijen van 20:00 – 21:00 uur een webinar over de stand van zaken rondom het 7^e Actieprogramma. Onder leiding van Esther de Snoo (hoofdredacteur Nieuwe Oogst) gaan Roy Meijer (voorzitter NAJK), Tineke de Vries (portefeuillehouder Bodem & Water bij LTO Nederland) en bestuurlijk vertegenwoordigers uit de akkerbouw-/vollegrondsgroenteteelt en melkveehouderij in gesprek. De volgende onderwerpen komen in ieder geval aan bod:

• Wat is de stand van zaken rondom het 7^e Actieprogramma?
• Welke weg hebben we met verschillende partijen bewandeld?
• Wat houdt de Maatwerk Aanpak in die we gezamenlijk hebben bedacht?

Er is nadrukkelijk ook ruimte voor jouw vragen en opmerkingen.

Deelnemen
Laat hier weten dat je er aanstaande maandag bij bent (niet verplicht) en sluit aan via deze inloglink!

Vragen
Zijn er voorafgaand aan het webinar al vragen? Deel deze dan via dit formulier, zodat we ze tijdens het webinar kunnen behandelen.

Donderdag 11 november vond het twaalfde Nationaal Deltacongres plaats in Maastricht. Verschillende belangstellenden ware ter plaatse, van overheden, bedrijven en onderzoeksinstituten tot maatschappelijke organisaties. Er sloten zo’n 500 deelnemers fysiek aan, waaronder onze dagelijks bestuurder Willem Voncken. Daarnaast waren er ook 1.300 belangstellenden die het congres online volgden. Er werd voornamelijk gesproken over klimaatverandering en de ongekende opgaven die daar vandaag de dag bij horen.

‘Alleen samen kunnen we Nederland waterveilig en klimaatbestendig inrichten’, was de hoofdboodschap tijdens dit congres. Ook onze portefeuillehouder internationaal, Willem Voncken, benadrukte in de paneldiscussie het belang van samenwerken. Tijdens deze discussie werd er gesproken over hoe om te gaan met de ruimte in Nederland rondom woningbouw, natuur en water. Volgens Willem kan de landbouw hier een belangrijke rol in spelen: “Benader ons boeren als een oplossing in plaats van het probleem en je zult zien dat wij heel welwillend zijn.”

Tijdens het congres werd vaak het haakje gelegd naar de wateroverlast in Limburg. Iets waar ook Willem, als akkerbouwer in Zuid-Limburg, helaas maar al te goed over kan meepraten. De beelden van ondergelopen akkers, huizen en dorpen die geëvacueerd moesten worden, staan een ieder nog goed op het netvlies. Deze watersnood zette de thema’s ‘water’ en ‘klimaatverandering’ op indringende wijze op de agenda. Conclusie: het is zaak om op alle schaalniveaus met deze thema’s aan de slag te gaan, zowel binnen de regio, de straat als het boerenerf. Het verbeteren van de waterveiligheid is iets wat binnen heel Nederland op de agenda staat!

De voorbereidingen voor het decembernummer van de BNDR zijn weer in volle gang! Dit keer zijn een aantal rubrieken terug van weggeweest, waaronder de rubriek ‘Jonge boeren over..’ In deze rubriek vragen we onze leden input / tips te leveren rondom een bepaald onderwerp. Met dit keer in de spotlight: dierenwelzijn!

Met de nieuwe dierenwet ligt de dierhouderij enorm onder vuur, terwijl wij als jonge boeren het beste voor hebben met onze dieren en er alles aan doen om hun verblijf in de stal zo aangenaam mogelijk te maken. Veel van onze leden hebben verschillende acties ondernomen om het leven van de dieren zo plezierig en comfortabel mogelijk te maken. Naar deze tips en/of aanpassingen zijn wij op zoek!

Wij zouden graag jullie (simpele) tips en aanpassingen voor een diervriendelijke stal / meer comfort / speel- of scharrelplezier ontvangen. Dit hoeven geen grote aanpassingen te zijn, als het de dieren maar ten goede komt!

Voorzitter Roy Meijer geeft alvast het goede voorbeeld: hij hing een skippybal in de stal bij de kalfjes voor extra speelplezier!

Doe je mee?
– Stuur uiterlijk zondag 21 november een foto (van jou met je) tip om (op een eenvoudige manier) het welzijn en plezier in de stal te kunnen vergroten naar communicatie@najk.nl.
– Geef een korte toelichting bij de foto.
– En wie weet pronkt jouw tip in de decembereditie van ons ledenblad BNDR!

Het voorliggende ontwerp voor het 7^e actieprogramma betreffende de Nitraatrichtlijn heeft ernstige gevolgen voor boeren en tuinders. Dat blijkt uit een analyse van WUR én een breed scala aan analyses, rapporten en voorbeelden vanuit de land- en tuinbouwsector.

Vrijdag 15 oktober werd de economische impactanalyse van WUR gepubliceerd. Gezien het tijdspad (half december moet er een definitief actieplan in Brussel liggen) bijzonder dat dit nu pas gepubliceerd werd. Slechts drie dagen voordat de periode voor de internetconsultatie afliep. De impactanalyse bevat alleen een kwalitatieve analyse. Om bijvoorbeeld de bedrijfseconomische effecten voor een aantal bedrijfstypes echt in beeld te brengen ontbrak de tijd volgens de onderzoekers van Wageningen Economic Research (WEcR), Wij betreuren dit ten zeerste; het gaat immers om hoe de bedrijven geraakt worden.

Belangrijkste conclusies uit deze studie zijn dat de voorgestelde bouwplanvoorschriften grote negatieve gevolgen heeft voor de economie binnen met name de akkerbouw-, vollegrondsgroente- en bloembollensector. En dan vooral voor de bedrijven met een wat intensiever bouwplan, zoals in de Noordoostpolder en de zetmeelaardappelbedrijven in de Veenkoloniën. Uit een berekening van de Rabobank blijkt dat bij bedrijven met intensieve bouwplannen de teeltsaldo’s gemiddeld zullen dalen met € 1.100 per ha. Op basis van een analyse door Cosun en AVEBE wordt het verlies aan teeltsaldo door de verplichting om op 1 oktober een vanggewas te hebben gezaaid, geschat tussen de € 855 en € 1.646 per ha, afhankelijk van het gewas. En dan hebben we het nog niet over het effect van de bufferstroken, wat voor bijvoorbeeld melkveebedrijven in het veenweidengebied betekent dat zij een groot aandeel van hun areaal verliezen. Echter, nu lijken de gevolgen voor de melkveehouderij te worden platgeslagen en stellen de onderzoekers dat de financiële impact wel meevalt.

De overheid doet een beroep op ketenpartijen; er worden extra inspanningen van industrie, loonwerkers en veredelaars gevraagd. De impact op deze ketens wordt onvoldoende onderbouwd. Zaken als waardeverlies van grond, stapeling van maatregelen als gevolg van het nieuwe GLB of effecten van verschuiving van teelten, worden in de impactanalyse niet uitgediept. Kortom: voor een groot deel van de bedrijven is een rendabele bedrijfsvoering niet meer mogelijk. Deze conclusie wordt door de WEcR gedeeld en bevestigt onze zorgen.

Een onverteerbare uitkomst voor ons. In eerdere berichten spraken wij over “onhaalbaar, ontwrichtend en onbetaalbaar”. De impactanalyse onderstreept dit nog eens.

Een brede groep belangenbehartigers, branche- en sectororganisaties werkt al enige tijd samen aan alternatieven voor het voorgestelde actieplan. Een plan waarmee we realistische doelen wel denken te halen en waarbij de ondernemer aangesproken wordt op zijn/haar vakmanschap. Problemen aanpakken daar waar ze spelen, niet de maatregel maar het doel staat centraal en als ondernemer word je beloond voor het verbeteren van de waterkwaliteit. De stok achter de deur is generiek beleid. We roepen LNV dan ook op om constructief met ons dit alternatieve plan verder te ontwikkelen.